Qazaqstan bıyl da jyldar boıy ūlttyq ǵylymdy, ádebıettí, jurnalıstıkany, ónerdí, sportty jáne mádenı mūrany qalyptastyrǵan bírqatar aıtuly tūlǵalarynan aıyryldy. Aqshamnews.kz tílshísí jyl paraǵy jabylar tūsta qazaq qoǵamyna mol olja salyp, aty tarıhta qalǵan, bıyl baqılyq bolǵan tūlǵalardy tízímdedí.
Kamal Sáruarūly Ormantaev (11 qyrkúıek 1936 jyl – 12 aqpan 2025 jyl)
1936-jyly Qyzylorda oblysy Qarmaqshy audanynda dúnıege kelgen.
Pedıatr, medıtsına ǵylymdarynyń doktory, professor, ǵylymǵa eńbegí síńgen qaıratker, Qazaqstan Respublıkasy Ūlttyq ǵylym akademıyasynyń akademıgí, Qazaqstan Respublıkasynyń Profılaktıkalyq medıtsına akademıyasynyń akademıgí jáne vıtse-prezıdentí, Qazaqstan Respublıkasy Memlekettík syılyǵynyń laureaty. 1968-2011 jyldary QazŪMU-dyń balalar hırurgıyasy kafedrasyn basqardy, sonymen qatar Almaty medıtsına ınstıtutynyń pedıatrıya fakultetíníń dekany (1978-1980, 1989-1991) jáne Qazaqstan Respublıkasynyń Pedıatrıya jáne balalar hırurgıyasy ǵylymı ortalyǵynyń dırektory (1919-1918) boldy. Ol 20 myńǵa juyq hırurgıyalyq aralasu jasap, Qazaqstanda bírínshí bolyp balalardyń keude quysynyń tua bítken deformatsıyasyna torakoplastıka jasady.
Ákím Ūrtaıūly Áshímov (9 qyrkúıek 1933 jyl – 22 sáuír 2025 jyl)
Ákím Tarazı 1933 jyly Almatyda tuǵan. Jazushynyń alǵashqy kítaby «Qūıryqty jūldyz» povesí 1966 jyly shyqqan.
Ákím Tarazıdíń «Tasjarǵan», «Qorqau jūldyz», «Sher», «Qıyanat», «Mūstafa Shoqaı», «Moskva – Balasaz» romandary, «Auyl shetíndegí úı», «Táj», «Mahabbat jyry», «Kók aspanda qyraǵy kóz bar», t.b. áńgíme-esselerí men povesterí, «Joly bolǵysh jígít» pesalar jınaǵy jaryq kórgen. 2023 jyly mamyr aıynda qalamgerdíń 12 tomdyq jınaǵynyń tūsaukeser rásímí ótken.
Ákím Tarazıdíń stsenarııí boıynsha túsírílgen «Tūlpardyń ízí», «Arman – ataman», «Qarash-Qarash oqıǵasy», «Mūstafa Shoqaı», «Qyzjylaǵan» fılmderí qazaq kınosynyń «Altyn qoryna» engen.
«Kúlmeıtín komedıya», «Jaqsy kísí», «Joly bolǵysh jígít», «Aqyn, períshte, mahabbat», «Índet», «Mahambet», «Laıner», «Úkílí jūldyz», «Qyz mahabbaty» jáne ózge de dramaturgıyalyq shyǵarmalary elímízdíń teatr sahnalarynda qoıyldy. Jazushynyń kóptegen tuyndylary orys, qytaı, polyak, bolgar jáne aǵylshyn tílderíne audarylǵan.
Ákím Tarazı N.Ya. Bıchurınníń «Ejelgí uaqytta Orta Azıyada ómír súrgen halyqtar turaly málímetter jınaǵy» («Sobranıe svedenıı o narodah, obıtavshıh v Sredneı Azıı v drevnıe vremena») jáne «Shyńǵys áuletínen shyqqan alǵashqy tórt hannyń tarıhy» («Istorıya pervyh chetyreh hanov ız doma Chıngızova») atty tarıhı ǵylymı-zertteu eńbekterín, sondaı-aq, F. Rableníń «Gargantyua jáne Pantagryuel» romanyn qazaq tílíne tárjímalaǵan.
1994 jyly «Qūrmet» ordenímen marapattaldy, 1997 jyly «Qazaqstannyń eńbek síńírgen qaıratkerí» ataǵyn aldy, 2002 jyly Qazaqstan Memlekettík syılyǵynyń laureaty atandy. 2011 jyly Praga qalasynda Frants Kafka atyndaǵy halyqaralyq ádebı syılyǵymen marapattaldy. Sol jyly Anglıyada Á. Tarazıdíń «Qorqau jūldyz» romany aǵylshyn tílínde jaryq kórdí. 2015 jyly «Otan» ordenímen marapattalǵan. 2021 jyly óner jáne ádebıet salasyndaǵy jetístíkterí úshín Qazaqstan Respublıkasynyń joǵary dárejelí úzdík nagradasy – «Qazaqstannyń Eńbek Erí» ataǵynyń ıegerí atanǵan.
Jabaıhan Múbárákūly Ábdíldın (16 aqpan 1933 jyl – 3 jeltoqsan 2025 jyl)
Jabaıhan Múbárákūly 1933 jyly 16 aqpanda Pavlodar oblysy, Maı audany, Maıtúbek auylynda ómír esígín ashty. Ol 4 tomdyq «Dıalektıkalyq logıka» eńbegíníń avtory retínde belgílí. Ǵalymnyń basqaruymen dıalektıkalyq logıkanyń kategorıyalary, zańdary men prıntsıpterín tereńírek zertteuge arnalǵan ūjymdyq monografıyalar da jaryq kórgen.
Jabaıhan Ábdíldın 10 ǵylym doktory men 40-qa juyq ǵylym kandıdatyn tárbıelep shyǵarǵan.
Memlekettík syılyqtyń, «Parasat» jáne ÍÍ, ÍÍÍ dárejelí «Barys» ordenderíníń ıegerí.
Dulat Isabekov (20 jeltoqsan 1942 jyl – 21 aqpan 2025 jyl)
Dulat Isabekov - 1942 jyly 20 jeltoqsanda Ońtústík Qazaqstan oblysy Arys audany «Lenın joly» auylynda tuǵan. 1963 jyly ál-Farabı atyndaǵy Qazaq memlekettík unıversıtetín bítírgen. 1963-68 jj. Qazaqstan Respublıkasy Televızıya jáne radıo habaryn taratu jóníndegí memlekettík komıtette aǵa redaktor, 1968-70 jj. «Qazaq Sovet entsıklopedıyasy» bas redaktsıyasynda aǵa ǵylymı redaktor, 1971-76 jj. «Jūldyz» jurnalynda bólím meńgerushísí, 1976-80 jj. «Jalyn» baspasynda redaktsıya meńgerushísí, 1980-88 jj. QR Mádenıet mınstrlígí repertuarlyq-redaktsıyalyq alqasynyń bas redaktory, 1988-97 jj. Qazaq teledıdarynyń bas redaktory, «Jazushy» baspasynyń dırektory, Qazaqstan Jazushylar odaǵynyń hatshysy, 1997 jyldan Mádenıettanu ǵylymı ınstıtutynyń dırektory bolǵan. Búgíngí tańda respublıkalyq mádenı-saraptamalyq «Mádenıet» jurnalynyń bas redaktory, T.Júrgenov atyndaǵy QazŪÓA-nyń professory.
1963 jyly «Jolda» atty alǵashqy áńgimesi Qazaqstan jazushylarynyń «Zamandastar» degen áńgimeler jınaǵyna endi. Sol jyly «Shoıynqūlaq» atty áńgimesi «Lenınshil jas» gazetiniń úsh nómirine jarıyalanyp, jas jazushyny oqushy qauymǵa keńinen tanystyrdy.
«Gauhar tas», «Dermene», «Peri men Perishte», «Tirshilik», «Ókpek jolaushy», «Biz soǵysty kórgen joqpyz», «Qarǵyn»(roman, 1980) t.b. kítaptary shyqqan. «Shoıynqūlaq», «Aqyramashtan nauryzǵa deıin», «Eskertkish», «Sotsıalızm záulimi», «Konfrontatsıya», «Talahan-186», «Bonaparttyń úılenui», «Aı-Petrı aqıqaty», «Kempirler», «Shaldar», «Tynyshtyq kúzetshisi» sekíldí shyǵarmalary ár jyldary jaryq kórdi. Jekelegen povesteri men áńgimeleri nemis, cheh, vengr, bolgar, qytaı, túrik, ózbek jáne aǵylshyn tilderine audarylyp, shet el oqyrmandaryna da keńínen tańyldy. Jazushynyń shyǵarmalary boıynsha «Gauhar tas» (1975), «Dermene» (1994), «Tauqymet» («Tirshilik» povesi boıynsha, 1998), «Lotoreya» («Erjetkenshe» povesí boıynsha, 2013), «Baluan Sholaq» («Jaujúrek» pesasy boıynsha, 2019) atty kórkem fılmder men «Ápke» atty pesasynyń negízínde teleserıal túsírílgen. Qazaq sahnasy tarıhynda ózíndík orny bar 26-ǵa juyq pesanyń avtory.
Qazaqstannyń Eńbek erí, QR Memlekettík syılyǵynyń jáne Táuelsíz Qazaq PEN-kluby men platınaly «Tarlan» syılyqtarynyń, «Dostyq», «Qūrmet» ordeniníń ıegerí. Qazaqstannyń Qūrmettí jazushysy.
Kúlásh Díldáqyzy Ahmetova (25 sáuír 1946 - 14 qarasha 2025)
Kúlásh Ahmetova 1946 jyly 25 sáuírde Qyrǵyzstanda tuǵan. 1961 jyly Jambyl medıtsınalyq uchılıshchesín, 1973 jyly QazMŪUdí tamamdaǵan.
Aqynnyń ár jyldary “Aq gúlím meníń”, “Sen meníń baqytymsyń”, “Būlaqtaǵy jūldyzdar”, “Meıírím”, “Japyraq – jazdyń júregí” atty óleńder jınaǵy oqyrmanǵa jaqsy tanys.
1978 jyly «Sen meníń baqytymsyń» atty kítaby úshín Qazaqstan Lenın komsomoly syılyǵy beríldí
2006 jyly «Qūt» kítaby úshín Qazaqstan Respublıkasynyń Memlekettík syılyǵynyń laureaty atandy.
«Bolashaq» poemasy úshín K.Sımonov atyndaǵy halyqaralyq syılyqtyń ıegerí
2006 jyly - Qūrmet ordení
2017 jyly - Parasat ordení
Jambyl oblysynyń qūrmettí azamaty
QR kóptegen merekelík medaldarymen jáne prezıdenttíń alǵys hattarymen marapattalǵan
QR tūńǵysh prezıdentí - elbasy N.Á.Nazarbaevtyń ádebıet salasyndaǵy memlekettík jáne prezıdenttík stependıyalarynyń ıegerí.
Seıít Asqarūly Qasqabasov (24 mausym 1940 jyl – 28 sáuír 2025 jyl)
Ádebıettanushy, folklortanushy ǵalym, Ūlttyq Ǵylym akademıyasynyń akademıgí, fılologıya ǵylymdarynyń doktory.
1970-1981 jyldary Qazaq KSR Ǵylym akademıyasynyń Qoǵamdyq ǵylymdar bólímshesínde ǵylymı hatshysy, árí «Qazaq KSR Ǵylym akademıyasynyń Habarlary» atty jurnalynyń jauapty hatshysy.
1981-1983 jyldary Máskeudegí KSRO Ǵylym akademıyasynyń M.Gorkıı atyndaǵy Álem ádebıetí ınstıtutynda aǵa ǵylymı qyzmetker.
1983 jyldan Almatydaǵy M.O.Áuezov atyndaǵy ádebıet jáne óner ınstıtutynda aǵa, jetekshí ǵylymı qyzmetker bolyp jūmys ístegen.
1989 jyly Máskeu Memlekettík unıversıtetínde «Qazaq halyq prozasynyń janrlary» degen taqyrypta doktorlyq dıssertatsıya qorǵaǵan.
1988 jyly Qazaqstan Kompartıyasy Ortalyq Komıtetínde konsultant qyzmetíne taǵaıyndalyp, ádebıet jáne óner salasyna jauapty bolǵan jáne sayası repressıyaǵa ūshyraǵan J.Aımauytov, A.Baıtūrsynov,M.Jūmabaev, M.Dulatov, t.b. arystarymyzdy aqtau jūmysyna qatysyp, qajettí qūjattardy daıyndaǵan.
Mūhtar Mūqanūly Maǵauın (2 aqpan 1940 jyl – 9 qańtar 2025 jyl)
Mūhtar Maǵauın 1940 jyly 2 aqpanda Shyǵys Qazaqstan oblysy Ayagóz audany Barshatas auylynda dúnıege kelgen. Ol - tarıhshy, jazushy, qazaq ádebıetín zertteushí ǵalym. Fılologıya ǵylymdarynyń doktory, Qazaq KSR Memlekettík syılyǵynyń laureaty, Qazaqstannyń halyq jazushysy, Túrkıyanyń Halyqaralyq "Túrkí dúnıesíne qyzmet" syılyǵynyń sahıby.
1962 jyly Qazaq memlekettík unıversıtetíníń fılologıya fakultetín, 1965 jyly onyń aspıranturasyn bítírgen.
Eńbek jolyn 1965 jyly bastady. "Qazaq ádebıetí" gazetínde bólím meńgerushísí, 1967-1971 jyldary "Jazushy" baspasynda bas redaktordyń orynbasary, Qazaq KSR Ǵylym akademıyasynyń M.Áuezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtutynda aǵa ǵylymı qyzmetker bolyp ístegen, Máskeude M.Gorkıı atyndaǵy Ádebıet ınstıtutynda qazaq folklory men qazaq ádebıetí tarıhy boıynsha arnaıy lektsıyalyq kurstar júrgízgen.
1983-1984 jyldary erkín shyǵarmashylyq qyzmette, 1984-1986 jyldary "Jazushy" baspasynyń bas redaktory, 1987 jyly erkín shyǵarmashylyq qyzmette, 1988 jyly "Jūldyz" jurnalynyń bas redaktory boldy.
Temírhan Medetbek (6 nauryz 1945 jyl– 9 mamyr 2025 jyl)
1945 jyly 6 nauryzda Amankeldí atyndaǵy kolhozda (kazírgí Nūrtas auyly) Túrkístan audany Ońtústík Qazaqstan oblysynda dúnıege kelgen.
Ol orta mekteptí Túrkístan qalasynda bítírgennen keıín ekí jylǵa juyq tuǵan auylynda kolhozshy, sonan keıín bír jyldaı audandyq gazette korrektor bolyp jūmys ístegen.
Almatydaǵy Abaı atyndaǵy ınstıtuttyń fılologıya fakultetínde oqyǵan, respublıkalyq televıdenıede qatardaǵy redaktor bolǵan.
Jetpísínshí jyldardyń basynda Mańǵystaudaǵy bírqatar geologıyalyq-barlau ekspedıtsıyalarynda jūmysshy bop, 1973 jyly Mańǵystau oblysy ashylǵannan keıín oblystyq gazette ádebı qyzmetker, bólím meńgerushísí míndetín atqarushy bolyp jūmys ístegen.
Respublıkamyz táuelsízdík alar aldyndaǵy tūsta, yaǵnı 1990 jyly, sondaı-aq táuelsízdík alǵannan keıíngí alǵashqy kezeńde respublıkalyq «Egemen Qazaqstan» gazetíníń Mańǵystau oblysyndaǵy menshíktí tílshísí, sonan keıín Mańǵystau oblystyq radıo jáne televıdenıe komıtetíníń tóraǵasy qyzmetterín atqarǵan.
Medetbek Temírhan 1996 jyly Qazaqstan Jazushylar odaǵy basqarmasynyń ekínshí hatshysy bolyp saılandy.
Ol 2003 jyly Respublıkalyq «Aqıqat» qoǵamdyq-sayası jurnalynyń bas redaktory, al 2006 jyly respublıkalyq «Jūldyz» ádebı-kórkem jurnalynyń bas redaktory bolyp taǵaıyndaldy.
Medetbek Temírhan kóptegen kítaptardyń avtory. Onyń «Janymnyń japyraqtary», «Sapar aldynda», «Alys shaqyrymdar», «Mártebe», «Áuedegí tolqyndar», «Dauys», «Kógershín qauyrsyndary», «Ańqa keptírgen ańyzaq», «Syrym bar saǵan aıtatyn», «Taǵdyrly jyldar jyrlary», «Kók túríkter saryny» jyr jınaqtary men «Meníń Abaıym», «Baba dástúrdíń mūragerí kím?», «Segíz qyrly seksen syrly álem būl» atty san kítaptary jaryq kórgen.
Óleńderí qyrǵyz, ózbek, ukraın, orys, qytaı, tatar, tílderíne audarylǵan. Ol Qazaqstan Respublıkasy Memlekettík syılyǵynyń, sondaı-aq Qazaqstan jazushylar odaǵanyń, Beıbarys atyndaǵy syılyqtardyń laureaty.
Talǵat Amankeldíūly Mūsabaev (7 qańtar 1951 jyl - 4 tamyz 2025 jyl)
Talǵat Amangeldíūly Mūsabaev 1951 jyly 7 qańtarda Almaty oblysy Jambyl audanynyń Qarǵaly auylynda dúnıege kelgen. Ol – Qazaqstannyń jáne álemníń áıgílí ūshqysh-ǵaryshkerí, Halyq qaharmany, tehnıka ǵylymdarynyń doktory.
Ol avıatsıya salasynda eńbek jolyn bastaǵan. Áuelde ūshqysh-ınjener bolyp, keıín synaqshy-ūshqysh retínde qyzmet ettí. 1991 jyly Keńes Odaǵynyń ǵaryshkerler qataryna qabyldanǵan.
Mūsabaev ǵaryshqa úsh ret ūshqan:
• 1994 jyly “Soyuz TM-19” kemesímen,
• 1998 jyly “Soyuz TM-27” jáne “Mır” orbıtalyq keshenímen,
• 2001 jyly “Soyuz TM-32” kemesímen halyqaralyq ǵarysh stantsıyasyna.
Ol ashyq ǵaryshqa bes márte shyqqan, būl – TMD elderí ǵaryshkerlerí arasynda eń joǵary kórsetkíshterdíń bírí.
Ǵaryshtaǵy jalpy ūshu uaqyty – 341 táulíkten asady.
Mūsabaev Qazaqstan Respublıkasy Ūlttyq ǵarysh agenttígíníń tóraǵasy, keıín Qazaqstan Respublıkasy Parlamentí Senatynyń deputaty retínde de qyzmet atqardy.
Marapattary men ataqtary:
• “Qazaqstannyń Halyq qaharmany” (1995),
• “Reseı Batyry” (1994),
• “Qyzmetí úshín” ordení.
Mekemtas Myrzahmetūly (9 mamyr 1930 jyl – 11 qańtar 2025 jyl)
Mekemtas Myrzahmetūly 1930 jyly Túrkístan oblysy, Túlkíbas audany, Maıtóbe auylynda dúnıege kelgen. Abaı atyndaǵy Qazaq pedagogıkalyq ınstıtutynyń (qazírgí Abaı atyndaǵy Qazaq ūlttyq pedagogıkalyq unıversıtetí) fılologıya fakultetín (1953), onyń aspıranturasyn (1964) bítírgen. 1953–1961 jyldary Nızamı atyndaǵy Tashkent pedagogıkalyq ınstıtutynda kafedra meńgerushísí, dekan, prorektor;
1969–75 jyldary QazPI-de dotsent, 1975–91 jyldary Qazaqstan ǴA M.O. Áuezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtutynda ǵylymı qyzmetker, abaıtanu bólímíníń meńgerushísí qyzmetterín atqardy. 1991–2000 jyldary arasynda Qoja Ahmet Yasauı atyndaǵy Halyqaralyq qazaq-túrík unıversıtetíníń kafedra meńgerushísí‚ Yasauı ǵylymı laboratorıyasynyń meńgerushísí, ádebıet jáne etnofılologıya ǵylymı-zerttteu ortalyǵynyń dırektory;
2002–2003 jyly Túrkítanu ǵylymı-zerttteu ınstıtutynyń dırektory qyzmetterínde boldy. 2000 jyldan M.H. Dulat atyndaǵy Taraz memlekettík unıversıtetínde qazaq ádebıetí kafedrasynyń meńgerushísí jáne "Túrkí halyqtary ádebıetíníń tarıhy” ǵylymı-zerttteu ortalyǵynyń dırektory, “Bauyrjantanu” ǵylymı-zerttteu ortalyǵynyń bas ǵylymı qyzmetkerí qyzmetterín atqardy.
Abaı mūrasyndaǵy moral fılosofıyasynyń negízderí onyń ıslamǵa, adamgershílík mūrattaryna qatysty zerttelíp ashyldy. Qarahanıdter zamanynan bastau alǵan kemel adam máselesí Júsíp Balasaǵūnıdyń “Qūtadǵu bílík” dastanynda qamtylyp, Yasauıdíń “hal ílímí” (kamılı ınsanı) arqyly negízdelíp, Abaıdyń “tolyq adam ílímí” arqyly dástúrlí jalǵastyq tauyp damu joldary jáuanmártlík, yaǵnı ımanıgúl(úsh súyu) jaıyndaǵy Abaı tanymdary negízínde taldanyp‚ bír júıege túsíríldí.
Qazaq ádebıetíníń túrlí salalarynan mamandar dayarlap, otyzdan astam kandıdat dıssertatsıya qorǵatty. Abaıtanudyń bıblıografıya kórsetkíshterín qūrastyryp (1965, 1988, 1995) alǵy sózderín jazdy. “Abaı” entsıklopedıyasy men M.Áuezovtíń 20 tomdyq, 50 tomdyq shyǵarmalar jınaǵyn shyǵaruǵa atsalysty.
Israıl Saparbaı (15 mamyr 1941 jyl – 18 shílde 2025 jyl)
1941 jyly 15 mamyrda Ózbek KSR-níń Samarqand oblysyndaǵy Kushrabad audanynda tuǵan.
Shymkent pedagogıka ınstıtutynyń tíl-ádebıet fakultetín bítírgen soń, bírneshe jyl Shymkent oblystyq «Ońtústík Qazaqstan» gazetínde jūmys ístegen. 1973–1975 jj. Almaty Joǵary partıya mektebín bítírdí. 1976–1983 jj. Qazaqstan Jazushylar odaǵynyń Shymkent oblysaralyq bólímshesínde ádebı keńesshí qyzmetín atqaryp, 1983 jyly «Jalyn» baspasyna aǵa redaktorlyqqa auysqan. 1984 - 1985 jj. «Qazaq ádebıetí» gazetínde poezıya bólímíníń meńgerushísí, 1985–1992 jj. «Jazushy» baspasynda poezıya bólímíníń meńgerushísí, odan soń «Qazaqfılm» telestudıyasy bas redaktorynyń orynbasary, 1997–1998 jj. Syrtqy íster mınıstrlígíníń TMD elderí boıynsha Departamentíníń Í hatshysy, 1998–1999 jj. Ózbekstan Respublıkasyndaǵy Qazaqstan elshílígínde ÍÍ hatshy qyzmetterín atqardy. Alǵash bír top óleńderí 1975 jyly «Kóktem tynysy» ūjymdyq jınaǵynda jaryq kórdí. Respublıkalyq «Jalyn» báıgesíníń júldegerí. 70-ke tarta ánder men 150-ge tarta án mátínderíníń avtory. «Auyldan kelgen aru», «Ámír-Temír», Abaı-Toǵjan», «Syǵan serenadasy», «Mahabbat meıramy» pesalary teatr sahnasynda qoıylyp júr.
Túrkí poezıyasy halyqaralyq festıvalíníń, Qazaqstan Jazushylar odaǵynyń Í.Jansúgírov atyndaǵy syılyǵynyń, Táuelsíz «Platınaly Tarlan» syılyǵynyń laureaty.
Shyǵarmalary: Aqqu arman. A., «Jalyn», 1976; Raushan ǵūmyr», A., «Jalyn», 1978; Bozqaraǵan. A., «Jalyn», 1980; Qyzyl-jasyl dúnıe. A., «Jalyn», 1984; Júregíme ūya salǵan qarlyǵash. Óleńder. A., «Jalyn», 1986; Qyzyl jel. Óleńder. A., «Jalyn», 1998; Ǵashyqtyń tílí. Óleńder, A.; Barmaqtaı baq. Óleńder. A., «Rauan»; Mahabbat pen Ǵadauat. Óleńder. A., «Atamūra»; Tar tósekte tósíńdí. A., «Dala».
Darıǵa Tílendıeva (4 tamyz 1946 jyl – 11 nauryz 2025 jyl)
Darıǵa Tílendıeva 1946 jyly 4 tamyzda Almaty oblysy Kóksu audanynda dúnıege kelgen. «Qazaqfılm» kınostudıyasynyń 2 jyldyq kursyn, Abaı atyndaǵy Qazaq pedagogıkalyq ınstıtutyn 1980 jyly bítírgen. Alǵash ret «Qazaqfılm» kınostudıyasynda túsírílgen «Qūlager», sodan keıín «Aq mashına», «Alty jasar Alpamys», «Qoshtasqym kelmeıdí», «Jambyldyń jastyq shaǵy», taǵy basqa kórkem fılmderínde ár túrlí rólderdí somdady.
1993-2010 jyldar aralyǵynda N.Tílendıev atyndaǵy akademıyalyq folklorly-etnografıyalyq orkestrínde konferense qyzmetín atqardy. Sonymen qatar Darıǵa Tílendíkelíní «Qaıran meníń Nūrekem», «Qazaqstan Respublıkam meníń», «Qaratalym», «Mahambet baba» atty kóptegen án-kúılerdíń avtory.
Ǵalym Dosken (19 shílde 1960 jyl – 11 qarasha 2025 jyl)
1960 jyly 19 shíldede dúnıege kelgen. Fılolog, ádebıet synshysy, rejısser, stsenarıst. Abaı atyndaǵy qazaq pedagogıkalyq ınstıtutyn támamdaǵan. 2001–2002 jyldary «Qazaqstan» respublıkalyq teleradıokorporatsıyasy» jabyq aktsıonerlík qoǵamy basqarma tóraǵasynyń bírínshí orynbasary bolyp qyzmet atqardy. 2002–2006 jyldary «Qazaqstan» RTRK» AQ-nyń prezıdentí boldy. 2007 jyldan bastap «El» prodyuserlík ortalyǵynyń kórkemdík jetekshísí qyzmetín atqardy.
Ol kóptegen derektí jáne kórkem fılmderdíń avtory: «Ojıdanıe sveta» («Jaryqty kútumen»), «Stolıtsy Velıkoı stepı», «Sny panteonov Mańǵystau», «Hronıka utrachennogo sveta», «Tsvetnye boleznı». Sondaı-aq «Toǵyz qūıryqty aq túlkí», «Sıqyrly fleıta», «Bılegen qūs» kítaptaryn jazǵan, «Jeztyrnaq» baletíníń lıbrettosyn ázírlegen jáne bírneshe audarmalar jasaǵan.
Maqsat Ánesūly Táj-Mūrat (11 qarasha 1959 jyl – 30 Qazan 2025 jyl)
1959 jyly qarashada Atyrau oblysy Qosshaǵyl auylynda dúnıege kelgen. 1978-1983 jyldar aralyǵynda qazírgí QazŪU-dyń jurnalıstıka fakultetínde oqyǵan. 1983-1990 jyldar aralyǵynda «Bílím jáne eńbek» jurnalynda ádebı qyzmetker, «Sotsıalıstík Qazaqstan» gazetínde tílshí, «Gorızont»-«Órken» gazetínde redaktordyń orynbasary, «Jalyn» jurnalynyń jauapty sekretary, Qazaqstan LKJO OK jastar būqaralyq aqparat qūraldary sektorynyń meńgerushísí bolyp ístegen.
1990-1999 jyldary QazMU-díń fılologıya fakultetínde aspırant, aǵa oqytushy, dotsent boldy. 1994 jyly «Ǵūmar Qarashtyń aqyndyǵy» taqyrybynda dıssertatsıya qorǵap, fılologıya ǵylymdarynyń kandıdaty ǵylymı dárejesín aldy.
2006-2007 jyldary «Qazaq ádebıetí» gazetí bas redaktorynyń orynbasary, 2007-2009 jyldary «Ana tílí» gazetíníń bas redaktory. 2009 jyly Astana qalasyna auysyp, 2013 jylǵa deıín «Astana» jurnalynyń bas redaktory bolyp ístedí.
Ol «Sháńgereı: jasampazdyq ómírí», «Batys Alash-Orda: bıobıblıografıyalyq sózdík tájírıbesí», «Ǵūmar Qarash: ómírí men shyǵarmashylyǵy», «Kábısa jyl: zertteu, esse, ádebı tolǵamdar», «Qaharmandyq anatomıyasy. Mánshúktíń málímsíz maıdany», «Dımash. Kogda jajdut krıka» kítaptarynyń jáne merzímdí basylymdar betínde jarıyalanǵan júzge tarta maqalanyń avtory.
Asanálí Áshímūly Áshímov (8 mamyr 1937 jyl – 21 jeltoqsan 2025 jyl)
Keńestík jáne qazaqstandyq kıno, teatr akterí, kıno jáne teatr rejısserí, teatr pedagogy, professor.
Qazaq KSR halyq artısí (1976), KSRO halyq artısí (1980). Qazaq KSR memlekettík syılyǵynyń laureaty (1973), KSRO memlekettík syılyǵynyń laureaty (1974). Qazaqstan teatrlar assotsıatsıyasynyń prezıdentí. Mūhtar Áuezov atyndaǵy Qazaq memlekettík akademıyalyq drama teatrynyń kórkemdík jetekshísí. Qazaqstannyń Eńbek Erí (2017).
Mūhtar Áuezov atyndaǵy Qazaq memlekettík akademıyalyq drama teatry sahnasynda: M. Áuezovtíń "Abaıynda" Kerím, "Eńlík-Kebegínde" Kebek, "Qara qypshaq Qobylandysynda" Aıshuaq, "Tańǵy jańǵyryǵynda" Jarasbaı, Ǵ. Músírepovtíń "Qozy Kórpesh-Bayan sūluynda" Qodar, Q. Mūhamedjanov, Sh. Aıtmatovtyń "Kóktóbedegí kezdesuínde" Iosıf Tataevıch, Shekspırdíń "Yulıı Tsezarínde" Yulıı Tsezar, M. Frıshtíń "Don Juannyń dumanynda" Don Juan, Á. Nūrpeıísovtíń "Qan men terínde" Elaman, I. Vovnyankonyń "Apatynda" bas keıípker, taǵy da basqa kóptegen qoıylymda kórnektí akterdíń aıshyqty ónegesí men órnektí ízí jatyr. Al, A. Áshímovtíń qara shańyraq sahnasyndaǵy sońǵy kúrdelí jūmysy G. Gauptmannyń "Ymyrttaǵy mahabbat" dramasyndaǵy doktor Klauzen.
Ol kınodaǵy Bekejan («Qyz Jíbek», 1971), Shadıyarov (“Atamannyń aqyry», 1971), Mámbet («Sarqyrama», 1973), Qasymhanov («Transíbír ekspresí») jáne ózge de rólderímen ūlt óneríníń damuyna ólsheusíz úles qosty.