Мемлекет басшысының «Ұдайы жапа шеккен ұлт кейпінен арылуымыз керек» деген сөзі қоғамда, әсіресе зиялы қауым мен білім беру саласында үлкен қозғалыс тудырды, – деп хабарлайды aqshamnews.kz тілшісі.
Ұлттық сананы мұң мен қасіреттен тазартып, оны жасампаздық пен оптимизмге бағыттау – бүгінгі күннің басты талабы. Еліміздің болашағын құрайтын жас буынның рухы мықты, жігері мұқалмас болуы тиіс.
Әдебиеттегі «Мұң» мен «Жігер» дилеммасы
Қазақ әдебиеті тарихи кезеңдерге байланысты зарық пен мұңға толы кезеңдерді бастан өткергені жасырын емес. Алайда, біздің классиктеріміз тек мұңайып қана қоймай, жастарды рухты болуға шақырған. Әдебиет – ұлттың мінезін қалыптастырушы басты құрал.
Мағжан Жұмабаев өзінің әйгілі «Мен жастарға сенемін!» өлеңінде жастарды әлсіз, мұңлы кейіпте емес, қайратты етіп сипаттайды:
«Арыстандай айбатты,
Жолбарыстай қайратты –
Қырандай күшті қанатты,
Мен жастарға сенемін!»
Сұлтанмахмұт Торайғыров та «Шәкірт ойы» өлеңінде қиындыққа мойымайтын, болашаққа сенген жастың өршіл бейнесін береді:
«Қараңғы қазақ көгіне,
Өрмелеп шығып, күн болам!
Қараңғылықтың көгіне,
Күн болмағанда, кім болам?»
Қазіргі жас қаламгерлердің шығармашылығында «жүрегімде мұң, көзімде мұң» деген жасықтық емес, осы Мағжан мен Сұлтанмахмұт салған өршіл, мақсатшыл сарын үстемдік етуі тиіс.
Тарих тағылымы: Қасірет емес, Қаһармандық мектебі
Ұлт тарихын тек «жапа шегу, жеңілу, жылау» ретінде қабылдау жас буынның ішкі психологиясына кері әсер етеді. Тарих бізге құрбандық күйіндегі бейнені емес, сол қиындықтан қалай аман шыққанымызды, яғни төзімділік пен жеңімпаздық рухын үйретуі керек.
Мысалы, 1723 жылғы «Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама» заманы – ұлттық қасірет. Бірақ біздің тарих мұнымен біткен жоқ. Осы үлкен соққыдан кейін қазақ халқы мұңға батып, беріле салған жоқ. Керісінше, бірігіп, күш жинады. Бұланты мен Аңырақай шайқастарында зор жеңіске жетіп, мемлекеттілігін сақтап қалды.
Алаш арыстары да тар жол, тайғақ кешуде еңсесін түсірмеген. Әлихан Бөкейхановтың: «Тірі болсам, хан баласында қазақтың хақысы кетпейді, өтеуіне қазақтың өзіне қызмет етемін», – деген сөзі осының дәлелі. Тарихты дұрыс түсіну – өткен күннің жылауына оратылу емес, сол қиындықтарды жеңген бабалардың қуатынан қуат алу.
Жастар психологиясы және Оптимизм
Қазіргі цифрлы заманда әлеуметтік желілерде депрессия мен түңілу трендке айналып бара жатқаны байқалады. Мемлекет басшысының сөзі дәл осы үрдіске тосқауыл қоюды көздейді.
Қазіргі әлемде бәсекеге қабілетті болу үшін мықты мемлекетке психологиялық тұрғыдан сау, жігерлі азаматтар керек. Оптимист адам – мәселені көріп жылайтын емес, оны шешудің жолын іздейтін тұлға. Бізге бүгін жалған қаһармандық емес, шынайы ғылым, білім және еңбек иелерінің үлгісі қажет.
Мұң, қайғы, күйзеліс – адам өмірінде кездесетін уақытша сезімдер, бірақ олар ұлттың тұрақты мінезіне немесе мемлекеттік идеологияға айналмауы тиіс. Қазақстан жастары – жасампаз, рухы биік, өз күшіне сенетін жаңа буын. Әдебиет те, тарих та осы жасампаз мақсатқа қызмет етуі қажет.