Kez kelgen óner ordasynyń tarıhy ǵımarattan emes, sol shańyraqtyń írgesín bekítíp, alǵashqy kúnnen bastap onyń tynys-tírshílígín qalyptastyrǵan adamdardan bastalady. Almaty qalasyndaǵy «Alatau" dástúrlí óner teatry 2016 jyly esígín aıqara ashqan sátten bastap ūlttyq ónerdí dárípteudí basty mūrat ettí. Sol kúnnen berí būl teatrdyń qalyptasuy men damuyna ólsheusíz eńbek síńíríp kele jatqan ardager qyzmetkerler bar.
Olar - teatrdyń ár qoıylymynyń, árbír mádenı sharanyń mínsíz ótuíne jauapty bolǵan jandar. Qıyndyqqa moıymaı, jańadan qūrylǵan ūjymmen bírge teatrdyń baǵyt-baǵdaryn aıqyndap, ony búgíngí deńgeıíne jetkízuge úles qosqan tájírıbelí mamandar.
Kıno salasyna arnalǵan ǵūmyr
Dóńgelekterdíń dúbírí… Ūly Saryarqanyń sheksíz dalasyn boılaı poıyz júıtkíp keledí. Bolashaqqa qaraı asyqqan sol poıyzda jas jígít bar - kınoınjener dıplomyn endí ǵana alǵan ol Qazaq KSR Memlekettík kıno komıtetíníń joldamasymen jūmysqa attanuda. Dóńgelek soǵysyna úndese onyń júregí de dúrsíl qaǵady. Ol Qazaqstannyń eń kóríktí qalalarynyń bírí - Íle Alatauynyń bauraıynda ornalasqan Almaty qalasyna bet alǵan.
Jas jígít ol kezde būl qalanyń júregín máńgílíkke baurap alyp, ómíríníń eń baqytty, jarqyn, mazmūndy jyldaryn osynda ótkízetínín álí bílmegen edí. Jıyrma ekí jastaǵy jígít «Arman" kınoteatrynyń tabaldyryǵyn attaǵan sátten bastap, ol kórermenderge kıno qyzmetín kórsetu ísíne qyryq jyldan astam ǵūmyryn arnaıdy. Būl - Vladımır Dolgov.
Vladımır Sergeevıch RKFSR-dyń Tambov oblystyq qalasynda jūmysshy men úı sharuasyndaǵy ananyń otbasynda 1952 jyly dúnıege kelgen. Ony ákesí Sergeı men anasy Aleksandra tárbıelep ósírdí. Mekteptí bítírgen soń Lenıngrad kınoınjenerler ınstıtutyna oquǵa túsíp, kınoınjener mamandyǵyn ıgerdí. Eńbek jolyn Almaty qalasyndaǵy ekí zaldy «Arman" kınoteatrynda tehnıkalyq jetekshí qyzmetínen bastady. Būl ótken ǵasyrdyń alysta qalǵan 70-jyldary edí…
«Arman" kınoteatrynyń tehnıkalyq jetekshísí qyzmetíne kíríspes būryn, Vladımır búkíl kınematografıyalyq úderístí - kınostudıyadan bastap kınoprokatqa deıín - óz kózímen kóríp, tereń túsínudí maqsat ettí. Kıno salasynyń árbír buynynda ol tehnologıyanyń qyr-syryn meńgeríp qana qoımaı, kıno óneríne ómírín arnaǵan qyzyqty jandarmen tanysty. Olardyń qatarynda qazaq kınosynyń ańyz tūlǵalary - KSRO halyq ártísterí Sháken Aımanov, Farıda Shárípova, Idrıs Noǵaıbaev, Asanálí Áshímov, Qazaq KSR halyq ártísterí Ámına Ómírzaqova, Nūrmūhan Jantórın bar edí.
Vladımır Sergeevıchtíń kópjyldyq kásíbı qyzmetí Almaty qalasynyń kıno jáne mádenıet salasynyń damuymen tyǵyz baılanysty. 1976–1987 jyldary ol «Arman" kınoteatrynda aǵa ınjener qyzmetín atqardy.
1987–1995 jyldary Almaty qalalyq kınofıkatsıya basqarmasynyń bas ınjenerí boldy. 1995 jyldan bastap onyń eńbek joly basqarushylyq qyzmettermen jalǵasty. Ol: 1995–1997 jj. - «Arman" kınofestıval ortalyǵy («Qazaqkınofest" AQ) dırektory. 1997–1998 jj. - Almaty qalalyq kınovıdeo qyzmetí basqarmasynyń bas ınjenerí. 1998–1999 jj. - atalǵan basqarmanyń basshysy. 1999–2003 jj. - Almaty qalasy ákímíníń «Kınovıdeoobslujıvanıe" kommunaldyq qazynalyq kásípornynyń basshysy. 2003–2008 jj. - Almaty qalasy mádenıet basqarmasy jáne departamentíne qarasty «Kınovıdeoobslujıvanıe" kásípornynyń dırektory. 2008–2011 jj. - atalǵan mekemeníń dırektory qyzmetín jalǵastyrdy. 2012–2014 jj. - Almaty qalasy mádenıet basqarmasyna qarasty «Almatykıno" mekemesíníń dırektory. 2014–2016 jj. - «Nasıhat" memlekettík kommunaldyq qazynalyq kásípornynyń dırektory.
2016 jyldan bastap Vladımır Sergeevıch Almaty qalasy mádenıet basqarmasyna qarasty «Alatau" dástúrlí óner teatrymen tyǵyz baılanysty eńbek etíp keledí. Ol ár jyldary kınoqyzmet kórsetu bólímíníń jetekshísí, estu qabíletí būzylǵandar mádenıet úıíníń ǵımaratyn paıdalanu jóníndegí ınjenerí, kóru jáne estu qabíletí būzylǵan azamattardyń mádenı bos uaqytyn ūıymdastyru bólímíníń mamany qyzmetterín atqardy. Qazírgí uaqytta da osy salada eńbek etude.
Vladımır Sergeevıch Dolgov óz qyzmetíne shyǵarmashylyqpen qaraıtyn, jauapkershílígí joǵary, tártíptí, sauatty árí bílíktí maman retínde tanylǵan. Onyń basshylyǵymen Almaty qalasynyń kınoteatrlarynda avtomattandyru jūmystary júrgízílíp, kıno kórsetílím sapasyn arttyruǵa baǵyttalǵan bírqatar ratsıonalızatorlyq ūsynystar engízíldí. Qazaqstanda alǵash ret STEREOKINO stereoskopıyalyq jabdyqtary men DOLBY STEREO dybys júıelerí ornatyldy.
Ol óz bílímín árdaıym áríptesterímen, sonyń íshínde jeke kınoteatr mamandarymen de bólísíp keledí. Vladımır Sergeevıchtíń tálímínen ótken bírneshe buyn shákírtter búgínde Qazaqstannyń túkpír-túkpíríndegí kınoteatrlarda tabysty eńbek etude.
Almaty qalasyndaǵy Polıtehnıkalyq kolledjdíń ótíníshí boıynsha jyl saıyn kıno-vıdeo-audıo-vızualdyq tehnıka bólímíníń memlekettík bítíru emtıhandarynyń memlekettík emtıhan komıssıyasynyń tóraǵasy retínde qatysady. Vladımır Sergeevıch Almaty qalalyq Qazaqstan Respublıkasynyń memlekettík rámízderí jóníndegí komıssıyasynyń múshesí. 2008 jyldan bastap Qazaqstan kınematografıster odaǵynyń múshesí. Kópjyldyq adal eńbegí úshín Qazaqstan Respublıkasynyń Tūńǵysh Prezıdentíníń Jarlyqtarymen: «Qazaqstan Respublıkasynyń Táuelsízdígíne 10 jyl", «Qazaqstan Konstıtutsıyasyna 10 jyl", «Qazaqstan Respublıkasynyń Táuelsízdígíne 20 jyl" mereıtoılyq medaldarymen, sondaı-aq Qazaqstan Respublıkasy Mádenıet jáne aqparat mınıstrlígíníń «Mádenıet qaıratkerí" belgísímen marapattalǵan.
Adal eńbek pen ruhanı qyzmettíń úlgísí
Qazaq ónerínde óz taǵdyryn sahnamen, kameramen jáne kórermen júregímen máńgílíkke baılanystyrǵan jandar bar. Solardyń bírí - akter, óner qaıratkerí Ǵazızhan Ibyraıhanūly Ádílhanov.
Ol 1959 jyly Shyǵys Qazaqstan oblysy, Zaısan audanyna qarasty qasıettí Shílíktí auylynda dúnıege keldí. Tabıǵaty tūmsa, tarıhy tereń būl óńír talaı daryndy perzenttí túletken. Ǵazızhan Ibyraıhanūlynyń boıyndaǵy ónerge degen ynta men ruhanı tereńdík te sol tuǵan topyraqtan bastau alǵandaı.
Mektep qabyrǵasyn támamdaǵan soń auylda eńbek etíp, ómírdíń alǵashqy sabaqtaryn tájírıbeden úırendí. Al 1979 jyly ol óner jolyn sanaly túrde tańdady. Almaty qalasyndaǵy Estrada jáne tsırk ónerí studıyasyna oquǵa túsíp, 1981 jyly ony oıdaǵydaı ayaqtady. Būl kezeń onyń sahnalyq sheberlígíníń írgetasyn qalaǵan jyldar boldy.
Jas ónerpaz Qazaqstan Respublıkasynyń halyq ártísí Gúljıhan Ǵalıvadan tálím alyp, onyń shákírtí atandy. Ūstaz ben shákírt arasyndaǵy ruhanı baılanys Ǵazızhan Ádílhanovtyń akterlík bolmysynyń qalyptasuyna aıryqsha yqpal ettí.
1981 jyly ol Almaty memlekettík teatr ınstıtutyna oquǵa túsíp, 1986 jyly akterlík mamandyq boıynsha joǵary bílím aldy. Oqu barysynda qazaq sahna óneríníń alyp tūlǵalary - Káuken Kenjetaev, Torǵyn Tasybekova, Esím Segízbaev, Márıyam Jaqsymbetova syndy halyq ártísteríníń sheberhanasynan ótíp, kásíbı shyńdalu mektebínen óttí.
Ǵazızhan Ibyraıhanūlynyń shyǵarmashylyq joly keń árí san qyrly. Ol ūzaq jyldar boıy Jetísaı muzykalyq teatrynda, «Qazaqfılm" kınostudıyasynda jemístí eńbek ettí. Sonymen qatar «Qazaqstan", «Habar", «Almaty", «Hıt TV" telearnalarynda qyzmet atqaryp, kórermenge san aluan obrazdarymen tanyldy. Teatr, kıno jáne telejurnalıstıka salalaryndaǵy būl tájírıbe onyń akterlík dıapazonyn keńeıtíp, kásíbı bedelín arttyrdy.
2016 jyldan bastap Ǵazızhan Ádílhanov Almaty qalasy mádenıet basqarmasyna qarasty «Alatau" dástúrlí óner teatry janyndaǵy Kóru jáne estu múmkíndígí shekteulí azamattardyń mádenı demalysyn ūıymdastyru bólímíníń ónerpazdarynan qūralǵan «Atamūra" ūlt-aspaptar ansamblí, «Armandastar", «Án-júrek", «Dos" vokaldy-aspapty ansamblderí negízínde shyǵarmashylyq baǵytta jūmys jasap keledí.
Ónerge síńírgen eńbegí eleusíz qalǵan joq. Ol «Qazaq óneríníń qaıratkerí", «Mádenıet qaıratkerí" ataqtarynyń, sondaı-aq «Eńbek dańqy", «Batyrlar shapaǵaty", «Azıya sūltany" medaldarynyń ıegerí. Sonymen qatar Qazaqstan Respublıkasy Prezıdentíníń «Qūrmet gramotasymen" marapattalǵan.
Ǵazızhan Ibyraıhanūly Ádílhanov - ónerdí tek kásíp emes, ómírlík mūrat dep túsíngen tūlǵa. Onyń sahnadaǵy árbír beınesínen ómírge degen qūrmet, ūlttyq ruh pen kórermenge degen adaldyq sezíledí. Osyndaı jandardyń arqasynda qazaq ónerí óz bıígínen túspeı, ūrpaqtan ūrpaqqa jalǵasyp keledí.
Eńbek pen eseptíń ádíletín ūstanǵan tūlǵa – Aıgúl Myrzaǵazyqyzy
Adam balasynyń qoǵamdaǵy orny tek ataqpen ne dańqpen emes, adal eńbegímen, mínez-qūlqymen, ūstanǵan jolymen ólshenbek. «Eńbek etseń erínbeı, toyady qarnyń tílenbeı" degendí ómírlík qaǵıda etken jandar bar. Solardyń bírí - «Alatau" dástúrlí óner teatrynyń qalyptasuy men damuyna únsíz bolsa da ólsheusíz úles qosqan, esep pen ádílettíń tarazysyn teń ūstaǵan Bekmūhamedova Aıgúl Myrzaǵazyqyzy.
Aıgúl Myrzaǵazyqyzy 1967 jyly Qostanaı oblysy, Áulıekól audany, Semıozyornoe auylynda dúnıege kelíp, jas kúnínen-aq bílímge qūshtarlyǵymen kózge tústí. Almaty qalasyndaǵy Jáutíkov atyndaǵy respublıkalyq fızıka-matematıka mektebín támamdauy - onyń talap pen tártípke erte boı úıretkenín ańǵartsa kerek. Keıín Qazaq memlekettík basqaru akademıyasynda joǵary bílím alyp, ekonomıst mamandyǵyn ıelenuí - ómír jolyn sanaly túrde tańdaǵanynyń dálelí.
Buhgalterlík esep - kózge kórínbeıtín, bíraq memlekettíń de, mekemeníń de tíregí. Aıgúl Myrzaǵazyqyzy osy salada 1988 jyldan berí taban audarmaı qyzmet etíp keledí. Memlekettík te, kommertsıyalyq ta ūıymdarda shyńdalyp, 2002 jyldan bastap Almaty qalasy Mádenıet basqarmasyna qarasty mekemelerde bas buhgalter qyzmetín abyroımen atqardy. Al 2016 jyldan berí «Alatau" dástúrlí óner teatrynda bas buhgalter, esep pen josparlau bólímíníń jetekshísí retínde eńbek etíp keledí.
Teatr - ruhtyń ordasy. Al sol ruhanı ordanyń qarjylyq tártíbí men tūraqtylyǵy - esepshíníń ádíldígí men tıyanaqtylyǵyna baılanysty. Aıgúl Myrzaǵazyqyzy óz ísínde dáldík pen jauapkershílíktí serík etíp, kásíbı bílíktílígín únemí jetíldíríp otyrdy. Salyq, buhgalterlík esep, MSFO, memlekettík jáne elektrondyq satyp alular salasyndaǵy bílímín tereńdetíp, kásíbı buhgalter sertıfıkatyna ıe boluy - sonyń aıǵaǵy.
Abaı aıtqan «Aqyl, qaırat, júrektí bírdeı ūsta" degen ólshem bar. Aıgúl Myrzaǵazyqyzynyń bolmysy osy úsh qasıettíń úılesímín tanytady: aqyly - esepte, qaıraty - eńbekte, júregí - adaldyqta. Ūjym arasynda bedeldí, ísíne myǵym, sózíne berík, ūjdanyn bıík ūstap, qyzmetín taza atqarǵan maman retínde tanylǵan.
Otbasy - adamǵa berílgen amanat. Ol - jary, tórt balanyń anasy. Qyzmet pen otbasyny teń ūstau - ekíníń bíríne būıyra bermeıtín qasıet.
2026 jyly «Alatau" dástúrlí óner teatryna 10 jyl tolǵaly otyr. Osy on jylǵa juyq uaqyt íshínde teatrdyń qarjylyq negízíníń berík qalanuyna, esep-qısabynyń ádíl júrgízíluíne úles qosqan Aıgúl Myrzaǵazyqyzy - eńbegímen elge syıly, qyzmetímen qūrmettí tūlǵa. Mūndaı jandar jaı ǵana qyzmetker emes, mekemeníń íshkí tíregí, tynysh eńbektíń ıesí.
Sahnaǵa adal, ónerge jauapty tūlǵa – Násípjan Beıbítūly
Óner - oıyn-kúlkí úshín ǵana emes, eldíń ruhyn tárbıeleıtín, sanany sergek ūstaıtyn qasıettí jol. Sol jolda mańdaı terín ayamaı, sózdíń salmaǵyn, sahnanyń jauapkershílígín tereń sezíníp qyzmet etken azamattar bolady. «Alatau" dástúrlí óner teatrynyń on jyldyq tarıhynda sondaı tūlǵalardyń bírí - Basshybaı Násípjan Beıbítūly.
Násípjan Beıbítūly 1979 jyly Almaty oblysy, Balqash audany, Balatopar auylynda dúnıege keldí. Jastaıynan ónerge jaqyn bolyp, sóz qadírín, sahna mádenıetín erte tanydy. Almaty qalasyndaǵy T. Júrgenov atyndaǵy Qazaq memlekettík óner akademıyasynda «Sóz sóıleu" janrynyń akterí mamandyǵyn meńgeruí - onyń óner jolyn sanaly túrde tańdaǵanyn kórsetedí. Būl - tílge ǵana emes, oıǵa, mínezge, adam bolmysyna jauap beretín kúrdelí sala.
Eńbek jolyn Almaty qalasynyń Memlekettík quyrshaq teatrynan bastaǵan ol, keıín teleradıo keńístígínde de ózíndík qoltańbasyn qaldyrdy. «Habar", «Shahar", «Almaty" telearnalary men Qazaq radıosyndaǵy júrgízushílík, dublyaj salasyndaǵy qyzmetí - onyń sózge ūqypty, tyńdarmanǵa jauapty óner ıesí ekenín tanytty. Qazaqkontsert sahnasynda ūzaq jyldar boıy júrgízushí boluy - kásíbı senímníń belgísí.
2017 jyldan bastap Násípjan Beıbítūly «Alatau" dástúrlí óner teatrynyń akterlík qūramyna qabyldanyp, teatrdyń shyǵarmashylyq tynysyn qalyptastyruǵa belsene aralasty. Ol somdaǵan Qūnanbaı, Mūqaǵalı, Kótíbar, Shyǵaıbaı syndy beıneler - jaı ról emes, tarıh pen halyq jadyndaǵy tūlǵalardyń kórkem beınesí edí. Ár keıípker arqyly ol kórermenge oı tastap, sózdíń salmaǵyn sezíndíre bíldí.
Óner joly - tek talanttyń ǵana emes, mínez ben jauapkershílíktíń tarazysy. Ál-Farabı «Adamǵa eń áuelí tárbıe beríluí kerek, tárbıesíz berílgen bílím - adamzattyń qas jauy" dep eskertken. Násípjan Beıbítūly úshín sahna - jaı ǵana óner kórsetetín oryn emes, adamdy tárbıeleıtín ruhanı mektep. Al teatr - sol tárbıeníń ordasy.
Ol akter retínde ár rólge jan bítíríp qana qoımaı, sahna ádebín, sóz mádenıetín, kórermen aldyndaǵy jauapkershílíktí tereń sezíne bíldí. Sondyqtan da onyń shyǵarmashylyq joly bírte-bírte ūjymnyń ortaq múddesíne qyzmet etu deńgeıíne ūlasty. Násípjan Beıbítūly teatrdyń íshkí tynysyn, akterlík qūramnyń áleuetín, kórkemdík baǵyttyń mańyzyn jaqsy túsínetín azamat retínde tanyldy.
Osy senímníń nátıjesínde ol «Alatau" dástúrlí óner teatrynda aldymen kórkemdík jetekshí, keıín dırektordyń shyǵarmashylyq máselelerí jóníndegí orynbasary qyzmetíne taǵaıyndaldy. Būl - onyń ónerge adaldyǵy men adamdyq jauapkershílígíníń zańdy jalǵasy edí.
Būl - kezdeısoq kóterílgen mansap emes, jyldar boıǵy eńbektíń, sením men tájírıbeníń jemísí. Teatrdyń ıdeyalyq baǵytyna, repertuarlyq sapasyna, akterlík qūramnyń shyǵarmashylyq ósuíne yqpal etíp júrgen Násípjan Beıbítūly búgíngí kúní «Alatau" teatrynyń tírek tūlǵalarynyń bírí.
2026 jyly on jyldyq belesín atap ótkelí otyrǵan «Alatau" dástúrlí óner teatry úshín Násípjan Beıbítūly - osy shańyraqta on jylǵa juyq uaqyt boıy tabandylyqpen eńbek etíp, sahnadan basshylyq deńgeıíne deıín ósken, ónerge adal, jauapkershílíktí azamat. Mūndaı jandar teatr tarıhynda árdaıym qūrmetpen atalmaq.
Ónerge qyzmet etu - ózíńe emes, elge qyzmet etu. Al el úshín etken eńbek - eshqashan eleusíz qalmaıdy.