Otyrysty ashqan Qazaqstan Prezıdentí shıkízattyń ūzaqqa sozylǵan supertsıkly ayaqtalyp kele jatqanyn aıtty.
Qasym-Jomart Toqaevtyń tóraǵalyǵymen Sheteldík ınvestorlar keńesíníń 33-shí plenarlyq otyrysy onlaın formatta óttí, dep habarlaıdy Almaty-akshamy.kz Akorda.kz saıtyna sílteme jasap.
«Qazaqstan ekonomıkalyq júıe retínde tek íshkí ınvestıtsıyaǵa, íshkí sūranys pen shıkízat eksportyna ǵana súıene almaıdy. Elímíz sapaly sheteldík ınvestıtsıya tartu úshín meılínshe qolaıly jaǵdaı jasau sayasatyn jalǵastyra beredí. Bíz óńírdegí jáne TMD-daǵy kóshbasshylyq ornymyzdy saqtauǵa múddelímíz», – dedí Memleket basshysy.
Prezıdent jıynǵa qatysushylardyń nazaryn óńdelgen ónímníń eksportyn damytu qajet ekeníne audardy. Būl shıkízattyń qūbylmaly baǵasynan saqtanudyń kepílí jáne ūlttyq ekonomıkanyń sapaly árí sūranysqa ıe tauar óndíru, sondaı-aq, qyzmet kórsetu qabíletíníń kórsetkíshí bolyp tabylady.
Memleket basshysy óz sózínde álemdík saudanyń qūldyrauy Qazaqstandy da aınalyp ótpegenín atap óttí. Byltyr elímízdíń syrtqy tauar aınalymy 85 mıllıard AQSh dollaryn qūrady. Būl kórsetkísh, 2019 jylmen salystyrǵanda, 13 paıyzǵa tómen.
«Qazaqstannyń shıkízattyq emes tauarlarynyń eksporty 2,8 paıyzǵa ǵana tómendep, 15 mıllıard dollardy qūrady. Bıylǵy daǵdarys kezínde bíz shetelden 18 mıllıard dollardan astam tíkeleı ınvestıtsıya tarta aldyq. Byltyr sheteldík kompanıyalardyń qatysuymen jalpy qūny 1,6 mıllıard dollar bolatyn 41 ınvestıtsıyalyq joba íske asyryldy. 7 myńnan astam jūmys orny ashyldy. Búgínde álemdík ekonomıkanyń qaıta qalpyna keluíne oraı Qazaqstan da ekonomıkalyq ósímníń qarqynyn údetedí. Úkímettíń boljamy boıynsha 3,5 paıyzǵa deıín ósím boluy kerek, bíz odan da joǵary kórsetkísh kútemíz», – dedí Prezıdent.
Memleket basshysynyń aıtuynsha, Qazaqstannyń ekonomıkalyq modelí eksportty ekonomıkalyq damudyń mańyzdy faktory retínde qarastyrady. Elímízdíń óńdeu ónerkásíbíníń qosymsha eksporttyq áleuetí 10 mıllıard dollarǵa, sondaı-aq, qyzmet kórsetu salasyndaǵy eksporttyq áleuetí de 10 mıllıard dollarǵa baǵalanady. Shıkízattyq emes tauarlar eksportynyń kólemín 2025 jylǵa qaraı 41 mıllıard dollarǵa deıín arttyru orta merzímdegí maqsat sanalady.
«Eksportty qoldau úshín 1,2 mıllıard dollarǵa juyq qarjy bólíndí. Osy rette eksportty damytu jóníndegí josparymyz ınstıtutsıonaldy tūrǵydan da, qarjylyq jaǵynan da qoldauǵa ıe boldy. Sonymen qatar tauar eksporttaushylardy qoldau júıesín jaqsartuǵa baılanysty ūsynystaryńyzdy estígím keledí. Azıya damu bankíníń eksportty qoldau arhıtekturasyn reformalau jóníndegí ūsynysy erekshe nazar audaruǵa laıyqty. Tsıfrlyq transformatsıya, eń aldymen, shaǵyn jáne orta bıznes úshín sauda shyǵyndaryn qysqartady degen oımen kelísemín. Osyǵan baılanysty Sauda jáne tsıfrlyq damu mınıstrlígíne Azıya damu bankímen bírlesíp, eksportty qoldau júıesín tsıfrlandyru jónínde naqty ūsynystar ázírleudí tapsyramyn», – dedí Qasym-Jomart Toqaev.
Prezıdent álemde keń qoldanylatyn eksporttyq nesıelerdí subsıdıyalau tetígíníń Qazaqstanda álí de qolǵa alynbaı otyrǵanyn aıtty. Onyń aıtuynsha, aqshanyń tauar eksporttaushylarǵa eshqandaı kedergísíz, jedel jetuí jáne aqylmen, eseppen jūmsaluy mańyzdy.
«Byltyr Qazaqstan alǵash ret 100-ge juyq otandyq tauar eksporttaushyny Alibaba halyqaralyq elektrondy platformasyna shyǵardy. 4 myńnan astam qazaqstandyq tauar túrlerín álemdík naryqqa shyǵaru múmkín boldy. Shekaralar jabyq bolǵan kezde eksporttar legín jabylyp qalǵan dástúrlí baǵyttardan jańa naryqtarǵa shyǵaruǵa baǵyttaı aldyq», – dedí Memleket basshysy.
Qasym-Jomart Toqaev sapaly árí ekologıyalyq taza mal sharuashylyǵy ónímderíníń eksporty basym baǵyttardyń bírí boluǵa tıís dep sanaıdy. Būdan bólek Memleket basshysy byltyr tranzıttík temírjol tasymaly 17 paıyzǵa artqanyn jetkízdí. Konteınerlík tasymaldar ósímníń negízgí faktory boldy. Memleket basshysy Qazaqstannyń temírjol áleuetín saqtaudy jáne kúsheıtudí míndettedí.
«Byltyr shamamen 900 myń konteıner tasymaldanǵan. Onyń 91 paıyzǵa juyǵy Qytaı – Europa – Qytaı baǵytyna tıesílí. Qazaqstan Azıya men Europa arasyndaǵy qūrlyqtaǵy tasymalda negízgí ról atqaratynyn senímmen aıtuǵa bolady. Qazaqstan – Qytaıdyń «Bír beldeu – bír jol» jahandyq jobasyn íske asyruda mańyzdy árí senímdí seríktesí. Bíz ózara tıímdí yntymaqtastyqty odan árí damytuǵa múddelímíz. Keńestíń kóptegen múshelerí, atap aıtqanda «General Electric», «Marubenı», PWC kompanıyalary, Dúnıejúzílík bank kólík-logıstıkalyq qyzmetterdíń, onyń íshínde, «Qorǵas» shekara mańy yntymaqtastyǵynyń halyqaralyq ortalyǵy qyzmetíníń tıímdílígí men sapasyn arttyru máselesíne nazar audardy. Būl, shyn mánínde, sheshímín kútken kúrdelí másele. Úkímetke shekarada, naqty aıtqanda, Qorǵasta konteınerler qozǵalysynyń naqty ornalasqan jerí, jol júru uaqyty, kídíru sebepterí kórsetílgen ótpelí trekıng engízudí tapsyramyn. Aqparattyq júıe Ózbekstan, Qyrǵyzstan jáne basqa da kórshílerímízdíń arasynda qūrylatyn barlyq erkín sauda ortalyqtarynda qyzmet etuí tıís. Qazírgí uaqytta kólík qatynasy Úkímet sayasatynyń basym baǵyty bolyp tabylady», – dedí Prezıdent.
Memleket basshysy keńes músheleríníń aldynda sóılegen sózínde Kaspi.kz kompanıyasynyń jetístígíne nazar audardy. Ol London qarjy bırjasynda IPO ótkízíp, Qazaqstandaǵy eń qymbat jarıya kompanıya boldy. Prezıdent otandyq qarjy tehnıkalyq qyzmet kórsetu sektorynyń zor áleuetí turaly aıta kelíp, ozyq tehnologıyasy bar halyqaralyq kompanıyalarda jūmys ístegen, tájírıbelí qazaqstandyqtardy tartu baǵdarlamasyn íske qosu jóníndegí «KPMG» kompanıyasynyń bastamasyn qoldauǵa shaqyrdy. Būdan bólek, Ūlttyq bankke, Qarjy naryǵyn retteu jáne damytu agenttígíne jáne Astana halyqaralyq qarjy ortalyǵyna «Doıche Banktíń» ūsynysyn zerttep, Qazaqstanda «jasyl ınvestıtsıyalar» naryǵyn keńeıtu boıynsha naqty ūsynys engízu júkteldí.
Medıtsınalyq qyzmet kórsetu eksporty salasynda Úkímet jeke medıtsınany jáne medıtsınalyq turızmdí engízu ísín damytu jóníndegí «General Electric» kompanıyasynyń ūsynysyn qarastyrady.
«Qazaqstan – ózíníń ǵylymı áleuetíníń arqasynda koronavırusqa qarsy QazVac otandyq vaktsınasyn ázírlep shyǵarǵan az ǵana elderdíń bírí. Ótken aptada Dúnıejúzílík densaulyq saqtau ūıymynyń Bas dırektorymen kezdesu ótkízdím. Būl DDSŪ QazVac vaktsınasyn tótenshe jaǵdaılarda paıdalanuǵa keńes beretín dárí-dármekterdíń tízímíne engízudí qarastyryp jatyr. Bíz vaktsına kólemín arttyruǵa jáne ony shetelge eksporttauǵa daıyn ekenímízdí atap ótkím keledí», – dedí Qasym-Jomart Toqaev.
Sheteldík ınvestorlar óz sózderínde tańdalǵan taqyryptyń mańyzy men ózektílígín atap ótíp, Qazaqstanda shıkízattyq emes eksportty damytu jáne ınvestıtsıyalyq tartymdylyqty arttyru jóníndegí ūsynystaryn ortaǵa saldy.
Prezıdent jıynǵa qatysushylardyń Qazaqstandaǵy salyq júıesín odan árí reformalau jóníndegí ūsynystaryna jauap berdí.
«Úkímetke atalǵan máselení mūqıyat pysyqtaudy tapsyrdym. Būl jerde qarama-qaıshylyqtar bolmauy kerek. Tūtastaı salyq salu júıesín qūryp, álemdík úrdíster men jetekshí elderdíń tájírıbesín mūqıyat zerdeleuímíz qajet», – dedí Memleket basshysy.
Qasym-Jomart Toqaev keńes músheleríníń qaldyqsyz jasyl tehnologıyalardy engízu jóníndegí ūsynystary ózíníń osy salada bergen tapsyrmalarymen úndesetínín aıtty.
«Ernst&Young» kompanıyasynyń sutegí óndírísí jóníndegí ūsynysyn nazarǵa aldym. Būl, shyn mánínde, «bolashaqtyń janarmaıy». Qazaqstan energetıkalyq derjava retínde ony óndíru, paıdalanu jáne eksporttau tehnologıyasyn ıgeruge míndettí. Būl baǵytta jūmystar bastalyp kettí. Men ony únemí baqylauda ūstaımyn. Energetıka mınıstrlígí men «Qazmūnaıgaz» ūlttyq kompanıyasyna jańadan qūrylǵan Jańa tehnologıyalardaǵy qūzyret ortalyǵy qyzmetíníń basym baǵyttarynyń bírí retínde sutegí quatyn aıqyndaudy tapsyramyn», – dedí Memleket basshysy.
Qasym-Jomart Toqaev sóz sońynda Qazaqstan ınvestıtsıya tartu jóníndegí belsendí jūmystardy jalǵastyra beretínín atap óttí. Būl baǵytta joǵary tehnologıyaly tauarlardyń jáne qyzmetterdíń óndírushílerí men eksporttaushylary úshín barynsha tıímdí árí qolaıly jaǵdaı jasalady.
Otyrys barysynda Europalyq qaıta qūru jáne damu bankíníń prezıdentí Odıl Reno-Basso, Premer-Mınıstrdíń orynbasary – Syrtqy íster mınıstrí Mūhtar Tíleuberdí, Sauda jáne ıntegratsıya mınıstrí Baqyt Sūltanov, «Sheteldík ınvestorlardyń qazaqstandyq keńesí» assotsıatsıyasynyń basqarma tóraǵasy Erlan Dosymbekov, Azıya damu bankíníń vıtse-prezıdentí Ashok Lavasa, «EY» jahandyq ūıymynyń klıentterge qyzmet kórsetu máselelerí jóníndegí basqarushy partnerí Endı Bolduın, «Beıker Makenzı» jahandyq atqaru komıtetíníń múshesí, «Beıker Makenzı Interneshnl» kompanıyasy tóraǵasynyń orynbasary Konstants Ulmer-Aılfort, Kameko korporatsıyasynyń prezıdentí jáne bas atqarushy dırektory Tım Gıttsel, «Doıche Banktíń» Soltústík jáne Shyǵys Europa boıynsha aımaqtyq basqarmasynyń bas atqarushy dırektory Iorg Bongartts, Eurazıyalyq damu bankí basqarmasynyń tóraǵasy Nıkolaı Podguzov, «ERG» Dırektorlar keńesíníń tóraǵasy Aleksandr Mashkevıch, «Djeneral Elektrık» kompanıyasynyń vıtse-prezıdentí, «Djeneral Elektrık» kompanıyasynyń Reseıdegí jáne TMD-daǵy prezıdentí jáne Bas atqarushy dırektory Ronald Djeıms Pollett, «Lukoıl» JAQ prezıdentí Vagıt Alekperov, «Marubeni Corporation» kompanıyasynyń vıtse-tóraǵasy, Dırektorlar keńesíníń múshesí Ichıro Takahara, Ortalyq jáne Shyǵys Europa elderíndegí «PWC» kompanıyasynyń partnerí, bas atqarushy dırektory Nık Kosh, Europa jáne Ortalyq Azıya óńírí boıynsha Dúnıejúzílík banktíń óńírlík vıtse-prezıdentí Anna Berde, TMD-daǵy «KPMG» Bas operatsıyalyq dırektory, Basqarma tóraǵasynyń orynbasary Shon Maıkl Tırnan sóz sóıledí.
