Būl ótken jyldyń deńgeıínen 9% joǵary, dep habarlaıdy aqshamnews.kz tílshísí.
Qazaqstanda energetıkalyq keshendí aldaǵy jylytu mausymyna daıyndau jūmystary jalǵasuda. Bıyl elektr stansalaryn, elektr jáne jylu jelílerín jóndeuge 384 mlrd teńge qarastyrylǵan. Būl ótken jylmen salystyrǵanda 9%-ǵa kóp. Jūmystar bekítílgen kestege sáıkes júrgízílíp, generatsıya men ınfraqūrylymnyń negízgí nysandaryn qamtıdy. Būl turaly Úkímet otyrysynda energetıka mınıstrí Erlan Aqkenjenov málímdedí.
Aldaǵy jylytu mausymyna daıyndyq sheńberínde Júıelík operator bekítken kestege sáıkes bıyl elektr stansalarynda 9 energıya blogyn, 55 qazandyqta jáne 51 turbınany jóndeu josparlanǵan. Qazírgí uaqytta 3 energıya blogynda, 33 qazandyqta jáne 24 turbınada jóndeu jūmystary ártúrlí kezeńderde júrgízílude.
«Bıyl jóndeu jūmystaryna 384 mlrd teńge kózdelgen, būl ótken jyldyń deńgeıínen 9% joǵary. Óńírlík elektr jelílík kompanıyalardyń elektr jelílerínde jalpy ūzyndyǵy 17,1 myń shaqyrym elektr beru jelílerín jáne 444 qosalqy stansany jóndeu josparlanǵan. Búgíngí tańda elektr beru jelíleríníń 91% jáne qosalqy stansalardyń 84%-ynda jóndeu ayaqtaldy. Jylumen jabdyqtau jelílerínde 377 shaqyrym jylu jelílerín rekonstruktsıyalau jáne kúrdelí jóndeu jūmystaryn júrgízu jocparlanǵan. Onyń 246 shaqyrymy nemese 65%-y ayaqtaldy. Osy jyldyń 7 aıynyń qorytyndysy boıynsha elektr stansalaryndaǵy tehnologıyalyq būzushylyqtar sany 5,6%-ǵa tómendep, 891 jaǵdaıdy qūrady», — dep atap óttí mınıstr.
Sonymen qatar «GRES Topar», «Astana-Energıya» Jylu energıya ortalyǵy-2, Shymkent qalasyndaǵy «3 Energoortalyq» jáne Aqsu qalasyndaǵy GRES-te tehnologıyalyq būzushylyqtardyń ósuí baıqalady. Atalǵan tehnologıyalyq būzushylyqtar boıynsha Energetıkalyq qadaǵalau komıtetí óz qūzyretí sheńberínde tıístí tergep-tekseru jūmystaryn júrgízíp, qajettí sharalardy qabyldady. Energıya kózderíníń otyn qoımalarynda 4,2 mln tonna kómír jınaqtaldy, sondaı-aq 137 myń tonna mazut qory qalyptastyryldy, būl kórsetkíshter ótken jylmen salystyrǵanda 2%-ǵa joǵary.
Mınıstrlík qyrkúıek aıynan bastap kólemí 255 myń tonna qūraıtyn «áleumettík» mazut jetkízu kestesín bekíttí. Osyǵan baılanysty sharttardy jasasu jáne qajettí otyn qoryn qamtamasyz etu jūmystaryn jedeldetu kerek. Búgíngí kúní energıya óndírushí ūıymdardyń otyn úshín aıtarlyqtaı kredıtorlyq bereshegí saqtaluda. Atap aıtqanda, elektr stansalarynyń «QazaqGaz Aimaq» kompanıyasynyń aldyndaǵy bereshegí 71,9 mlrd teńgení qūraıdy. Eldíń energetıkalyq ınfraqūrylymyn jylytu mausymyna daıyndau boıynsha shūǵyl sharalardy qabyldau maqsatynda Úkímet rezervínen 27,9 mlrd teńge, onyń íshínde:
jylu kózderín jóndeuge jáne saluǵa 12,7 mlrd teńge;
jylu jelílerín saluǵa jáne rekonstruktsıyalauǵa 8,4 mlrd teńge;
elektr jelílerín rekonstruktsıyalauǵa 6,8 mlrd teńge bólíndí.
Bıyl 377 shaqyrym jylu jelísín jóndeu jáne rekonstruktsıyalau úshín 196,8 mlrd teńge qarastyrylǵan. Onyń íshínde: 82,5 mlrd teńge byudjet qarajaty, 98,1 mlrd teńge «Energetıkalyq jáne kommunaldyq sektorlardy jańǵyrtu» ūlttyq jobasy sheńberínde, sondaı-aq 16,2 mlrd teńge kásíporyndardyń tarıftík smetalary esebínen. Atap ótsek, bıylǵy jyly jylu jelílerín qarjylandyru 34% artty (2025 jyly – 129,8 mlrd teńge), jūmys kólemí 14% artty. Búgíngí tańda oryndalu deńgeıí 65% qūraıdy.
Osyǵan baılanysty ákímdíkter jylytu mausymy bastalǵanǵa deıín jóndeu jūmystarynyń kólemderín qysqartpaı, tolyq oryndauy qajet.
Halyqty kómírmen qamtamasyz etu maqsatynda Mınıstrlík tarapynan barlyq múddelí taraptardyń qatysuymen Respublıkalyq shtab jūmys ísteude. Jalpy alǵanda, aldaǵy jylytu mausymyna halyq pen kommunaldyq-tūrmystyq sektordyń kómírge degen qajettílígí 7,3 mln tonnany qūraıdy, onyń íshínde kommunaldyq-tūrmystyq sektor úshín – 1,6 mln tonna, halyq úshín – 5,7 mln tonna. Aıta ketu kerek, ótken jylytu mausymynda kommunaldyq-tūrmystyq sektor men halyqtyń kómírge naqty qajettílígí 8,3 mln tonnany qūrady. Osy jyly kómírge qajettílík kólemíníń tómendeuí eldí 2035 jylǵa deıín gazben qamtudyń Bas shemasyn júzege asyruǵa baılanysty.
Óńírlerdí qatty otynnyń qajettí kólemímen úzdíksíz qamtamasyz etu maqsatynda Mınıstrlík jasandy ıntellekt jáne predıktıvtík taldau elementterí engízílgen Bíryńǵaı tsıfrlyq platforma ázírledí. Júıege 36 kómír óndírushí kásíporynnyń derekterí, 29 myń jartylaı vagondy paıdalana otyryp júzege asyrylatyn temírjol tasymaldary, 586 kómír tūıyǵy operatorynyń qyzmetí jáne 1,2 mln astam tūtynushy turaly málímetter bíríktírílgen. Platforma naqty uaqyt rejımínde kómírdíń óndíruden jáne jóneltuden bastap halyq pen kommunaldyq-tūrmystyq sektorǵa jetkízíluíne deıíngí barlyq kezeńderdegí qozǵalysyn baqylauǵa múmkíndík beredí, sondaı-aq tapshylyq táuekelderí men bekítílgen kestelerden auytqulardy avtomatty túrde anyqtaıdy.
Mınıstrlík íshkí naryqty qajettí kómír kólemímen qamtamasyz etu boıynsha barlyq qajettí sharalardy qabyldady. Aldaǵy jylytu mausymyn tūraqty ótkízu maqsatynda Mınıstrlík slaıdta kórsetílgen barlyq tehnıkalyq jáne ūıymdastyrushylyq ís-sharalardyń oryndaluyn qamtamasyz etedí. Energetıka mınıstrlígí energetıka jáne kommunaldyq sharuashylyq obektílerín aldaǵy kúzgí-qysqy kezeńge sapaly daıyndau jūmystaryn jalǵastyrady.