Sońǵy onjyldyqta álemdík medıa keńístíkte túbegeılí ózgeríster oryn aldy. Dástúrlí gazet pen teledıdardyń yqpaly álsírep, tsıfrlyq platformalar men áleumettík jelíler aqparat taratudyń negízgí arnalaryna aınaldy. Mūndaı jaǵdaıda joǵary oqu oryndary bolashaq jurnalıster men kommunıkatsıya mamandaryn dayarlaudyń jańa modelderín ízdestírude.
Amerıka Qūrama Shtattaryndaǵy Kalıfornıya unıversıtetíníń Devıs kampusy, yaǵnı UC Davis osy baǵyttaǵy erekshe tájírıbesímen nazar audarady. Unıversıtette jeke jurnalıstıka fakultetí joq bolǵanymen, studenttík gazet, radıostantsıya, qoǵamdyq televızıya jáne tsıfrlyq medıa platformalardan tūratyn kúrdelí medıa ınfraqūrylym qalyptasqan. Būl júıe studentterge teorıyalyq bílímmen qatar kásíbı tájírıbe jınauǵa múmkíndík beredí.
Ǵylymı taǵylymdama barysynda Devıs qalasynyń medıa keńístígín zertteu AQSh-taǵy unıversıtettík medıa júıesíníń erekshelíkterín túsínuge jáne ony Qazaqstandaǵy tájírıbemen salystyruǵa múmkíndík berdí.
Unıversıtettík qaladaǵy medıa mádenıet
Kalıfornıyanyń ortalyq bólígínde ornalasqan Devıs qalasy syrt kózge shaǵyn árí tynysh qala bolyp kórínedí. Qala halqynyń basym bólígín unıversıtet studentterí, oqytushylar men ǵylymı qyzmetkerler qūraıdy. Sondyqtan mūndaǵy aqparattyq keńístík te unıversıtet ómírímen tyǵyz baılanysty qalyptasqan.
Qazaqstandaǵy kóptegen qalalarda aqparattyq sayasatty negízínen memlekettík nemese kommertsıyalyq BAQ júrgízse, Devıste qoǵamdyq medıa men unıversıtettík medıanyń úlesí joǵary.
Mūndaǵy aqparattyq júıe bírneshe deńgeıden tūrady:
– jergílíktí gazet;
– studenttík gazet;
– studenttík radıo;
– qoǵamdyq radıo;
– qoǵamdyq televızıya;
– tsıfrlyq aqparattyq platformalar.
Būl qūrylymdardyń árqaısysy óz audıtorıyasyna qyzmet kórsetkenímen, olardyń arasynda tūraqty baılanys qalyptasqan. Eń bastysy – studentter osy medıalardyń jūmysyna tíkeleı qatysady.
The Davis Enterprise: jergílíktí baspasózdíń orny
Devıs qalasynyń negízgí baspasóz qūraly – The Davis Enterprise gazetí. Basylym bírneshe ondaǵan jyldar boıy qala tūrǵyndarynyń basty aqparat kózí bolyp keledí. Gazet jergílíktí sayasat, bílím beru, tūrǵyn úı máselelerí, ekologıya, auyl sharuashylyǵy, mádenıet jáne sport taqyryptaryn tūraqty jarıyalap otyrady.
Amerıkadaǵy jergílíktí basylymdardyń aldynda sońǵy jyldary úlken qıyndyqtar tuyndady. Internettíń damuy, áleumettík jelílerdíń kúsheyuí jáne jarnama naryǵynyń ózgeruí kóptegen aımaqtyq gazetterdíń jabyluyna alyp keldí. Soǵan qaramastan The Davis Enterprise óz audıtorıyasyn saqtap qalyp otyr.
Mūnyń bírneshe sebebí bar. Bírínshíden, gazet jergílíktí jańalyqtarǵa basymdyq beredí. Ūlttyq medıada kezdespeıtín máseleler osy basylymda keńínen talqylanady. Ekínshíden, redaktsıya oqyrmanmen tūraqty baılanys ornatqan. Qoǵamdyq talqylaular, saraptamalyq maqalalar jáne píkírtalastar basylymnyń qoǵamdyq yqpalyn saqtap otyr. Úshínshíden, qarjylandyru modelí ártaraptandyrylǵan.
Gazettíń negízgí tabys kózderí:
– jazylym;
– jergílíktí kásípkerlerdíń jarnamasy;
– arnaıy jobalar;
– demeushílík kelísímder.
Qazaqstandaǵy kóptegen óńírlík basylymdar memlekettík aqparattyq tapsyrysqa táueldí ekenín eskersek, būl tájírıbe erekshe nazar audaruǵa tūrarlyq.
The California Aggie: studentter basqaratyn gazet
UC Davis unıversıtetíníń eń tanymal medıa ūıymdarynyń bírí – The California Aggie. Gazet alǵash ret 1915 jyly jaryq kórgen. Bír ǵasyrdan astam tarıhy bar basylym búgínde AQSh-taǵy bedeldí studenttík gazetterdíń bírí sanalady.
Basylymnyń basty erekshelígí – onyń studentter tarapynan tolyqtaı basqaryluy.
Redaktsıya qūrylymynda:
– bas redaktor;
– jańalyqtar redaktory;
– píkír bólímíníń redaktory;
– sport redaktory;
– mádenıet redaktory;
– multımedıa redaktory;
– fotograftar;
– dızaınerler;
– veb-redaktorlar jūmys ísteıdí.
Būl qyzmetterdíń barlyǵyn studentter atqarady.
Bírínshí kurs studentí tílshí retínde jūmysyn bastap, joǵary kurstarda bólím redaktory nemese bas redaktor deńgeıíne deıín kóteríle alady. Mūndaı júıe bolashaq jurnalısterdíń kásíbı qalyptasuyna erekshe yqpal etedí.
Studentter oqu barysynda naqty redaktsıyalyq protsestíń barlyq kezeńínen ótedí: aqparat jınaıdy, sūhbat alady, mátín jazady, redaktsıyalaıdy, foto jáne beınematerıaldar ázírleıdí.
Qazaqstandaǵy studenttík gazetterdíń kópshílígí unıversıtettíń aqparattyq qyzmetíníń bír bólígí retínde jūmys ísteıdí. Olardyń negízgí míndetí oqu ornynyń jańalyqtaryn jarıyalau bolyp tabylady.
Al The California Aggie redaktsıyasy táuelsíz jurnalıstıka qaǵıdattaryna súıenedí. Studentter unıversıtet ómíríndegí ózektí máselelerdí erkín talqylaıdy, keı jaǵdaıda ákímshílík sheshímderíne qatysty syn maqalalar da jarıyalaıdy. Būl redaktsıyalyq táuelsízdík bolashaq jurnalısterdíń kásíbı jauapkershílígín arttyrady.
Studenttík gazet qalaı qarjylandyrylady?
Qazaqstandyq oqyrman úshín eń qyzyq sūraqtardyń bírí – studentter shyǵaratyn gazet qalaı ómír súríp otyr?
The California Aggie qarjylandyrudyń bírneshe kózín paıdalanady. Bírínshí jáne negízgí baǵyt – jarnama.
Gazet betterínde:
– meıramhanalar;
– kítap dúkenderí;
– tūrǵyn úı kompanıyalary;
– jergílíktí kásípkerler;
– studentterge qyzmet kórsetetín ūıymdar jarnama ornalastyrady.
Ekínshí baǵyt – studenttík ózín-ózí basqaru ūıymdarynyń qoldauy. Úshínshí baǵyt – túlekterdíń qaıyrymdylyq kómegí.
Būryn osy gazette jūmys ístegen kóptegen túlekter qazírgí uaqytta AQSh-tyń jetekshí medıa ūıymdarynda qyzmet atqarady. Olar ózderíníń alǵashqy kásíbı mektebíne qarjylaı qoldau kórsetíp otyrady. Būl tájírıbe studenttík medıanyń tūraqty damuyna múmkíndík beredí jáne unıversıtet byudjetíne tolyq táueldílíkten saqtaıdy.
The California Aggie mysaly studenttík BAQ-tyń tek oqu qūraly ǵana emes, kásíbı medıanyń mańyzdy bólígíne aınala alatynyn kórsetedí.
KDVS 90.3 FM: studenttík radıo mektebí
UC Davis unıversıtetíníń medıa júıesín zertteu barysynda erekshe nazar audartqan ūıymdardyń bírí – KDVS 90.3 FM radıostantsıyasy. AQSh-ta unıversıtet janynan qūrylǵan kóptegen radıostantsıyalar bar bolǵanymen, KDVS ózíndík tarıhy men ūıymdastyru júıesí arqyly erekshelenedí.
Radıostantsıyanyń tarıhy ótken ǵasyrdyń 60-jyldarynan bastalady. Alǵashynda kampus íshíndegí shaǵyn habar taratu júıesí retínde qūrylǵan joba keıín Soltústík Kalıfornıya aımaǵyndaǵy qoǵamdyq sıpattaǵy írí studenttík radıolardyń bíríne aınaldy.
KDVS-tíń negízgí mıssıyasy kommertsıyalyq tabys tabu emes, studentterge tájírıbe beru jáne qoǵamǵa aqparattyq qyzmet kórsetu bolyp tabylady. Sondyqtan radıostantsıyanyń jūmys qaǵıdattary klassıkalyq kommertsıyalyq medıadan aıtarlyqtaı erekshelenedí.
Qazaqstandaǵy kóptegen radıostantsıyalar reıtıng pen jarnama naryǵyna táueldí bolsa, KDVS tyńdarmanǵa sapaly kontent ūsynuǵa basymdyq beredí. Efırden jańalyqtar, mádenı baǵdarlamalar, qoǵamdyq píkírtalastar, ǵylymı jobalar, muzykalyq habarlar jáne studenttík bastamalar turaly materıaldar beríledí.
Radıo jūmysyna studentter qalaı qatysady?
Radıonyń eń mańyzdy erekshelígí – ony studentterdíń basqaruy.
Mūnda studentter:
– radıojurnalıst;
– jańalyqtar júrgízushísí;
– prodyuser;
– dybys rejısserí;
– tehnıkalyq operator;
– baǵdarlamalar úılestírushísí retínde jūmys ísteıdí.
Studentterdíń kópshílígí bírínshí nemese ekínshí kurstan bastap radıostantsıya jūmysyna qatysady. Alǵashqy kezeńde olar efır mádenıetín, sūhbat alu tehnıkasyn jáne aqparat jınau ádísterín meńgeredí. Keıín tájírıbe jınaqtaı kele derbes baǵdarlamalar júrgízuge múmkíndík alady.
Mūndaı júıe studentterdíń teorıyalyq bílímín naqty tájírıbemen tolyqtyruǵa jaǵdaı jasaıdy. Communication baǵdarlamasynda oqytylatyn kommunıkatsıya teorıyasy, audıtorıya psıhologıyasy nemese medıa áserí sıyaqty pánder efırlík jūmystar arqyly ís júzínde bekítíledí.
KDVS-tíń qarjylandyru júıesí de nazar audaruǵa tūrarlyq. Radıo qyzmetí bírneshe kózden qarjylandyrylady:
– unıversıtettík qoldau;
– tyńdarmandardyń eríktí jarnalary;
– qaıyrymdylyq qorlary;
– qoǵamdyq granttar;
– arnaıy jobalar.
Būl model redaktsıyanyń salystyrmaly túrde táuelsíz boluyna múmkíndík beredí.
Qazaqstandaǵy jurnalıstıka fakultetterí úshín būl tájírıbe erekshe qyzyqty. Óıtkení student oqu audıtorıyasynan shyqpaı-aq kásíbı medıanyń tolyq tsıklíne qatysady. Nátıjesínde unıversıtet bítírgen kezde onyń qolynda naqty efırlík tájírıbe men kásíbı portfolıo bolady.
KDRT 95.7 FM: qoǵam únín jetkízetín radıo
Devıs qalasynyń medıa qūrylymyndaǵy taǵy bír erekshe ūıym – KDRT 95.7 FM qoǵamdyq radıosy. Būl radıostantsıyany túsínu úshín AQSh-taǵy qoǵamdyq medıa júıesíníń erekshelígín eskeru qajet.
Qoǵamdyq radıonyń basty maqsaty – qoǵam músheleríníń píkírín erkín bíldíruge múmkíndík beru jáne jergílíktí qauymdastyqtyń aqparattyq qajettílígín qamtamasyz etu. KDRT radıosy dál osy qaǵıdat boıynsha jūmys ísteıdí.
Mūnda baǵdarlamalardy tek jurnalıster ǵana emes, qala tūrǵyndarynyń ózderí de júrgízedí. Radıo efırínde mūǵalímder, fermerler, suretshíler, muzykanttar, ekologtar jáne kásípkerler qatysatyn jobalar kóp kezdesedí. Būl radıostantsıyanyń baǵdarlamalyq sayasaty jergílíktí qoǵamnyń múddeleríne negízdelgen.
Mysaly, efırde:
– jergílíktí auyl sharuashylyǵy;
– su resurstary máselesí;
– ekologıyalyq jobalar;
– mádenı bastamalar;
– bílím beru baǵdarlamalary;
– shaǵyn bıznes máselelerí tūraqty túrde talqylanady.
Osy arqyly radıo tūrǵyndar men jergílíktí bılík arasyndaǵy kommunıkatsıyalyq kópír qyzmetín atqarady.
Qazaqstandaǵy óńírlík radıolardyń kópshílígí memlekettík nemese kommertsıyalyq model boıynsha jūmys ísteıdí. Sondyqtan qauymdastyq radıosynyń mūndaı formaty ázírge keń taramaǵan.
Degenmen KDRT tájírıbesí jergílíktí qoǵamnyń aqparattyq belsendílígín arttyruda tıímdí qūral bola alatynyn kórsetedí.
Qarjylandyru júıesí de qoǵamdyq sıpatqa negízdelgen. Negízgí tabys kózderí:
– eríktí qaıyrymdylyq;
– jergílíktí demeushíler;
– qoǵamdyq qorlar;
– granttyq baǵdarlamalar.
Sondyqtan radıo qoǵamnyń ózí qoldaıtyn medıa ınstıtut retínde damyp keledí.
Davis Community Television: tūrǵyndardy medıaǵa tartu tájírıbesí
Devıs qalasynyń medıa qūrylymyndaǵy úshínshí mańyzdy element – Davis Community Television, yaǵnı DCTV. Būl ūıym dástúrlí telekompanıyadan górí qoǵamdyq medıa ortalyǵyna kóbírek ūqsaıdy.
Televızıyanyń negízgí míndetí – tūrǵyndardy jergílíktí jańalyqtarmen qamtamasyz etu jáne qoǵamdyq protsesterge qatystyru.
Arnanyń efırínen:
– qalalyq keńes otyrystary;
– qoǵamdyq tyńdaular;
– bílím beru baǵdarlamalary;
– mádenı ís-sharalar;
– jergílíktí jańalyqtar;
– qoǵamdyq píkírtalastar tūraqty kórsetíledí.
DCTV jūmysynyń erekshelígí – tūrǵyndardyń medıa óndírísíne qatysu múmkíndígí. Qala tūrǵyny arnaıy oqytu baǵdarlamasynan ótkennen keıín telejoba daıyndap, ony efırge ūsyna alady. Būl tásíl azamattardyń medıasauattylyǵyn arttyryp qana qoımaı, olardyń qoǵamdyq ómírge qatysu belsendílígín de kúsheıtedí.
Qazaqstandyq tájírıbemen salystyrǵanda būl mańyzdy aıyrmashylyq bolyp tabylady. Qazaqstanda televızıyalyq kontent óndíru negízínen kásíbı redaktsıyalar sheńberínde júzege asyrylady. Al Devıstegí model tūrǵyndardyń ózderín aqparat óndírushíge aınaldyrady. Qoǵamdyq televızıyanyń mūndaı formaty demokratıyalyq kommunıkatsıya mádenıetín qalyptastyruǵa yqpal etedí.
DCTV qyzmetíníń qarjylandyru júıesí de aralas sıpatqa ıe:
– jergílíktí byudjet baǵdarlamalary;
– kabeldík operatorlar tólemderí;
– granttyq jobalar;
– qoǵamdyq qoldau.
Osynyń nátıjesínde telearna jergílíktí qauymdastyqtyń múddesíne qyzmet etetín tūraqty medıa ınstıtut retínde qalyptasqan.
Qoǵamdyq medıanyń ortaq erekshelígí
Devıstegí radıo jáne televızıya júıesín taldau olardyń ortaq erekshelígín kórsetedí.
Bírínshíden, būl medıalar kommertsıyalyq paıdadan būryn qoǵamdyq qyzmet kórsetu qaǵıdatyna súıenedí. Ekínshíden, studentter men jergílíktí tūrǵyndar aqparat óndíru protsesíne tíkeleı qatysady. Úshínshíden, qarjylandyrudyń bírneshe kózderíníń boluy redaktsıyalyq táuelsízdíktí saqtauǵa múmkíndík beredí. Tórtínshíden, būl medıa ūıymdar bílím beru, tájírıbe jınaqtau jáne azamattyq belsendílíktí damytu míndetterín qatar atqarady.
Sondyqtan Devıs medıa júıesí unıversıtettík qala jaǵdaıynda qoǵamdyq kommunıkatsıyanyń tıímdí modelín qalyptastyrǵan deuge tolyq negíz bar.
UC Davis Communication baǵdarlamasy: teorıya men tájírıbeníń ūshtasuy
UC Davis Communication baǵdarlamasy qazírgí medıanaryq talaptaryna beıímdelgen, teorıya men praktıkany ūshtastyratyn zamanauı oqu modelíne negízdelgen. Baǵdarlamanyń basty erekshelígí – studentterdíń tek akademıyalyq bílímmen shektelmeı, naqty medıa ındustrıyada tájírıbe jınauyna baǵyttaluy.
Communication baǵdarlamasynda studentter jurnalıstıka, tsıfrlyq medıa, strategıyalyq kommunıkatsıya, derekter jurnalıstıkasy jáne medıa-analıtıka salalary boıynsha bílím alady. Alaıda basty basymdyq praktıkalyq jobalarǵa beríledí.
Studentter oqu barysynda:
– unıversıtetíshílík medıa platformalarda jūmys ísteıdí;
– radıo, podkast, blog jáne unıversıtet jańalyqtaryna materıal ázírleıdí;
– naqty keıster boıynsha aqparattyq materıaldar daıyndaıdy;
– zertteu jobalaryn medıa formatqa aınaldyrady;
– komandalyq redaktsıyalyq jūmystarǵa qatysady.
Būl júıe studenttíń tek teorıyalyq bílímín emes, kásíbı redaktsıyalyq oılau qabíletín de damytady.
Praktıka jáne taǵylymdama júıesí
UC Davis Communication baǵdarlamasynyń mańyzdy bólígí – óndírístík praktıka, yaǵnı internship júıesí. Studentter oqu barysynda nemese jazǵy semestrde túrlí medıa ūıymdarda, PR agenttíkterínde, memlekettík kommunıkatsıya qūrylymdarynda jáne kommertsıyalyq kompanıyalarda tájírıbeden ótedí.
Praktıka baǵyttary:
– jergílíktí tele-radıo arnalar;
– digital marketing jáne PR agenttíkter;
– unıversıtettíń research communication bólímderí;
– nonprofit ūıymdardyń kommunıkatsıyalyq jobalary.
Studentter naqty jobalarǵa qatysyp, kontent óndíru, áleumettík jelí strategıyasy, aqparattyq taldau jáne audıtorıyamen jūmys ísteu daǵdylaryn damytady.
Túlekterdíń kásíbı múmkíndígí
UC Davis Communication baǵdarlamasynyń túlekterí keń kásíbı spektrde jūmys tabady. Baǵdarlama túlekteríníń eńbek naryǵyndaǵy básekege qabílettílígí joǵary, sebebí olar tájírıbege negízdelgen daǵdylarmen bítíredí.
Túlekter kelesí salalarda jūmys ísteıdí:
– medıa jáne jurnalıstıka;
– jańalyq agenttíkterí, telearnalar, tsıfrlyq platformalar;
– korporatıvtík kommunıkatsıya;
– qoǵammen baılanys jáne marketıng;
– derekterdí taldau;
– medıazertteuler;
– memlekettík kommunıkatsıyalar;
– memlekettík sayasatty taldau.
Būl baǵdarlamanyń erekshelígí – studentter tek jurnalıst emes, kópsalaly kommunıkatsıya mamany retínde qalyptasady.
AQSh pen Qazaqstan medıasynyń aıyrmashylyǵy
Qazaqstan men AQSh medıa júıelerí tarıhı, ınstıtutsıonaldyq jáne tehnologıyalyq tūrǵydan ártúrlí damu jolynan ótken. Būl aıyrmashylyqtar olardyń aqparattyq keńístígín, kásíbı standarttaryn jáne audıtorıyamen baılanys modelín aıqyndaıdy.
AQSh medıasy joǵary deńgeıdegí ınstıtutsıonaldyq táuelsízdíkpen sıpattalady. Mūnda medıa naryq básekege negízdelgen, al redaktsıyalyq sayasat kóp jaǵdaıda kompanıyanyń íshkí standarttary men qoǵamdyq sūranys arqyly retteledí.
Qazaqstan medıasy, kerísínshe, tarıhı tūrǵydan memlekettík retteu men qoǵamdyq tūraqtylyq faktoryna negízdelgen modelde damyp keledí. Sońǵy jyldary tsıfrlyq medıa men táuelsíz platformalardyń úlesí artqanymen, ınstıtutsıonaldyq erekshelíkter álí de saqtalyp otyr.
AQSh medıasynda:
– faktchekıng júıesí qatań;
– derekke negízdelgen jurnalıstıka keń damyǵan;
– redaktsıyalyq sayasat transparency prıntsıpíne súıenedí;
– audıtorıyamen ınteraktıvtí baılanys joǵary.
Qazaqstan medıasy da álemdík úrdísterge sáıkes tsıfrlyq transformatsıyany bastan keshíríp, aqparattyq kontenttí multımedıyalyq formatta óndíru men taratudy belsendí túrde damytuda.
Naryq alańynda:
– analıtıkalyq jurnalıstıkaǵa sūranys artyp keledí;
– tsıfrlyq platformalarda jedel aqparat basym;
– multımedıyalyq formattarǵa kóshu júríp jatyr;
– kásíbı standarttar medıa ūıymǵa baılanysty árkelkí qalyptasqan.
Tsıfrlyq transformatsıya jáne jańa medıa
AQSh-ta medıa tolyq tsıfrlyq ekojúıege beıímdelgen. Social media, podcast, streaming platforms negízgí aqparat taratu arnalaryna aınalǵan. Algorıtmdík júıeler audıtorıya kontentín personalızatsıyalaıdy.
Qazaqstanda da tsıfrlyq transformatsıya qarqyndy júríp jatyr. Ásírese Instagram, Telegram jáne YouTube platformalary negízgí aqparat taratu qūraldaryna aınaldy. Degenmen dástúrlí medıa, sonyń íshínde televızıya álí de mańyzdy ról atqarady.
Jalpy alǵanda, AQSh medıa júıesí ınstıtutsıonaldyq tūraqtylyq, tehnologıyalyq ınnovatsıya jáne kásíbı standarttardyń joǵary deńgeıímen erekshelenedí. Qazaqstan medıasy bolsa, transformatsıya kezeńínde, jańa medıa tehnologıyalardy jyldam qabyldap, gıbrıdtí modelge kóshíp keledí.
Qazaqstan úshín mańyzdy baǵyttar
Qazaqstan medıasyn damytu úshín bírneshe baǵytqa erekshe mán beru mańyzdy.
Bírínshí – medıa bílím berudí kúsheıtu. Unıversıtetterde praktıkalyq daǵdylardy arttyru qajet. Ekínshí – data journalism baǵytyn damytu. Yaǵnı derekke negízdelgen jurnalıstıkany engízu mańyzdy. Úshínshí – redaktsıyalyq táuelsízdíktí kúsheıtu jáne kásíbı standarttardy bírízdendíru. Tórtínshí – tsıfrlyq platformalardy damytu, multımedıyalyq kontent óndírísín arttyru. Besínshí – halyqaralyq tájírıbe almasu. UC Davis sıyaqty baǵdarlamalar arqyly taǵylymdama júıesín keńeıtu bolashaq kommunıkatsıya mamandary úshín tıímdí múmkíndík bola alady.
UC Davis jáne Devıs qalasynyń medıa júıesí unıversıtettík ortada jurnalıstıka men kommunıkatsıya mamandaryn dayarlaudyń tıímdí modelín kórsetedí. Būl jerde student teorıyany tek audıtorıyada ǵana meńgermeıdí, ony naqty redaktsıyalyq ortada, radıo efırínde, studenttík gazette, qoǵamdyq televızıyada jáne tsıfrlyq platformalarda tájírıbe arqyly bekítedí.
Mūndaı model studenttíń kásíbı jauapkershílígín arttyryp, ony eńbek naryǵyna erte beıímdeıdí. Sonymen qatar qoǵamdyq medıa tūrǵyndardyń aqparattyq belsendílígín kúsheıtíp, jergílíktí qauymdastyqtyń óz máselesín ashyq talqylauyna múmkíndík beredí.
Qazaqstan úshín būl tájírıbeníń mańyzy zor. Óıtkení qazírgí medıanaryq tek aqparat taratatyn mamandy emes, derekpen jūmys ísteı alatyn, audıtorıyany túsínetín, tsıfrlyq platformalardy meńgergen jáne qoǵamdyq jauapkershílíktí sezínetín kommunıkatsıya mamanyn talap etedí.
Almagúl Qūrmanbaeva
Tūran unıversıtetí
Joǵary medıa jáne mádenıetaralyq
kommunıkatsıya mektebíníń professory,
UC Davis unıversıtetíndegí ǵylymı
taǵylymdama baǵdarlamasynyń qatysushysy