Қазіргі таңда күнделікті тұтынатын көптеген дайын тағамдар мен сусындардың құрамында қант, тұз және транс майлары шамадан тыс кездеседі. Мамандар мұндай өнімдерді тұрақты әрі көп мөлшерде тұтыну денсаулыққа кері әсер етіп, бірқатар созылмалы аурулардың даму қаупін арттыратынын ескертеді, – деп хабарлайды aqshamnews.kz тілшісі.
Қанттың шамадан тыс тұтынылуы артық салмақ жинауға, семіздікке және тіс жегісінің пайда болуына ықпал етеді. Әсіресе газдалған және энергетикалық сусындарда, кондитерлік өнімдерде, тәтті йогурттарда, дайын таңғы астарда және түрлі соустарда қант мөлшері жоғары болуы мүмкін. Сондықтан өнім сатып аларда оның құрамына назар аударып, қосылған қант мөлшерін тексерген жөн.
Тұзды шамадан тыс пайдалану да ағзаға айтарлықтай салмақ түсіреді. Натрийдің көп мөлшері қан қысымының жоғарылауына ықпал етіп, жүрек-қан тамырлары ауруларының қаупін арттырады. Тұз тек үйде дайындалған тағамға қосылатын мөлшермен шектелмейді. Оның едәуір бөлігі шұжық, жартылай фабрикаттар, чипсы, тұздықтар, консервілер және фастфуд сияқты дайын өнімдердің құрамында болады.
Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы ересек адамға тәулігіне 5 грамнан аз тұз тұтынуды ұсынады. Ал бос қант мөлшерін тәуліктік энергия тұтынудың 10 пайызынан төмен деңгейде ұстау, мүмкіндігінше 5 пайызға дейін азайту денсаулыққа қосымша пайда береді.
Транс майлар да денсаулық үшін қауіпті компоненттердің бірі саналады. Олар көбіне өнеркәсіптік жолмен дайындалған кондитерлік өнімдерде, фастфудта, кейбір маргариндерде, кремдерде және қуырылған тағамдарда кездесуі мүмкін. Өнеркәсіптік транс майларды тұтыну қандағы «жаман» холестерин деңгейін жоғарылатып, «жақсы» холестеринді төмендетеді және жүрек-қан тамырлары ауруларының қаупін арттырады.
Денсаулыққа төнетін қауіпті азайту үшін бірнеше қарапайым қағиданы ұстанған жөн:
азық-түлік сатып алғанда өнімнің құрамын және тағамдық құндылығын мұқият оқу;
қант пен тұзы көп дайын өнімдерді шектеу;
тәтті газдалған сусындардың орнына су таңдауға тырысу;
фастфуд, чипсы, кондитерлік және терең майда қуырылған өнімдерді жиі тұтынбау;
көкөніс, жеміс-жидек, дәнді дақылдар мен басқа да аз өңделген өнімдерге басымдық беру;
тағам дайындау кезінде тұзды мөлшерден артық қоспау.
Балалардың тамақтануына ерекше назар аудару қажет. Тәттілерді, тұзды тіскебасарларды және фастфудты шамадан тыс тұтыну дұрыс тамақтану дағдысының қалыптасуына кедергі келтіруі мүмкін. Сондықтан пайдалы тағамды таңдау мәдениетін отбасында ерте жастан қалыптастырған маңызды.
Қант, тұз және транс майларынан толық бас тарту міндетті емес. Ең бастысы – олардың мөлшерін бақылап, күнделікті ас мәзірінде табиғи әрі аз өңделген тағамдарға басымдық беру. Өнімнің заттаңбасын мұқият оқу және саналы таңдау жасау – денсаулықты сақтаудың қарапайым әрі тиімді жолдарының бірі.