Myń boyauly Almaty tírkesín jıí estımíz. Alaıda qalamyzda rasymen myń boyauǵa toly kóshe bar ekenín bílesíz be? Strıt-art baǵytyndaǵy óner megapolıstíń bírneshe būryshynan baıqalady. Solardyń bírí - Ospanov kóshesí. Aqshamnews.kz tílshísí qabyrǵa suretterímen kómkerílgen kóshení kezíp, kózben kóríp, kózaıym bolyp qaıtty. Endeshe onda ne bar? Bírge seruendep qaıtaıyq.
Kóshe ónerí megapolıste qalaı damydy?
Esentaı ózeníníń joǵarǵy jaǵynda graffıtı suretteríne toly kóshe bar. Bír qaraǵanda jasandy japsyrmalar sekíldí kórínedí. Bíraq anyqtap qarasań, qolmen salynǵan, úlken eńbektíń jemísí ekenín ańǵarasyń. Būl - strıt art óneríníń kórínísí.
suret: Nūrbol Yntymaqūly/aqshamnews.kz
Strıt art - būl qoǵamdyq keńístíkte (kóbínese kóshelerde, ǵımarat qabyrǵalarynda, jerasty ótkelderínde jáne basqa da ashyq alańdarda) oryndalatyn kórkemdík tuyndylar jıyntyǵy. Ol graffıtı, mural (úlken qabyrǵa suretterí), trafaret ónerí, poster, ınstallyatsıya, mozaıka, típtí úshólshemdí obektílerdí qamtıdy.
Qazaqstandaǵy strıt art tarıhy salystyrmaly túrde jaqynda, 2000-jyldardyń basynan bastalady. Alaıda naqty qalyptasqan baǵyt retínde damu joly 2010-jyldardyń basynda erekshe baıqala bastady. Shamamen 2000–2010 jyldary strıt art kóbíne graffıtı túrínde paıda bolyp, jastar submádenıetíníń elementí retínde tanyldy (rep, breık-dans, hıp-hoppen qatar júrdí). Solaısha almatylyq jáne shymkenttík graffıtı suretshíler óz qoltańbalaryn qalyptastyra bastady.
suret: Nūrbol Yntymaqūly/aqshamnews.kz
Qabyrǵa suretteríníń avtory kím?
Qabyrǵadaǵy graffıtıler ártúrlí. Strıt-artshylardyń qıyalyna qaraı túrlíshe boyalyp, san túrlí salynǵan. Qyzyǵy árbír surettíń bír būryshynda míndettí túrde avtorlar ózderíníń esímín jazyp ketedí eken. Qabyrǵa boyaularyn aralaı júríp Rasul Abdusalomovıch (swaggyrussell), Yaroslov Aleksandrov (yarnastene), Alısh Dammıt (dammit.art), Marıya Ilnıtskaya (mimi.ilnitskaya) syndy suretshílerdíń aty-jónín kózímíz shalyp qaldy. Olarmen jūmystary jaıly tíldesíp te úlgerdík.
suret: Nūrbol Yntymaqūly/aqshamnews.kz
Suretterdíń bárí ózínshe erekshe. Árqaısynyń ózínshe tartymdylyǵy bar. Qanyq tústí boyaular, qazaqı naqyshta salynǵan keıípkerler, kósheníń kórkín kírgízíp tūr.
suret: Nūrbol Yntymaqūly/aqshamnews.kz
Aǵash japyraqtary jauyp alǵan myna kartına da janardy jaulaıdy. Meıírímge toly, botadaı móldíregen kózderí bar bóbekterdíń jyly júzí, qaraǵan jannyń júregín jíbítedí.
suret: Nūrbol Yntymaqūly/aqshamnews.kz
Jalpy Ospanov kóshesíndegí qabyrǵa suretterí "Pervyı sloı" jobasy ayasynda qala ákímdígíníń jáne ūıymdastyrushylardyń qoldauymen Repas graffıtı komandasynyń qatysumen salynǵan. Kóshe boıynan 420 metr qabyrǵa bólíníp, onda 40-qa juyq graffıtı suretshísí qabyrǵany syrlaǵan.
suret: Nūrbol Yntymaqūly/aqshamnews.kz
Al būl suretterdíń avtory - suretshí Marıya Ilnıtskaya. Áleumettík jelíde Mımı Ilnıtskaya esímímen tanymal. Ol qazaq mádenıetín etno-shık janrynda nasıhattap júr.
suret: Nūrbol Yntymaqūly/aqshamnews.kz
Marıya suretke 12 jasynan qyzyǵyp, etno-shık stılínde 5 jyl būryn suret salyp bastaǵan. Qazír ol etno stıldegí barbı quyrshaqtarynyń dızaınyn jasap, ūlttyq ónerdí zamanǵa saı dáríptep júr.
Onyń osy bír tuyndysy da kózge bírden túsedí. Qazaqı stılde kıíngen qyzdardyń zamanauı kelbetí, ondaǵy árbír detal, "ūyat?" degen syndy sózder búgíngí qoǵamnyń keıbír ashchy taqyryptaryna mysqyldap tūrǵandaı áser qaldyrady.
suret: Nūrbol Yntymaqūly/aqshamnews.kz
"Būǵan deıín unıversıtet partasynda ǵana suret salatynmyn"
Alısh Dammıt - Almatynyń tanymal kóshe suretshíleríníń bírí. Ol būl ónerge 2012 jyly qyzyǵyp bastaǵanyn aıtty.
suret: keıípkerdíń jeke arhıvínen
"Būl ónerge 2012 jyly keldím. Sol kezde alǵash qolyma graffıtı-ballon ūstadym. Būǵan deıín tek unıversıtettegí partalarǵa ǵana suret salatynmyn. Qazír qalada meníń jūmystarym kóp, típtí sanap ta kórmeppín. Men úshín eń bastysy – Almatynyń shynaıy ómírín kórsetu. Jyltyr nárseler emes, olardyń arasyndaǵy tírí tynysyn bere bílu mańyzdy. Sol jerlerde strıt art árqashan ómír súredí, eshkím ony eshqashan óshíre almaıdy" deıdí ol.
Sondaı-aq ol, ózge suretshílerdíń jūmysynan shabyt alatynyn aıtty. Olardyń ózíndík stılí, erekshe boyaulary jańa ıdeyalarǵa jol ashyp, odan saıyn jańashyldyqtarǵa jeteleıdí.
suret: Nūrbol Yntymaqūly/aqshamnews.kz
Shaı ūstaǵan Shalk
Būl keıípkerdíń esímí - Shalk. Yaǵnı marvel keıípkerí Halk pen qazaq shalynyń qosyndysy. Tuyndy avtory Yaroslav būl keıípkerdíń qalaı tuǵanyn bylaısha túsíndírdí:
"Eger Halk AQSh-ta emes, qazaq auylynda dúnıege kelgen bolsa, ol qaharly kek alushy emes, shaıdy jaqsy kóretín, úlken, aqyldy árí kóńíldí ata bolar edí. Būl HALK+ShAL - ShALK dep atalatyn keıípker. Jūrtqa ūnady degen úmíttemín" dep jazdy avtor.
suret: Nūrbol Yntymaqūly/aqshamnews.kz
"Qarbalas ómírdegí tynyshtyqty suretten tabamyn"
Būl - graffıtı suretshí Rasuldyń strıt-art ónerí jaıly aıtqan oıy. Ospanov kóshesínde onyń myna bír kartınasy beınelengen.
suret: keıípkerdíń jeke arhıvínen
"Būl muralǵa men 3 kún uaqytymdy jūmsadym. Keıípkerlerdí óz stılímde salyp, olardy súıíktí qalamyz jaıly dıalogqa qostym. Ideya áuelí júrekte tuady, sodan keıín ǵana qaǵazǵa jáne qabyrǵaǵa túsedí. Mení shabyttandyratyny – qorshaǵan álemníń sūlulyǵy, adamdar jáne graffıtıǵa degen súıíspenshílík. Almatynyń qarbalas ómírínen tynyshtyqty suret saludan tabamyn" deıdí Rasul.
Tūrǵyndar oıy qandaı?
Sol aımaqta júrgen tūrǵyndardyń da píkírín bílmek nıette Faya esímdí tūrǵyndy toqtattyq. Ol qabyrǵa suretterí jaıly oıyn aqtara jóneldí.
"Strıt art adamdarǵa jaqsy kóńíl-kúı syılap, qalany jandandyrady. Osyndaı ádemí suretter qabyrǵalarymyzda kóp bolsa eken. Qūrylys júríp jatqan ǵımarattardyń syrtqy qorshaularyna da óner ıelerí suret salyp ketse, típtí keremet bolar edí. Maǵan qatty ūnaıdy", – deıdí qala tūrǵyny Faya.
suret: Nūrbol Yntymaqūly/aqshamnews.kz