2026 жылдың басынан бері Қазақстанда қызылшаның 1950-ден астам жағдайы тіркелді. Аурушаңдық көрсеткіші өсіп келеді, сырқаттанғандардың басым бөлігі — балалар. Денсаулық сақтау министрлігінің мәліметіне сәйкес, олардың көпшілігі қызылшаға қарсы екпе алмаған.
Статистика вакцинацияның болмауы мен жұқтыру қаупінің арасында тікелей байланыс бар екенін көрсетеді. Ауырғандардың шамамен 79%-ы екпенің бірде-бір дозасын алмаған. Тағы 18%-ы тек бір рет егілген, ал небәрі 3%-ы екі дозадан тұратын толық курстан өткен. Дәрігерлердің айтуынша, ұжымдық иммунитет деңгейінің төмендеуі инфекцияның жылдам таралуына себеп болған.
Балалардың қорғанышсыз қалу себептерінің ішінде ата-аналардың саналы түрде бас тартуы алдыңғы орында — мұндай жағдайлар 59%. Тағы 27% — жоспарлы вакцинация жасына әлі жетпеген сәбилер, ал 14% — уақытша медициналық қарсы көрсетілімі бар балалар.
Алматы қаласындағы №1 перзентхананың дәрігер-эпидемиологы Мадина Туашева айтуынша, соңғы жылдары елде қызылша вирусына қарсы иммунитеті жоқ адамдардың саны көбейіп кеткен. Ауырғандардың шамамен 92%-ы — 14 жасқа дейінгі балалар. Ең осал топ — бір жастан төрт жасқа дейінгі сәбилер, олар барлық тіркелген жағдайлардың шамамен 75%-ын құрайды.
Қазіргі таңда ел бойынша жоспардан тыс иммундау шаралары жүргізілуде. Ерте жастағы балаларға ерекше көңіл бөлінуде. Дәрігерлер 6 айдан 11 айға дейінгі сәбилерге «нөлдік дозаны» ұсынады. Бұл бір жаста жасалатын жоспарлы екпеге дейінгі ең қауіпті кезеңде баланы қорғауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар 18 жасқа дейінгі балалар мен медицина қызметкерлерінің вакцинация деректері қайта қаралуда. Егер екпе салынбаған болса немесе мәліметтері жоғалған жағдайда, мамандар иммундаудан мүмкіндігінше тезірек өтуді ұсынады.
Қызылшаның қауіптілігі — бастапқы кезеңде оны ауыр жедел респираторлық вирустық инфекциямен шатастыру оңай. Ауру жоғары температурамен (кейде 39–40 градусқа дейін), қатты жөтелмен, мұрыннан су ағумен, көздің қызаруымен және жарыққа сезімталдықпен басталады. Алайда қызылшаға тән белгі бар: бөртпе шыққанға дейін бір-екі күн бұрын ұрттың ішкі бетінде ұсақ ақ дақтар пайда болуы мүмкін. Кейін бөртпе біртіндеп таралады: алдымен бетте және құлақтың артында, содан соң денеде, кейін қол мен аяқта көрінеді.
Қызылшаға күдік туған жағдайда дәрігерлер баланы өз бетінше емханаға апармауға кеңес береді. Бұл өзге балалар мен ересектердің жұқтыруына себеп болуы мүмкін. Дұрыс шешім — дәрігерді үйге шақыру.
«Қызылша — қауіпсіз “балалар инфекциясы” емес. Ол ауыр пневмонияға, ми қабынуына және денсаулыққа елеулі, кейде қайтпайтын салдарға әкелуі мүмкін. Сенімді қорғаныс — вакцинация. Қызылша, қызамық және паротитке қарсы біріктірілген вакцина ондаған жыл бойы қолданылып келеді, оның қауіпсіздігі тәжірибемен дәлелденген және Қазақстанда барлық емханаларда тегін, қолжетімді», — деп атап өтті №1 перзентхананың дәрігер-эпидемиологы Мадина Туашева.
Мамандар ата-аналарға баланың вакцинация мәртебесін eGov қосымшасы арқылы тексеруге немесе педиатрдан нақтылауға кеңес береді. Аурушаңдық өсіп тұрған кезеңде бұл мәселені кейінге қалдыруға болмайды. Уақытылы салынған екпе — балаларды қауіпті инфекциядан қорғаудың ең тиімді жолы.