2025 jyly memlekettík járdemaqylarmen, sondaı-aq Memlekettík áleumettík saqtandyru qorynan (būdan árí – MÁSQ) balany bosanuǵa jáne bala 1,5 jasqa tolǵanǵa deıín onyń kútímíne baılanysty jalpy somasy 749 mlrd teńgení qūraıtyn tólemdermen 535,4 myń adam qamtyldy.
Al bala tuǵanda beríletín járdemaqyny 2025 jyldyń basynan bastap respublıkalyq byudjetten barlyǵy 56,4 mlrd teńge somaǵa 312,2 myń adam qamtyldy, onyń íshínde qarasha aıynda 4,8 mlrd teńge somaǵa 26,1 myń adam aldy. Būl járdemaqyǵa bala tuǵan, asyrap alǵan, sondaı-aq qamqorlyqqa alǵan balalary bar elímízdíń azamattary, qandastar, sondaı-aq Qazaqstanda tūraqty tūratyn sheteldíkter úmítker bola alady.
Balaǵa kútím jasaıtyn adam míndettí áleumettík saqtandyru júıesíne qatysushy bolyp tabylmaǵan jaǵdaıda tuǵan, asyrap alǵan, sondaı-aq qorǵanshylyqqa alǵan balalary bar, eger olar basqa ata-ananyń otbasynda eskerílmese, ógeı balalary bar adamdardyń (otbasylardyń) bala kútímíne baılanysty járdemaqy aluǵa qūqyǵy bar. Eseptí kezeńde 1,5 jasqa tolǵanǵa deıín bala kútímí boıynsha járdemaqymen 40,2 mlrd teńge somasyna orta eseppen 125 myń adam qamtyldy, onyń íshínde qarasha aıynda 3,7 mlrd teńge somasyna 127,8 myń adam aldy.
Bala tuuyna jáne bala kútímíne arnalǵan memlekettík járdemaqylardyń mólsherí respublıkalyq byudjet turaly zańmen tıístí qarjy jylyna bekítílgen aılyq eseptík kórsetkíshke (būdan árí – AEK) baılanysty belgílenedí. 2025 jyldyń basynan bastap memlekettík járdemaqylardyń mólsherí 6,5%-ǵa ındekstelgen.
Bala tuuyna arnalǵan járdemaqy mólsherí:
- bírínshí, ekínshí, úshínshí balaǵa – 38,0 AEK nemese 149 416 teńge;
- tórtínshí jáne odan keıíngí balalarǵa – 63,0 AEK nemese 247 716 teńge.
Bala 1,5 jasqa tolǵanǵa deıín onyń kútímíne baılanysty tólenetín járdemaqy aı saıyn kelesídeı mólsherde tólenedí:
- bírínshí balaǵa – 5,76 AEK nemese 22 648 teńge;
- ekínshí balaǵa – 6,81 AEK nemese 26 777 teńge;
- úshínshí balaǵa – 7,85 AEK nemese 30 866 teńge;
- tórtínshí jáne odan keıíngí balalarǵa – 8,90 AEK nemese 34 995 teńge.
Būdan basqa jūmys ísteıtín azamattarǵa júktílíkke jáne bosanuǵa, jańa tuǵan balany (balalardy) asyrap aluǵa baılanysty kírísínen aıyrylǵan jaǵdaıda MÁSQ-tan tólenetín áleumettík tólem júktílígí jáne bosanuy boıynsha berílgen demalystyń barlyq kúnderíne taǵaıyndalady. Tólem mólsherí júktílígí jáne bosanuy boıynsha uaqytsha eńbekke jaramsyzdyq paraǵy berílgenge deıíngí sońǵy 12 aı íshínde MÁSQ-ǵa áleumettík audarymdar júrgízílgen ortasha aılyq kíríske jáne eńbekke jaramsyzdyq kúnderíníń sanyna baılanysty bolady.
Atalǵan bírjolǵy tólemdí jyl basynan berí jalpy somasy 260 mlrd teńgege 187,2 myń adam aldy, onyń íshínde qarasha aıynda 14,6 mlrd teńge somasyna 15,3 myń adam aldy. 2025 jyldyń 11 aıynda taǵaıyndalǵan tólemníń ortasha mólsherí 1 436 546 teńgení qūrady.
Sondaı-aq MÁSQ-dan bala bír jarym jasqa tolǵanǵa deıín onyń kútímíne baılanysty kírísínen aıyrylu jaǵdaıy boıynsha aı saıynǵy áleumettík tólem míndettí áleumettík saqtandyru júıesíne qatysushyǵa balanyń tuǵan kúnínen bastap taǵaıyndalady. Tólemníń mólsherí sońǵy 2 jylda MÁSQ-ǵa áleumettík audarymdar júrgízílgen ortasha aılyq kírístíń 40%-n qūraıdy. Ekí jáne odan da kóp bala tuǵan jaǵdaıda tólem ár balaǵa jeke taǵaıyndalady.
2025 jyldyń 11 aıynda būl tólem 392,4 mlrd teńgege 223,2 myń adamǵa taǵaıyndaldy. Onyń íshínde tólem qarasha aıynda 14,9 myń alushyǵa taǵaıyndaldy, tólemníń somasy qazan aıynda 33,8 mlrd teńgení qūrady. 11 aıdaǵy tólemníń aı saıynǵy ortasha mólsherí – 86 221 teńge.
