Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha Qazaqstan Respublıkasynyń Premer-mınıstrí Oljas Bektenov Bakude ótken Dúnıejúzílík urban forumynyń (WUF-13) 13-shí sessıyasyna qatysty, – dep habarlaıdy aqshamnews.kz tílshísí.
Ís-shara jedel urbanızatsıyanyń syn-qaterlerín jáne onyń qalalarǵa, qoǵamǵa, ekonomıkaǵa jáne klımatqa áserín talqylau alańy – BŪŪ-Habıtat platformasynyń qoldauymen ótkízíledí.
Forumǵa álemníń 100-den astam elínen 20 myńnan asa delegat qatysty. Olardyń qatarynda Ózbekstan, Qyrǵyzstan, Serbıya, QHR, Gruzıya, Bolgarıya, Kenıya, Mavrıkıı elderí memleketteríníń jáne úkímetteríníń basshylary, sondaı-aq halyqaralyq ūıymdardyń jetekshílerí, akademıyalyq jáne ísker toptardyń basshylary boldy. Qazaqstan delegatsıyasy qūramynda Astana qalasynyń ákímí, Almaty qalasy ákímíníń orynbasary, oblys jáne qala ákímdíkteríníń basshylary bar.
Óz sózínde Qazaqstan Premer-mınıstrí qala qūrylysynyń tūraqty damuynyń jahandyq kún tártíbíníń mańyzdylyǵyn atap óttí. Búgínde Qazaqstan halqynyń 63%-dan astamy ekonomıkalyq ósudíń qozǵaushy kúshí men adam kapıtalyn tartu ortalyǵyna aınalyp otyrǵan qalalarda tūrady.
«Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev ūsynǵan strategıyalyq baǵytqa sáıkes, memleket sayasatynyń basym baǵyttarynyń bírí – ómír súruge qolaıly jaǵdaı jasau jáne laıyqty jūmyspen qamtu múmkíndíkterín qamtamasyz etu. Úkímet adamǵa baǵdarlanǵan tásíldí basshylyqqa alady. Onda “azamattarǵa arnalǵan qalalardyń" negízí qauípsízdík, qoljetímdílík jáne ekologıyalyq tūraqtylyq qaǵıdattaryna súıenedí», — dep atap óttí Oljas Bektenov.
2026 jyldyń qańtarynda Qazaqstanda sáulettík jobalau men keshendí qala josparlaudyń bíryńǵaı standarttaryn bekítken jańa Qūrylys kodeksí qabyldandy. Sonymen qatar elímízdíń barlyq óńírínde urbanıstıkalyq damu ortalyqtary qūryldy.
QR Premer-mınıstrí qalalardyń ornyqty damuy zamanauı syn-qaterlerge, sonyń shíníde tehnologıyalyq damu men jasandy ıntellekt, su qauípsízdígí, klımattyń ózgeruí jáne qalalyq ınfraqūrylymnyń tūraqtylyǵyn arttyruǵa keshendí jauap berudí talap etetínín atap óttí. Qalany qūrylysyn damytudaǵy jańa tásílderdíń bír mysaly, damyǵan urbanıstıkalyq ósu ortalyǵy retínde Alatau city jobasy atalady. Qalalyq klaster halyqaralyq ınvestıtsıyalar tartuǵa, jaıly, tūraqty jáne tehnologıyalyq qalalyq ortany qalyptastyru úshín zamanauı basqaru tehnologıyalary men ınnovatsıyalyq sheshímder engízuge baǵyttalǵan.
Oljas Bektenov Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń 2026 jyldy Tsıfrlandyru jáne jasandy ıntellekt jyly dep jarıyalauy tehnologıyalyq transformatsıyaǵa jáne zamanauı qalalardy damytu men basqaruǵa baǵyttalǵan strategıyalyq basymdyq ekenín atap óttí. Búgínde Qazaqstanda jasandy ıntellektíní qauípsíz, ashyq árí adamǵa baǵdarlanǵan túrde qoldanuǵa arnalǵan qūqyqtyq baza qalyptasqan. Ótken jyly tıístí zań qabyldandy. Qazírgí uaqytta elektrondyq úkímettíń tsıfrlyq ekojúıesí arqyly 1200-den astam memlekettík qyzmet qoljetímdí. Qazaqstannyń halyqaralyq yntymaqtastyq sheńberínde, onyń íshínde Almatyda qūrylǵan ESKATO-nyń tūraqty damuy úshín Azıya-Tynyq mūhıty tsıfrlyq sheshímder ortalyǵynyń platformasynda JI salasynda tájírıbe almasuǵa daıyndyǵy atap ótíldí.
Qalalardyń qarqyndy damuy jaǵdaıynda klımattyq tūraqtylyq pen su qauípsízdígí máselelerí erekshe mańyzǵa ıe.
«Jalpyhalyqtyq referendumda qabyldanǵan Qazaqstannyń jańa Konstıtutsıyasy qorshaǵan ortany qorǵaudy memlekettíń negízgí qūndylyqtarynyń bírí retínde aıqyndady. Búgíngí tańda klımattyń ózgeruí jáne su tapshylyǵynyń artuy jaǵdaıynda su resurstaryn basqaru tūraqty qala damuynyń ajyramas bólígíne aınaluda», — dedí Oljas Bektenov.
Sonymen qatar Premer-mınıstr Qazaqstan Respublıkasynyń Prezıdentí Qasym-Jomart Toqaevtyń BŪŪ ayasynda Halyqaralyq su ūıymyn qūru jóníndegí bastamasynyń mańyzdylyǵyn erekshe atap óttí. Jáne de Qazaqstanda ótken óńírlík ekologıyalyq sammıttíń mańyzyna nazar audaryldy. Ol Ortalyq Azıya elderíníń klımattyq jáne ekologıyalyq tūraqtylyq, su qauípsízdígí máselelerí boıynsha praktıkalyq yntymaqtastyǵyna aıtarlyqtaı serpín berdí.
Sonymen qatar Qazaqstannyń BŪŪ-Habıtatpen yntymaqtastyǵy, ornyqty árí ómírsheń qalalyq damudy ílgeríletuge baǵyttalǵan ūlttyq jáne halyqaralyq bastamalarǵa qatysuy erekshe atap ótíldí. Ótken jyly Qazaqstan Qyzylorda qalasynda memlekettík organdardy, halyqaralyq ūıymdardy, sarapshylardy jáne bıznes ókílderín bíríktírgen alǵashqy Ūlttyq urban forumyn ótkízdí. Making Cities Resilient 2030 jahandyq bastamasy ayasynda Astana Ortalyq Azıyadaǵy osyndaı tūńǵysh platforma – Resilience Hub mártebesíne ıe boldy. Sonymen qatar Almatyda Ortalyq Azıya men Auǵanstan úshín TDM boıynsha BŪŪ Óńírlík ortalyǵyn íske qosu josparlanuda, ol óńírlík úılestíru jáne ortaq basymdyqtardy ílgeríletu jóníndegí bírlesken jūmys alańyna aınalady.
QR Premer-mınıstrí Oljas Bektenov Qazaqstannyń jahandyq qalalyq syn-qaterlerdí sheshude ashyq dıalog pen praktıkalyq áríptestíkke nıettí ekenín bíldírdí.
Forum ayasynda Urban Expo kórmesí ótude, onda ís-sharaǵa qatysushylar nazaryna Qazaqstannyń ūlttyq pavılony ūsynyldy. Ekspozıtsıya qoǵamdyq keńístíkterdí jańartu, ınfraqūrylymdyq sheshímder jáne jańa qala qūrylysy jobalary arqyly eldíń tūraqty, jaıly árí ekologıyalyq taza qalalardy damytuǵa zamanauı kózqarasyn kórsetedí. Green ID jobasyna erekshe nazar audaryldy — būl qalalardy kógaldandyruǵa, olardyń klımattyq tūraqtylyǵy men qalalyq ortanyń sapasyn arttyruǵa baǵyttalǵan bastama.