Қоғамдық кеңістікте Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясының жобасы белсенді түрде талқыланып жатыр. Құжат неге «жаңа Конституция» деп аталады? Оның несі жаңа және қоғамға не береді?
Реформалар жөніндегі парламенттік жұмыс комиссиясының мүшесі, әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің мемлекет және құқық теориясы мен тарихы, конституциялық және әкімшілік құқық кафедрасының профессоры, заң ғылымдарының докторы Алуа Ибраева осыған жауап берді.
Оның айтуынша, құжаттың жаңа немесе жаңартылған мәртебесі туралы мәселе нақты құқықтық негізге ие.
«Құқықтық актілер туралы заңға сәйкес, қолданыстағы нормативтік құжатқа 30–50 пайыздан астам өзгеріс пен толықтыру енгізілген жағдайда, оның жаңа редакциясы қабылданады», — деп атап өтті сарапшы Алуа Саламатқызы.
Бастапқыда әңгіме парламенттік реформа туралы болған. Қазақстан Республикасы Президентінің 2025 жылғы қазан айындағы өкімімен құрылған жұмыс комиссиясы жарты жылдан астам уақыт бойы ұсыныс әзірлеумен айналысты. Осы кезеңде Конституцияға өзгеріс пен толықтыру енгізуді талқылаған алты отырыс өткізілді.
Алайда кейіннен Президенттің жарлығымен құрылған Конституциялық комиссияның жұмысы барысында жекелеген түзетумен шектелмей, Негізгі заңды жүйелі түрде жаңарту қажеттілігі туралы шешім қабылданды.
Алуа Ибраеваның пікірінше, бұл тек нормаларды техникалық тұрғыда түзету емес, билік институттары арасындағы тепе-теңдікті және олардың өзара іс-қимылын қайта пайымдау. Жаңа Конституция саяси және қоғамдық сұранысқа жауап беретін институционалдық өзгерістерді бекітуге бағытталған.
Талқыланып отырған құжат жекелеген түзетулер жиынтығы емес, мемлекеттің құқықтық негізін кешенді түрде трансформациялау болды. Сондықтан ол қоғамдық талқылауға жаңа Конституция ретінде ұсынылды.