Кейінгі онжылдықта трейдинг қаржы әлеміндегі ең көп талқыланатын тақырыптардың біріне айналды. Әлеуметтік желілерде табысқа жеткен трейдерлер жайлы мысалдар көбейді, онлайн-платформалар қолжетімді болды, ал криптовалюта нарығы жаңа буынды қаржыға тартты.
Алайда қоғамда әлі де бір сұрақ ашық тұр: трейдинг адал кәсіп пе, әлде алыпсатарлық па? Aqshamnews.kz тілшісі трейдинг тақырыбын экономикалық теория, танымал инвесторлардың көзқарасы және моральдық аспектілер арқылы жан-жақты қарастырып көрді
Трейдинг деген не?
Трейдинг - қаржы активтерін (акциялар, валюталар, криптовалюталар, тауарлар) сатып алып, баға айырмасынан пайда табу процесі.
Трейдерлер жұмыс істейтін негізгі нарықтар:
- Қор нарығы
- Валюта нарығы (Forex)
- Криптовалюта нарығы
- Тауар нарығы (алтын, мұнай және т.б.)
Әлемдегі ірі қаржы алаңдарына мыналар жатады:
- New York Stock Exchange
- NASDAQ
- Binance
Бұл нарықтар ресми түрде реттеледі және әлемдік экономиканың ажырамас бөлігі болып саналады.
Экономикалық тұрғыдан: трейдингтің рөлі
Экономикалық теория негізін қалаушылардың бірі Adam Smith еркін нарық жүйесінде әрбір қатысушының әрекеті жалпы экономикалық тепе-теңдікке ықпал ететінін айтқан.
Трейдерлер:
-
Нарыққа өтімділік қосады
-
Баға қалыптасуына ықпал етеді
-
Инвестициялық белсенділікті арттырады
Яғни трейдинг экономиканың жұмыс істеу механизміне кіреді.
Танымал инвесторлар не дейді?
Уоррен Баффет: тәртіп пен ұзақ мерзім
Warren Buffett қысқа мерзімді алыпсатарлықтан гөрі ұзақ мерзімді инвестицияны қолдайды. Ол нарықтағы эмоциялық шешімдердің қауіпті екенін жиі ескертеді.
Оның пікірінше, қаржы нарығында табысқа жету үшін:
- Сабыр
- Стратегия
- Тәуекелді басқару қажет
Бұл трейдингтің де кәсіби тәсілді талап ететінін көрсетеді.
Джордж Сорос: тәуекел мен мүмкіндіктің тепе-теңдігі
George Soros валюталық нарықтағы батыл стратегиясымен танымал. Ол нарықтың мінсіз емес екенін, бірақ оны түсіну арқылы мүмкіндік табуға болатынын айтқан.
Соростың тәжірибесі трейдингтің білім мен талдауға негізделсе, табысты болуы мүмкін екенін дәлелдейді.
Трейдинг пен құмар ойынның айырмашылығы
Кейбір сыншылар трейдингті құмар ойынмен салыстырады. Алайда негізгі айырмашылықтар бар:
| Трейдинг | Құмар ойын |
|---|---|
| Талдауға негізделеді | Кездейсоқтық басым |
| Стратегия қолданылады | Нәтиже көбіне кездейсоқ |
| Экономикалық жүйенің бөлігі | Құндылық өндірмейді |
| Ұзақ мерзімді жоспар бар | Көбіне эмоциялық әрекет |
Дегенмен, егер трейдер білімсіз әрі эмоциямен әрекет етсе, бұл шынымен құмар ойынға ұқсап кетуі мүмкін.
Моральдық және діни аспект
Ислам экономикасында өсімқорлыққа (риба) тыйым салынған. Бірақ нақты активке негізделген, адал сауда қағидалары сақталса, кейбір ғалымдар акция саудасын рұқсат деп есептейді.
Яғни трейдингтің адалдығы:
- Қолданылатын қаржы құралына
- Компания қызметінің сипатына
- Ниет пен әдіске байланысты
Тәуекел шындығы
Статистикалық зерттеулер көрсеткендей, бөлшек трейдерлердің басым бөлігі алғашқы жылдары шығынға ұшырайды.
Себептері:
- Тәжірибенің жетіспеуі
- Психологиялық қысым
- Тәуекелді дұрыс басқармау
- Алаяқ платформалар
Сондықтан, трейдинг "жеңіл табыс" емес, кәсіби дайындықты қажет ететін сала.
Трейдинг - құрал
Трейдингтің өзі бейтарап құрал. Ол:
- Заңды;
- Экономикалық маңызы бар;
- Кәсіби дағдыны талап етеді.
Алайда жоғары тәуекелді, барлығына бірдей сәйкес емес, эмоцияға негізделсе, зиян әкелуі мүмкін
Қорытындылай келе, трейдингті адал кәсіп деуге болады, егер ол білімге, заңға және жауапкершілікке негізделсе. Ал оны тек жылдам баю жолы деп қарастыру - қате түсінік.