Qazaqstandaǵy áıelder qoǵamnyń ár salasynda belsendílík tanytyp, el damuyna súbelí úles qosyp keledí. 8 Nauryz – Halyqaralyq áıelder kúníne oraı, Aqshamnews.kz tílshísí eldegí áıelder úlesín zerttep, naqty derekter men statıstıkalyq derekterdí ūsynady.
Áıelderdíń sayası belsendílígí
Qazaqstanda áıelderdíń sayası yqpaly álí de shekteulí. Senattaǵy áıelderdíń úlesí 20%, al Májílístegí 98 deputattyń 17-sí – áıel, būl jalpy deputattardyń 17,3%-yn qūraıdy. Úkímet qūramynda 25 mınıstrdíń tek úsheuí áıel, bír agenttík basshysy qosylǵanda tórteu bolady. Joǵary strategıyalyq lauazymdarda áıelder sırek kezdesedí: oblystar men megapolıs qalalardy er adamdar basqarady. Jalǵyz jaǵymdy fakt – Konstıtutsıyalyq sotty áıel basqaryp otyr.
Memlekettík qyzmet pen qūqyq qorǵau salasyndaǵy áıelder
Jūmyspen qamtylǵan áıelderdíń úlesí shamamen 48%, memlekettík qyzmetshílerdíń 55%-dan astamy – áıelder, bíraq basshylyq lauazymdardaǵy úlesí 39% shamasynda. Qıyndyǵy men syn-qaterí qatar júretín jauapty qyzmetterde áıelder az emes: sudyalardyń jartysynan kóbí – áıelder, al Tótenshe jaǵdaılar, prokuratura, Íshkí íster, qorǵanys jáne arnauly qyzmet salasynda 45 myńnan astam áıel eńbek etude. Olar Otan aldyndaǵy paryzyn adal oryndap, zań men tártíptíń ornyǵuyna eleulí úles qosyp otyr.
Ǵylym jáne bílím salasynda áıelderdíń úlesí
Qazaqstanda magıstr, PhD doktory, ǵylym kandıdaty nemese ǵylym doktory dárejesíne ıe 120 896 maman bar, olardyń 51,6%-y – áıelder. Joǵary bílím beru júıesínde professor-oqytushylar qūramyndaǵy áıelderdíń úlesí 65,7% qūraıdy. Ǵylymı qyzmetkerlerdíń 56%-y – áıelder. Būl kórsetkíshter eldegí ǵylym-bílím salasynda áıelderdíń kásíbı deńgeıí men belsendílígín aıqyn kórsetedí.
Kásípkerlíkte áıelder belsendílígí
2025 jylǵy resmı statıstıka boıynsha, shaǵyn jáne orta bıznes subektíleríníń 48,1%-yn áıelder basqarady, jeke kásípkerler arasynda – 50,8%. Būl Qazaqstandaǵy kásípkerlík ortanyń damuyna áıelderdíń júıe qūraushy rólín dáleldeıdí.
Qazaqstandaǵy áıelder el damuyna ár salada belsendí úles qosuda. Degenmen, sayası sheshím qabyldau deńgeıínde, strategıyalyq salalarda jáne joǵary lauazymdarda olardyń qatysuy álí de shekteulí bolyp otyr.