Tsıfrlyq ınfraqūrylymdy damytuda «DÓO alqabyna» mańyzdy rol beríledí, dep habarlaıdy aqshamnews.kz tílshísí.
Qazaqstan Respublıkasy Prezıdentíníń «Auqymdy tsıfrlandyrudyń jáne jasandy ıntellekt tehnologıyalaryn jappaı endírudíń 2029 jylǵa deıíngí Digital Qazaqstan jalpyūlttyq strategıyasyn bekítu turaly» Jarlyǵyn júzege asyru sheńberínde Úkímet Ís-qımyl josparyn bekíttí. Tıístí qaulyǵa Premer-mınıstr Oljas Bektenov qol qoıdy.
Jospar tsıfrlyq transformatsıya men jasandy ıntellektíní engízudíń úsh negízgí baǵytyn qamtıdy, olar – azamattardyń, bıznes pen ekonomıkanyń múddesí úshín, sondaı-aq memlekettík apparatta engízu.
Jospardyń basymdyqtarynyń bírí – bílím berudíń barlyq deńgeıínde JI-dí jappaı engízu. AI-SANA baǵdarlamasyn keńínen taratu sheńberínde 2029 jylǵa qaraı mektepter, kolledjder men JOO túlekteríníń kemínde 80%-y JI-díń bazalyq daǵdylaryn meńgeruí tıís. Sonymen bír mezgílde studentterdí tereńdetíp oqytu jáne pedagogterdíń bílíktílígín arttyru sharalary da keńeıtíledí. 2028 jylǵa qaraı joǵary oqu oryndary men kolledjderdíń kemínde 80%-y bílím beru protsesteríne jasandy ıntellekt tehnologıyalaryn engízedí jáne ekonomıkanyń qajettílíkteríne sáıkes baǵdarlamalardy jańartady.
Densaulyq saqtau salasyn tsıfrlandyru derekterdí basqarudyń bíryńǵaı júıesíne kóshuge jáne betpe-bet júgínudíń qajet etpeıtín servısterdí keńínen paıdalanuǵa baǵyttalatyn bolady. 2029 jylǵa qaraı medıtsınalyq self-service servısterín paıdalanatyn azamattar sanyn edáuír ūlǵaıtu, naqty uaqyt rejımínde derekter almasu arqyly bíryńǵaı tsıfrlyq konturǵa kóbírek medıtsınalyq ūıymdardy bíríktíru jáne klınıkalyq sheshímder qabyldau kezínde jasandy ıntellektíní qoldanu ayasyn keńeıtu josparlanuda.
Jospardyń jeke baǵyty qalalyq ortanyń qauípsízdígí men jaılylyǵyn arttyrumen baılanysty. Óńírlerde ıntellektualdy monıtorıng jáne taldau júıelerín qosa alǵanda, AI Native cities®ions sheshímderín engízu jalǵasady. Olardy qoldanu oqıǵalarǵa tezírek jauap beruge, qauípsízdík qyzmetterí jūmysynyń tıímdílígín arttyruǵa jáne basqaru men monıtorıngtíń JI-platformalary esebínen írí qalalardaǵy kólík júktemesín azaıtuǵa múmkíndík beredí.
Memlekettík qyzmetter jáne áleumettík qoldau salasynda azamattardyń artyq júrísíníń uaqyty men sanyn qysqartuǵa basa nazar audaryldy. Jospar jasandy ıntellektíní, belsendí qyzmetterdí, avtomatty túrde qol qoyudy jáne protsesterdí avtomattandyrudy anaǵūrlym keńínen qoldanu múmkíndíkterín qarastyrady. 2029 jylǵa qaraı memlekettík qyzmetter men áleumettík qoldau sharalaryn ūsynu uaqyty kem degende 50%-ǵa qysqaruy tıís.
Bıznes pen ekonomıkanyń múddesí úshín tsıfrlyq transformatsıya energetıka, ónerkásíp, qūrylys, kólík, logıstıka jáne agroónerkásíptík keshen sıyaqty negízgí salalardy qamtıdy. Jylu-energetıka keshenínde 2029 jylǵa qaraı aktıvterdíń kemínde 70%-y tsıfrlyq monıtorıngke qosylady. Būl olardyń jaı-kúıín naqty uaqyt rejımínde baqylauǵa jáne senímdílíkke tónetín táuekelderdí aldyn ala anyqtauǵa múmkíndík beredí. Sonymen qatar energıya resurstarynyń qozǵalysyn bastan-ayaq tsıfrlyq qadaǵalau júıesí keńeıtíledí.
Qūrylysta tsıfrlyq tásíl nysandardyń jobalau kezeńínen bastap paıdalanuǵa berílgenge deıíngí búkíl ómírlík tsıklín qamtıdy. 2029 jylǵa qaraı tehnıkalyq kúrdelí jańa nysandardyń 100%-yn bíryńǵaı tsıfrlyq konturda súıemeldeu josparlanuda.
Kólík jáne logıstıka salasynda tsıfrlandyru júkterdíń búkíl qozǵalys baǵytyn — ótkízu punktterínen ótuínen bastap negízgí kólík dálízderí men multımodaldy toraptar arqyly tasymaldanuyna deıín qamtıdy. Negízgí míndetterdíń bírí – júk avtokólígíníń basym ótkízu punktterí arqyly ótu uaqytyn qysqartu bolady. Ol úshín tasymaldau turaly derekterdí aldyn ala aluǵa jáne óńdeuge múmkíndík beretín, sondaı-aq qolmen oryndalatyn operatsıyalardyń sanyn azaıtatyn tsıfrlyq qūraldardy qoldanu ayasyn keńeıtu josparlanuda.
Smart Cargo-ny damytu ayasynda basym júk tasymaldary tsıfrlyq pasportpen jáne búkíl marshrut boıynsha trekıng júıesímen súıemeldenedí. Būl júktíń búkíl baǵyt boıynsha qozǵalysyn baqylauǵa jáne logıstıkalyq protsesterdíń ashyqtyǵyn arttyruǵa múmkíndík beredí. Sonymen qatar negízgí kólík dálízderí, ótkízu punktterí men multımodaldy toraptar ıntellektualdy kólík analıtıkasymen qamtylady. Būl ınfraqūrylymnyń júktemesín jedel baǵalauǵa, kólík aǵyndaryn basqaruǵa jáne «tar joldar» tuyndaǵan jaǵdaıda sheshímderdí jyldam qabyldauǵa múmkíndík beredí.
AÓK-te tsıfrlyq sheshímder auyl sharuashylyǵy óndírushíleríníń tıímdílígín arttyruǵa jáne zamanauı basqaru qūraldaryna qoljetímdílíktí jeńíldetuge baǵyttalady.
Shaǵyn jáne orta bıznes úshín ákímshílík júktemení azaıtuǵa jáne tsıfrlyq sheshímderdí nysanaly túrde engízuge basymdyq beríledí. Kásíporyndar tsıfrlyq jetílu deńgeıín baǵalaudan ótíp, tsıfrlandyru boıynsha jeke jol kartalaryn ala alady. Tsıfrlyq komplaens pen táuekelge baǵdarlanǵan qadaǵalaudy qoldanu táuekel deńgeıí tómen ShOB subektílerín fızıkalyq tekseru sanyn azaıtuǵa múmkíndík beredí.
Salyq salasynda salyqtyq ákímshílendírudíń ıntellektualdy modelíne kóshu kózdelude. Būl rette protsesterdíń edáuír bólígí salyq tóleushíníń qosymsha qatysuynsyz avtomatty túrde júzege asyrylady. Mūndaı tásíl «kózge kórínbeıtín» salyqtyq ákímshílendírudí qalyptastyruǵa jáne kóleńkelí ekonomıkanyń úlesín azaıtuǵa baǵyttalǵan.
Jospardyń jeke bír bólígí qarjy sektoryn, ekínshí deńgeıdegí bankter men kvazımemlekettík kompanıyalardy tsıfrlyq transformatsıyalauǵa arnalǵan. 2028 jylǵa qaraı ekínshí deńgeıdegí bankterdíń kemínde 80%-yn aqparatpen qauípsíz almasudyń tsıfrlyq júıesíne qosu josparlanyp otyr. Jeke tūlǵalarǵa ónímder ūsynatyn jáne Bíryńǵaı tsıfrlyq platformaǵa qosylǵan qarjy ūıymdarynyń naryǵy úshín de osyndaı kórsetkísh kózdelgen.
Kvazımemlekettík sektorda tsıfrlandyru men jasandy ıntellektíní engízu de naqty ólshenetín ekonomıkalyq nátıje beruí tıís. «Samūryq-Qazyna» ŪÁQ» AQ-nyń portfeldík kompanıyalarynda tsıfrlyq jáne AI-bastamalardyń EBITDA ósímíne qosatyn úlesín jylyna 5%-ǵa deıín jetkízu josparlanuda. Al «Báıterek» ŪIH» AQ-da 2029 jylǵa qaraı ınvestıtsıyalyq jobalardyń 100%-yn AI-monıtorıngpen qamtu josparlanyp otyr.
Jospar baǵyttarynyń bírí – otandyq IT-ındustrıyanyń básekege qabílettílígín nyǵaıtuǵa jáne onyń syrtqy naryqtardaǵy qatysuyn keńeıtuge baılanysty. 2029 jylǵa qaraı IT-qyzmetter men tsıfrlyq sheshímder eksportynyń kólemín kemínde 50%-ǵa ūlǵaıtu josparlanyp otyr. Jańa tehnologıyalyq ekonomıkany qalyptastyru úshín robototehnıka salasyndaǵy óńírlík qūzyretter ortalyqtaryn damytu jáne kommertsıyalyq jobalardy júzege asyratyn otandyq ıntegratorlardy qoldau kózdelgen.
Tsıfrlyq ınfraqūrylymdy damytuda «DÓO alqabyna» mańyzdy rol beríledí. Joba Qazaqstanǵa jahandyq tehnologıyalyq jáne būltty tehnologıyalar salasyndaǵy seríktesterdí tartuǵa, zamanauı esepteu quattaryn ornalastyruǵa jáne jasandy ıntellektíní auqymdy engízu úshín baza qūruǵa baǵyttalǵan. Būl el íshínde derekterdí óńdeu men saqtaudyń múmkíndíkterín keńeıtíp, jańa AI-servısterdí íske qosuǵa jáne otandyq tsıfrlyq ındustrıyany damytuǵa jol ashady.
Tsıfrlyq memlekettí damytu kıberqauípsízdík talaptaryn kúsheıtumen qatar júredí. Josparda memlekettík aqparattyq júıelerdíń qorǵalu deńgeıín arttyru, kıbermádenıettí damytu jáne halyqty tsıfrlyq servısterdí qauípsíz paıdalanu jónínde habardar etudí arttyru kózdelgen. «Tsıfrlyq úkímet» nysandary azamattarǵa ózderíníń derbes aqparatyn paıdalanudy neǵūrlym ashyq baqylauǵa múmkíndík beretín «Derbes derekterge qoljetímdílíktí baqylau» servısíne qosylady.
