Құрбан айт мерекесіне екі күн қалды.
Мұсылмандар үшін жылына бір келетін ұлық мерекеде құрбандыққа негізінен қой малы шалынады. Сол себепті нарықтағы қой бағасы қанша екенін бағамдап көруге тырыстық.
Olx.kz-тегі хабарландыруларға көз жүгіртсек, бүгінгі күні Алматы қаласы бойынша қойдың ең арзан дегені 35000-нан басталады екен. Бағалар малдың күйіне қарай әр түрлі. Жарнама платформасында біз байқаған ең жоғары баға - 80000 теңге көлемінде. Бұл жерде қойды алған жерден қала ішіне жеткізіп беру қызметі де кіреді екен.
Ал еліміздің бас қаласы - Астанада дәл осы платформасында қой бағасының ең төмені 35000-нан басталып, ең жоғары баға 200 мыңға дейін жалғаса береді екен. Мұндағы негізгі орташа баға 55000 мен 65000 теңге көлемінде.
Осы ретте, құрбандыққа шалынатын малдың қандай болуы шарт деген ақпаратты назарларыңызға ұсынамыз:
ҚМДБ Шариғат және пәтуа бөлімінің шығарған пәтуасына сай, құрбандыққа таңдап алынған малдың сау, мінсіз болуы талап етіледі.
Біріншіден, бұл пенденің Жаратушы Иесіне деген жоғары деңгейдегі әдептілік қарым-қатынасын көрсетеді. Құрбандықтың еті де, қаны да Алла Тағалаға қажет еместігі, Оған тек пенденің тақуалығы ғана жетіп баратыны белгілі. Осы орайда пенде құрбандық үшін сау, айыпсыз малды іздеп табу арқылы тақуалыққа әрекет етеді.
Екіншіден, осы арқылы кедейлердің жабырқаңқы көңілдері көтеріледі. Оларға жарамсыз, кемшілігі бар малдың етін емес, ең әдемі малдың етін сыйға тарту жақсы іс саналады. Олар өздерін құрметті адам ретінде сезіне бастайды.
- Құрбандыққа қой, ешкі, ірі қара немесе түйе шалу. Малдың еркегі де, ұрғашысы да жарайды. Еті көп, дәмі жақсы болғаны абзал.
Қой мен ешкі бір адамның атынан бауыздалады. Бір адам екі қой бауыздаса, екеуі де құрбандық болады және екі құрбандықтың сауабын алады. Ал, түйе мен ірі қараны бір адамнан жеті адамға дейін шалуға болады. Бұған Жабирдің (одан Алла разы болсын) «Алла елшісімен бірге Худайбияда бір түйені жеті адамның атынан және бір қарамалды жеті адамның атынан бауыздадық»[1] деп айтқан сөзі дәлел. Мұнда жеті адамның да ниеті құрбандық шалу немесе етін садақа ету болу керек.
- Ақауы жоқ, мінсіз малды құрбандыққа шалу. Көзі көрмейтін, бір көзі жоқ, ақсақ, тым арық, тістері жоқ, құлағы кесілген, желіні кепкен, құйрығы немесе құлағының үштен бір бөлігінен көбі кесілген малды құрбандыққа шалу дұрыс емес. Пайғамбарымыз (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын):
«Төрт мал құрбандыққа жарамайды: қылилығы айқын, ауруы анық, ақсақтығы мәлім, жілік майы таусылған (тым арық) малдар», – деген
Мүйізі жоқ немесе мүйізі сынған, құлағы жарылған немесе құлағы тесілген малды құрбандыққа шалуға болады. Сонымен қатар, піштірілген малды да құрбандыққа шала береді. Ондай малдың еті мол әрі дәмі тәтті болады және ол айып болып есептелмейді[3].
Сатып алған құрбандық малы айыпты болып қалса, оны сау малға ауыстырады. Малды бауыздайтын кезде не бауыздау себебімен көзін шұқып алса немесе союға апара жатып аяғын сындырып алса, оның оқасы жоқ.
- Белгілі жасқа жеткен малды құрбандыққа шалу. Қой мен ешкі бір жасқа жету керек. Ал, ірі қара екі жасқа, түйе бес жасқа толуы шарт[4]. Бір жасқа толмаған семіз әрі ірі қойды да құрбандыққа шалуға рұқсат етіледі. Дегенмен, сақтық ретінде бір жасқа толған қойды шалған абзал.