Qazaqstandaǵy EKŪ ádísíníń qalyptasu kezeńderín qamtıtyn mūraǵattyq kadrlar negízínde túsírílgen derektí fılm kórsetíldí, dep habarlaıdy aqshamnews.kz tílshísí.
Qazaqstanda ekstrakorporaldy ūryqtandyru (EKŪ) ádísímen dúnıege kelgen alǵashqy qyz araǵa 30 jyl salyp Londonnan Almatyǵa oraldy. Yulıanna Permyakova otandyq reproduktıvtí medıtsınanyń tarıhynda esímí qalǵan «Ekomed» klınıkasynyń negízín qalaushylarymen jáne ózíníń ómírge keluíne sebepshí bolǵan dárígerlermen alǵash ret júzdestí. Tarıhı kezdesuge oraı Almatyda Qazaqstandaǵy qosalqy reproduktıvtí tehnologıyalardyń 30 jyldyǵyna arnalǵan baspasóz konferentsıyasy óttí.
Jıynda elímízde EKŪ ádísíníń qalyptasu kezeńderí, alǵashqy tájírıbeler men osy uaqyt aralyǵynda qol jetkízílgen jetístíkter sóz boldy. Basty nazar reproduktıvtí tehnologıyalardyń damuyna ǵana emes, onyń arqasynda kópten kútken sábıín qūshaǵyna basqan myńdaǵan otbasynyń quanyshyna audaryldy.
Qazaqstannyń táuelsízdík jyldaryndaǵy medıtsına tarıhynda aıryqsha orny bar būl bastama 1995 jyldyń 18 sáuírínde qūrylǵan shaǵyn zerthanadan bastaldy. Sol kezde sanauly mamannyń tabandylyǵy men óz ísíne degen senímíníń arqasynda elímízde medıtsınanyń jańa baǵyty – reproduktıvtí tehnologıyalardyń negízí qalandy. Dál osy zerthanada EKŪ ádísímen dúnıege kelgen alǵashqy qazaqstandyq qyzdyń ómírge keluíne múmkíndík tudy.
Elímízdegí ekstrakorporaldy ūryqtandyru ádísíníń negízín qalaushy Saltanat Baıqoshqarova men onyń ízbasarlary otandyq reproduktıvtí medıtsınanyń alǵashqy qadamdary men qalyptasu jolyndaǵy qıyndyqtardy eske aldy.
– Qazaqstan Táuelsízdígíníń 35 jyldyǵy qarsańynda túrlí sala ókílí el damuyna qosqan úlesí men júríp ótken joly turaly estelíkterín bólísíp jatyr. Bíz de otandyq reproduktıvtí medıtsınanyń qalyptasu tarıhyn kórsetíp, osy baǵyttaǵy eńbegímízdí tanytqymyz keldí. Mamandar retínde ótken jolymyzdy, ońaı bolmaǵan kezeńderdí, EKŪ ádísíníń alǵashqy qadamdary men búgíngí jetístíkterín taǵy bír márte bayandaudy jón kórdík. Sonymen qatar klınıkamyzdyń qoǵam úshín mańyzyn kórsetudí maqsat ettík, – dedí Saltanat Baıqoshqarova.
Ís-shara barysynda Qazaqstandaǵy EKŪ ádísíníń qalyptasu kezeńderín qamtıtyn mūraǵattyq kadrlar negízínde túsírílgen derektí fılm kórsetíldí. Kórermen alǵashqy tehnologıyalardy engízu barysymen tanysyp, osy ádístíń arqasynda ata-ana atanǵan otbasylardyń taǵdyryna úńíldí.
Odan keıín «Ekomed» klınıkalar jelísíníń qūryltaıshysy Batyr Bekmūsaev qonaqtarǵa medıtsınalyq ortalyqtyń ınfraqūrylymy men negízgí bólímshelerín tanystyrdy. Qatysushylar bolashaq sábılerdíń ómírge keluíne negíz bolatyn embrıologıyalyq zerthananyń jūmysyn da kórdí.
– Úsh kabınetten tūratyn shaǵyn zerthana otyz jyl íshínde reproduktıvtí medıtsına klınıkalarynyń jelísíne aınaldy. Osy uaqyt aralyǵynda elímíz úshín júzdegen bílíktí maman – reproduktolog dayarlandy. Olardyń eńbegíníń nátıjesínde 30 myńǵa juyq balanyń ómírge keluíne múmkíndík jasaldy. «Ekomed» bedeulík máselesímen betpe-bet kelgen kóptegen jūp úshín úmít syılaıtyn ortalyqqa aınaldy. Búgínde būl – álemdík standarttarǵa saı jūmys ístep, qosalqy reproduktıvtí tehnologıyalardyń ozyq ádísterín engízíp kele jatqan ǵylymı-tájírıbelík ortalyq. Qazír jelíníń Qazaqstannyń 12 qalasynda 14 klınıkasy bar, – dedí Batyr Bekmūsaev.
Baspasóz konferentsıyasynyń eń áserlí sátí – Yulıanna Permyakovanyń kópshílíkpen júzdesuí boldy. Qazír Londonda tūratyn Yulıanna Oksford unıversıtetín támamdap, baspa ísí salasynda eńbek etedí. Ol otyz jyl boıy ózíníń ómírge kelu tarıhyn kópshílíkke jarıya etpeı, otbasymen bírge jeke ómírín qūpıya ūstaǵan.
EKŪ ádísímen dúnıege kelgenín Yulıanna eseıgen shaǵynda bílgen. Al arada jyldar ótkende ózín ómírge ákeluge atsalysqan mamandarmen júzdesudíń sátí tústí.
– EKŪ ádísíníń arqasynda dúnıege kelgenímdí eseıgen shaǵymda bíldím. Sol kezde būl ádíske seníp, nátıjesíne úmít artqan adamdarǵa alǵysym sheksíz. Arada 30 jyl ótken soń osynda kelíp, olarmen júzdesu men úshín erekshe áserlí sát. Meníń tarıhym dál qazír osy joldan ótíp jatqan otbasylarǵa úmít syılasa eken deımín, – dedí Yulıanna Permyakova.
Onyń ata-anasy Valerıı men Larısa Permyakovaǵa EKŪ baǵdarlamasyn 1995 jyly Almatyda embrıolog Saltanat Baıqoshqarova men akusher-gınekolog Tatyana Kopylova júrgízgen. Bír qyzyǵy, júktílík alǵashqy talpynystan-aq sáttí ayaqtalǵan.
– Otyz jyl būryn Qazaqstan úshín būl múlde jańa ádís edí. Onyń nátıjelí bolatynyna sengender az boldy. Búgínde aldymyzda Oksford unıversıtetín támamdaǵan, óz jolyn tapqan eresek qyz otyr. Bíz Yulıannamen maqtanamyz. Sol kezde de, qazír de bízge sením artqan otbasyǵa alǵysymyz sheksíz, – dedí Qazaqstandaǵy EKŪ ádísíníń negízín qalaushy, bıologıya ǵylymynyń doktory, professor, «Ekomed» klınıkalar toby men NGC Halyqaralyq reproduktsıya ortalyǵynyń ǵylymı dırektory Saltanat Baıqoshqarova.
Al Yulıannanyń dúnıege keluíne tíkeleı atsalysqan akusher-gınekolog, joǵary sanatty dáríger, gınekolog-endokrınolog, reproduktolog Tatyana Kopylova sol kúnderdí tebíreníspen eske aldy.
– Patsıentímízdíń júktí bolǵanyn estígende, ózím ana atanatyndaı qatty quandym. Ol kezde típtí keıbír áríptesterímíz de būl jańalyqqa bírden sene qoıǵan joq. Al búgín Yulıannany óz kózímízben kóríp otyrmyz. Bízdíń eńbegímízdíń mání de, eń úlken baqytymyz da – osy, – dedí dáríger.
Ís-sharaǵa resmı tūlǵalar, medıtsınalyq qauymdastyq ókílderí, klınıka seríktesterí jáne EKŪ ádísíníń kómegímen ata-ana atanǵan otbasylar qatysty. Olardyń arasynda búgínde eseıíp, óz aldyna ómír jolyn qalyptastyrǵan balalar da boldy.
Otyz jyl būryn úsh kabınetten bastalǵan shaǵyn zerthananyń búgíngí jetístígí – tek medıtsınalyq tehnologıyanyń damu kórsetkíshí emes. Būl – úmítín úzbegen otbasylardyń quanyshy, ǵylymǵa sengen mamandardyń tabandylyǵy jáne bír kezderí múmkín emes kóríngen armannyń aqıqatqa aınalǵanynyń aıǵaǵy.
Dana SADYRQAN