Жаңа Құрылтайдың өкілеттігі оның алғашқы сессиясының ашылуынан бастап есептеледі, – деп хабарлайды aqshamnews.kz тілшісі.
23 тамызда қазақстандықтар Қазақстан Республикасының алғашқы Құрылтайының депутаттарын сайлайды. Алайда дауыс беру — ауқымды процестің бастауы ғана. Сайлау қорытындылары шығарылғаннан кейін елдің жаңа жоғары өкілді органы толыққанды заң шығару жұмысына кіріспес бұрын бірқатар міндетті кезеңнен өтуі тиіс. Конституциялық заңда Құрылтай қызметінің нақты қалай басталатыны егжей-тегжейлі айқындалған.
Сайлау нәтижелері ресми түрде жарияланғаннан кейін мемлекеттік биліктің жаңа құрамын қалыптастырудың келесі кезеңі басталады. «Қазақстан Республикасының Құрылтайы және оның депутаттарының мәртебесі туралы» Конституциялық заңға сәйкес, жаңа шақырылымның алғашқы сессиясын Қазақстан Республикасының Президенті 30 күннен кешіктірмей шақыруы тиіс.
Бұл сайлау қорытындылары жарияланғаннан кейін бір айдың ішінде депутаттар өз жұмысына кірісу үшін алғаш рет бас қосады деген сөз.
Бір қызығы, алғашқы отырыс арнайы тәртіппен өтеді. Депутаттар Құрылтай Төрағасын сайлағанға дейін отырысты Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының төрағасы жүргізеді. Дәл осы тұлға заң шығарушы органның жаңа құрамының жұмысын ашып, алғашқы ұйымдастыру рәсімдерінің өтуін қамтамасыз етеді.
Алғашқы отырыстан — толыққанды жұмысқа дейін
Алғашқы сессияның ашылуы жаңа Құрылтайдың өкілеттігі басталатын сәт болып саналады. Сонымен қатар осы уақытта алдыңғы шақырылым депутаттарының өкілеттік мерзімі аяқталады.
Ұйымдастыру мәселелері шешілгеннен кейін депутаттар Құрылтайдың құрылымын қалыптастыруға кіріседі. Олар Төрағаны және оның орынбасарларын сайлап, комитеттер мен комиссиялардың құрамын айқындауы, сондай-ақ заң шығарушы органның одан арғы қызметін үйлестіретін Құрылтай Бюросын қалыптастыруы тиіс.
Бұл рәсімдердің барлығы Құрылтайдың Конституция жүктеген функцияларын толыққанды жүзеге асыруы үшін қажет.
Сессиялар қашан өтеді?
Конституциялық заң депутаттардың жұмыс кестесін де белгілейді.
Құрылтайдың кезекті сессиялары жыл сайын — қыркүйектің алғашқы жұмыс күнінен маусымның соңғы жұмыс күніне дейін өткізіледі. Дәл осы кезеңде заң жобалары қаралып, отырыстар, парламенттік тыңдаулар және Үкімет сағаттары өткізіледі.
Алайда мемлекеттік өмір әрдайым күнтізбелік кестеге сыймайды. Сондықтан заңда кезектен тыс сессия шақыру мүмкіндігі де қарастырылған.
Мұндай бастаманы Қазақстан Республикасының Президенті, Құрылтай Төрағасы немесе депутаттардың кемінде үштен бірі көтере алады. Бұл ретте кезектен тыс сессия тек оны шақыруға себеп болған мәселелерді қарайды.
Отырыстар неге ашық өтеді?
Құрылтай қызметінің негізгі қағидаттарының бірі — жариялылық.
Сондықтан оның отырыстары, әдетте, ашық түрде өткізіледі. Алайда Регламентте көзделген жағдайларда жабық отырыстар өткізілуі мүмкін.
Сонымен бірге Конституциялық заң Құрылтайдың ашық та, жабық та отырыстарына қатысуға құқығы бар мемлекеттегі жоғары лауазымды тұлғалардың тізбесін белгілейді. Олардың қатарында Қазақстан Республикасының Президенті, Вице-Президент, Премьер-Министр, Үкімет мүшелері, Ұлттық Банк Төрағасы, Бас Прокурор, Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Төрағасы, Президент Әкімшілігінің Басшысы және басқа да лауазымды тұлғалар бар.
Бұдан бөлек, Құрылтай мемлекеттік органдар мен жергілікті өзін-өзі басқару органдарының басшыларын өз құзыретіне кіретін мәселелер бойынша түсініктеме беру үшін шақыра алады. Егер осындай шешім қабылданса, олар отырысқа келуге міндетті.
Депутаттардың жұмысы жыл бойы жалғасады
Кезекті сессиялар қыркүйек пен маусым аралығында өткенімен, депутаттардың қызметі тек пленарлық отырыстармен шектелмейді.
Өкілеттік мерзімі бойы олар комитеттер мен комиссиялардың жұмысына қатысады, заң жобаларын әзірлейді, азаматтардың өтініштерін қарайды, парламенттік тыңдауларға қатысады және мемлекеттік органдармен өзара іс-қимыл жасайды.
Осылайша, 23 тамыздағы сайлау — үлкен жұмыстың бастау нүктесі ғана. Жаңа құрам қалыптасқаннан кейін Құрылтай ел дамуын заңнамалық тұрғыдан қамтамасыз ету сияқты маңызды мемлекеттік міндеттердің бірін орындауға кіріседі.