2026 jylǵy 12 aqpanda respublıkalyq «Egemen Qazaqstan» gazetínde Qazaqstan Respublıkasy jańa Konstıtutsıyasynyń jobasy resmı túrde jarıyalandy. Qūjatty ázírleu jūmystary 2025 jyldyń qazan aıynda bastalǵan bolatyn.
Konstıtutsıyalyq reforma boıynsha respublıkalyq referendum 2026 jylǵy 15 nauryzǵa josparlanǵan. El azamattary memlekettíń sayası júıesíníń aldaǵy damu baǵytyn aıqyndaıtyn mańyzdy sheshím qabyldamaq.
Parlamentarızm ınstıtuty Parlamenttík reformaǵa qatysty ūsynystardy ázírleu jūmysyna belsendí túrde qatysty. Ótken jyldyń kúzínen bastap eGov jáne e-Ótínísh platformalary arqyly Instıtutqa azamattardan 600-ge juyq bastama kelíp tústí. Sarapshylar olardyń árqaısysyna jan-jaqty taldau júrgízíp, mazmūny jaǵynan ózektí ūsynystardy Parlamenttík reforma máselelerí jóníndegí otyrystardyń qarauyna shyǵardy. Instıtut dırektory Natalya Pan reforma boıynsha qūrylǵan jūmys tobynyń qūramyna eníp, negízgí erejelerdí talqylauǵa qatysty.
Búgín Parlamentarızm ınstıtutynda jańa Konstıtutsıya jobasyn saraptamalyq talqylau óttí. Ís-sharaǵa Parlament deputattary, memlekettík organdardyń ókílderí, qoǵam qaıratkerlerí, sarapshylar men ǵalymdar qatysty.
Ís-sharany Parlamentarızm ınstıtutynyń dırektory Natalya Vıssarıonovna Pan júrgízdí.
Májílís deputaty, «Auyl» partıyasy fraktsıyasynyń jetekshísí Serík Egízbaev Konstıtutsıya jobasy qoǵamnyń negízgí úmít-tílekterín eskeríp, zamanauı syn-qaterlerge jauap beretínín atap óttí. Onyń aıtuynsha, qūjat sayası júıení jańǵyrtuǵa jáne halyqtyń memlekettík basqaruǵa qatysu tetíkterín nyǵaıtuǵa baǵyttalǵan.
«Konstıtutsıya – uaqyt pen qoǵam sūranysyna jauap beretín ómírsheń qūjat boluy tıís», – dedí deputat.
Sondaı-aq ol Ata Zańdy qabyldau búkíl halyqtyń ortaq sheshímí boluy qajet ekenín aıtyp, azamattardy aldaǵy referendumda jobany qoldauǵa shaqyrdy.
Májílís deputaty, zań ǵylymdarynyń doktory Únzıla Shapaq halyqaralyq sharttardy qoldanuǵa qatysty normalarǵa keńínen toqtaldy. Onyń aıtuynsha, halyqaralyq jáne ūlttyq qūqyqtyń araqatynasy baǵynu qaǵıdatyna emes, ózara ís-qımyl men úılestíru tetíkteríne negízdeledí, būl ekí qūqyqtyq júıeníń derbestígín aıqyndaıdy. Ūsynylyp otyrǵan jańashyldyqtar Qazaqstannyń halyqaralyq míndettemelerge adaldyǵyn saqtaı otyryp, qūqyqtyq aıqyndyqty qamtamasyz etedí.
Sondaı-aq jıynda Qazaqstan Respublıkasy Ádílet mınıstrlígíníń «Qazaqstan Respublıkasynyń Zańnama jáne qūqyqtyq aqparat ınstıtuty» dırektory, Konstıtutsıyalyq reforma jóníndegí komıssıyanyń múshesí Indıra Uralovna Aubakırova, «Jastar» ǵylymı-zertteu ortalyǵynyń dırektory Gúlíshan Saıfullınovna Nahbaeva, sondaı-aq Qoldanbaly etnosayası zertteuler ınstıtuty dırektorynyń orynbasary, ekonomıka ǵylymdarynyń kandıdaty, dotsent Ǵalı Dínmūhammed Ázímbaıūly bayandama jasady.
Ǵalı Dínmūhammed Ázímbaıūly óz sózínde áleumettík zertteuler derekterín keltíríp, sońǵy bír jyl íshínde azamattardyń 70–75 paıyzy ózín eń aldymen qazaqstandyq retínde aıqyndaıtynyn atap óttí. Būl qoǵamdyq sanada azamattyq bíregeılíktíń berík ornyqqanyn kórsetedí. Al ózín etnıkalyq belgísí boıynsha anyqtaıtyndardyń úlesí shamamen 24–29 paıyzdy qūraıdy jáne būl araqatynas tūraqty sıpatqa ıe.
«Būl qoǵamda azamattyq sana basymdyqqa ıe tepe-teńdík saqtalǵanyn bíldíredí. Mūnda bólínu emes, ortaq azamattyq negíz turaly sóz bolyp otyr», – dedí spıker.
Onyń aıtuynsha, «Bíz – Qazaqstannyń bírtūtas halqymyz» degen tūjyrym jalpyūlttyq bírlík ıdeyasyn bíldíredí, al ár azamattyń ózíníń etnıkalyq tıesílígín erkín aıqyndau qūqyǵy mádenı erekshelíkterdíń saqtaluyna múmkíndík beredí.
«Jastar» ǵylymı-zertteu ortalyǵynyń dırektory Gúlíshan Nahbaeva ortalyqtyń Qazaqstan jastarynyń qūndylyqtaryn, ūstanymdaryn jáne qoǵamdyq ómírge qatysu nysandaryn 13 jylǵa juyq uaqyt boıy júıelí túrde zerttep kele jatqanyn atap óttí.
«Qazaqstan jastary – 2025» zertteuíníń nátıjeleríne sáıkes, jastardyń sayası kún tártíbíne qyzyǵushylyǵy ártúrlí deńgeıde qalyptasady: 34,6 paıyzy sayasatqa mezgíl-mezgíl nazar audarsa, 26,8 paıyzy mańyzdy oqıǵalar kezeńínde belsendílík tanytady, al 14,3 paıyzy sayası úderísterdí tūraqty túrde qadaǵalap otyrady. Būl jastardyń qoǵamdyq mańyzy bar protsesterge beıjaı qaramaıtynyn jáne qatysuǵa daıyn ekenín kórsetedí.
Kezdesu qorytyndysy boıynsha qatysushylar jańa Konstıtutsıya jobasyn qoldaıtyndaryn bíldíríp, onyń memlekettí odan árí damytu, demokratıyalyq ınstıtuttardy nyǵaıtu jáne azamattardyń sheshím qabyldau úderísíndegí rólín arttyru tūrǵysynan strategıyalyq mańyzǵa ıe ekenín atap óttí.
