Qazaqstan Prezıdentí Qasym-Jomart Toqaev Sınhua agenttígíne bergen jazbasha sūhbatynda osylaı dedí, – dep habarlaıdy aqshamnews.kz tílshísí.
Qazaqstan men Qytaı arasyndaǵy qarym-qatynas qazírgí tańda būryn-sońdy bolmaǵan joǵary deńgeıge kóteríldí. Astana Beıjíńmen máńgílík jan-jaqty strategıyalyq seríktestíktí dáıektí túrde nyǵaıtuǵa, ony jańa mazmūnmen tolyqtyryp, yntymaqtastyqqa jańa jol ashuǵa ázír. .
Prezıdent Qytaı men Qazaqstandy ortaq shekara men san ǵasyrlyq tatu kórshílík tarıhy baılanystyratynyn atap óttí.
«Qazaq halqy «Joly bírdíń – júgí bír» deıdí. Ekí el arasyndaǵy dál osyndaı qarym-qatynas halyqtarymyzdyń túpkí múddeleríne saı keledí árí búkíl Eurazıya keńístígíndegí beıbítshílík pen tūraqtylyqty qamtamasyz etetín mańyzdy faktor sanalady», – dedí ol.
«Strategıyalyq seríktestígímízdíń shyn mánínde jan-jaqty sıpat alǵanyn erekshe atap ótkím keledí. Ol sauda, ınvestıtsıya, energetıka men kólíkten bastap, ónerkásíptík kooperatsıya, auyl sharuashylyǵy, tsıfrlandyru, medıtsına, ǵylym, bílím jáne mádenıetke deıíngí barlyq negízgí salany qamtyp otyr», – dedí Prezıdent.
Qasym-Jomart Toqaev ekíjaqty sauda jańa rekordtyq kórsetkíshke jetkeníne toqtaldy. Qytaı Qazaqstannyń syrtqy sauda seríktesterí arasynda bírínshí orynda tūr. Taǵy bír strategıyalyq baǵyt – kólík jáne logıstıka. Qazaqstan – Shyǵys pen Batysty toǵystyryp jatqan óńír. «Qytaılyq seríktesterímízben bírge osy geografıyalyq artyqshylyqty Eurazıya auqymyndaǵy zamanauı kólík-logıstıka ınfraqūrylymyna aınaldyryp kelemíz», – dedí ol. – «Bír beldeu, bír jol» megajobasyn damytu, Transkaspıı halyqaralyq kólík baǵdaryn ílgeríletu, jańa temírjol jelílerín salu, qūrǵaq porttar men logıstıkalyq termınaldardy keńeıtu, shekaralyq ınfraqūrylymdy jańǵyrtu Azıya men Europa arasyndaǵy kólík baılanystarynyń múlde jańa júıesín qalyptastyryp keledí».
Qazaqstan basshysynyń aıtuynsha, Transkaspıı halyqaralyq kólík baǵytyn, yaǵnı, búgínde Qytaı men Europa arasyndaǵy kólík qatynasynyń asa mańyzdy buynyna aınalyp kele jatqan Orta dálízdí damytu – yntymaqtastyq ayasyndaǵy basymdyqtardyń bírí. «Ortaq míndetímíz – osy baǵyttyń básekege qabílettílígín barynsha arttyru. Sondyqtan «aqyldy keden» júıesín engízuge, qūjat aınalymyn tsıfrlandyruǵa, aqparattyq júıelerdí ózara úılestíru men shekaralyq rásímderdí avtomattandyruǵa aıryqsha mán beremíz», – dedí Memleket basshysy.
«Qazaqstan men Qytaı arasynda yqpaldastyqtyń jańa belesí bastaldy. Búgínde yntymaqtastyq naqty sektordaǵy dástúrlí baǵyttardan bastap, tsıfrlyq ekonomıka salasyndaǵy seríktestíkke deıíngí keń auqymdy qamtıdy», – dedí Qasym-Jomart Toqaev.
2026 jyl Qazaqstanda Tsıfrlandyru jáne jasandy ıntellekt jyly bolyp jarıyalandy. «Juyrda Jasandy ıntellekt jóníndegí dúnıejúzílík konferentsıyaǵa qatysu úshín Shanhaıǵa barǵan saparymda Qytaıdyń jetekshí tehnologıyalyq kompanıyalarynyń basshylarymen mazmūndy kezdesuler ótkízdím. Tsıfrlyq ekonomıka, zıyatkerlík óndírís, elektrondyq kommertsıya, ǵylymı zertteuler jáne kadr dayarlau salalarynda bírlesken jobalardy júzege asyruǵa qos tarap ta múddelí. Dál osy tehnologıyalyq yntymaqtastyq qazaq-qytaı qarym-qatynasynyń jańa kezeńíndegí mańyzdy baǵyttardyń bíríne aınaluy múmkín», – dedí ol.
Qasym-Jomart Toqaev jasandy ıntellekt búkíl adamzattyń ıgílígíne qyzmet etuge tıís ekenín atap óttí. Memleket zamanauı tehnologıyalarǵa, bílím men esepteu resurstaryna ádíl qol jetkízuí qajet. «Būl máselede bízdíń ūstanymymyz Qytaıdyń kózqarasymen úndesedí. Bıyl shílde aıynda Shanhaıda Qazaqstan Jasandy ıntellekt salasyndaǵy yntymaqtastyq jóníndegí dúnıejúzílík ūıymnyń (WAICO) negízín qalaǵan 29 memlekettíń qataryna qosyldy. Būl – jasandy ıntellekt salasynda memleketterdíń kúsh-jígerín úılestíretín ashyq árí tıímdí halyqaralyq júıe qalyptastyru jolyndaǵy mańyzdy qadam», – dedí ol.
Qazaqstan men Qytaı halyqaralyq arenada da belsendí árí qarqyndy yqpaldastyq ornatyp otyr. «Bíz Bíríkken Ūlttar Ūıymynyń ortalyq rólín nyǵaıtu, halyqaralyq qūqyq qaǵıdattaryn qorǵau, medıatsıya men shynaıy kópjaqtylyqty ílgeríletu, sondaı-aq qaqtyǵystardy beıbít jolmen retteu máselelerí boıynsha ūqsas ūstanymdardy basshylyqqa alamyz», – dedí Qasym-Jomart Toqaev.
Memleket basshysy Qazaqstannyń «Bírtūtas Qytaı» sayasatyn berík ūstanatynyn jáne memleketterdíń aumaqtyq tūtastyǵy qaǵıdatynyń būzyluyna qarsy ekenín atap óttí. Qazaqstan BŪŪ, ShYŪ jáne AÓSShK ayasynda Qytaımen ózara úılesímdí jūmysty jalǵastyrady. Sondaı-aq «Ortalyq Azıya – Qytaı» formatyndaǵy yntymaqtastyqty tolyq qoldaıdy.
Prezıdent bıyl Shanhaı yntymaqtastyq ūıymynyń qūrylǵanyna 25 jyl tolǵanyna nazar audardy. Onyń paıymdauynsha, Ūıym eń basty qūndylyǵy – ózara senímge, teń qūqyq pen dıalogqa, mádenı áraluandyqty qūrmetteuge jáne bírlesken damuǵa ūmtylatyn «Shanhaı ruhyn» saqtap qaldy. Qazaqstan Prezıdentí būl qaǵıdattardy halyqaralyq yntymaqtastyqtyń ózíndík «standarty» retínde baǵalaıtynyn aıtty.
Qasym-Jomart Toqaev kelesí jyly Qazaqstan men Qytaı arasynda dıplomatıyalyq qatynastardyń ornaǵanyna 35 jyl tolatynyna toqtaldy. Būl rette sayası jáne ekonomıkalyq baılanystarmen qatar, ekí el azamattary arasyndaǵy tíkeleı qarym-qatynastar da belsendí damyp keledí. 2026 jyly Qazaqstan men Qytaıdyń «Mádenıet jylyn» ótkízuí osy úrdístíń jarqyn dálelí boldy.
Memleket basshysynyń aıtuynsha, búgínde Qytaıda ondaǵan myń qazaqstandyq student bílím alyp jatyr. Sonymen qatar Qazaqstan unıversıtetterín tańdaıtyn Qytaı azamattarynyń sany da artyp keledí. Qazaqstanda Qytaıdyń jetekshí joǵary oqu oryndarynyń fılıaldary, «Lu Ban sheberhanalary» tabysty jūmys ístep jatyr. Akademıyalyq ūtqyrlyq, sondaı-aq, joǵary oqu oryndary arasyndaǵy yntymaqtastyq baǵdarlamalary da keńeıe túsude.
Ózara vızasyz rejımníń engízíluí turızm salasynyń damuyna aıtarlyqtaı serpín berdí. Qasym-Jomart Toqaevtyń aıtuynsha, 2025 jyly Qazaqstanǵa kelgen qytaılyq turıster sany 962 myń adamǵa jettí. Būl 2024 jylǵy kórsetkíshpen salystyrǵanda 47 paıyzǵa kóp.
«Qytaılyq dostarymyzǵa Qazaqstanda etene tanysatyn dúnıe jetkílíktí. Zamanauı elordamyz ben kóne Túrkístandy, Almatynyń asqarlary men Mańǵystaudyń bíregeı bederín, Ūly dala men Ūly Jíbek jolynyń mūrasyn, muzykamyzdy, ūlttyq dám men aspaptarymyzdy, qonaqjaı qalpymyzdy kórsetkímíz keledí. Sonymen qatar Qazaqstan da ejelgí órkenıet elí árí búgínde damu jolynda tańǵalarlyq úlgí kórsetíp otyrǵan Qytaıdy zor qyzyǵushylyqpen tanyp-bílíp keledí», – dep sózín túıíndedí Prezıdent.