Auyl sharuashylyǵy jáne azyq-túlík tehnologıyalary salasyndaǵy zertteulerge arnalǵan, dep habarlaıdy aqshamnews.kz tílshísí.
2026 jylǵy 22 qyrkúıekte Qazaqstan Respublıkasy Prezıdentíníń janyndaǵy Qazaqstan Respublıkasynyń Ūlttyq ǵylym akademıyasynda auyl sharuashylyǵy jáne azyq-túlík tehnologıyalary salasyndaǵy zertteulerge arnalǵan VI halyqaralyq I-CRAFT 2026 konferentsıyasy óttí.
Forum otandyq jáne sheteldík ǵalymdardy, ǵylymı ūıymdar men unıversıtetterdíń basshylaryn, memlekettík organdardyń, agrarlyq bıznestíń ókílderín jáne tehnologıyalyq sheshímderdí ázírleushílerdí bíríktírdí. Bír alańda selektsıya jáne genetıka, mal sharuashylyǵy, tamaq ınjenerıyasy, ekologıya, tsıfrlandyru jáne dálme-dál egínshílík salalarynyń mamandary bas qosty.
Azyq-túlík qauípsízdígín nyǵaıtuǵa, agrarlyq sektordy klımattyń ózgeruíne beıímdeuge jáne ǵylymı ázírlemelerdí óndíríske engízudí jedeldetuge baǵyttalǵan praktıkalyq sheshímder basty nazarda boldy.
Konferentsıyany ashqan QR Prezıdentíníń janyndaǵy QR ŪǴA prezıdentí Aqylbek Kúríshbaev qazírgí agrarlyq ǵylym su, energıya jáne ózge de resurstardy únemdeı otyryp, óndírís kólemín ūlǵaıtuǵa jáne azyq-túlík sapasyn arttyruǵa yqpal etuí tıís ekenín atap óttí. Ol ózara sabaqtas tórt basym baǵytty aıqyndady: klımatqa tózímdí sorttar selektsıyasy men tūqym sharuashylyǵy, tūraqty mal sharuashylyǵy, su jáne topyraq resurstaryn ǵylymı negízde basqaru, auyl sharuashylyǵy ónímderín tereń óńdeu.
«Būl konferentsıyanyń nátıjelílígí bayandamalardyń sanymen ǵana ólshenbeuí tıís. Onyń basty nátıjesí bírlesken zertteuler, tájírıbede synalǵan tehnologıyalar, sondaı-aq óndírís pen qoǵamnyń sūranysyna saı sheshímder boluy qajet», — dedí Aqylbek Kúríshbaev. Halyqaralyq yntymaqtastyqty damytu maqsatynda ol bírlesken jobalardy júzege asyrudy, halyqaralyq zertteu toptaryn qūrudy jáne jas ǵalymdardy dayarlaudy kózdeıtín tūraqty agroazyq-túlík tehnologıyalary jóníndegí Almaty zertteu kún tártíbín qalyptastyrudy ūsyndy.
I-CRAFT 2026 konferentsıyasynyń kún tártíbí BŪŪ-nyń Tūraqty damu maqsattaryna qol jetkízumen tíkeleı baılanysty. Eń aldymen, būl — azyq-túlík qauípsízdígín qamtamasyz etu men tūraqty auyl sharuashylyǵyn damytudy kózdeıtín TDM 2 «Ashtyqty joyu» jáne jer resurstaryn ūtymdy paıdalanuǵa, olardyń tozuyn boldyrmauǵa árí tabıǵı ekojúıelerdí saqtauǵa baǵyttalǵan TDM 15 «Qūrlyq ekojúıelerín saqtau».
Konferentsıyanyń negízgí baǵyttarynyń bírí aqyldy jáne dálme-dál egínshílík boldy. Qatysushylar jasandy ıntellekttí, úlken derekter men boljamdyq taldaudy, jerdí tsıfrlyq monıtorıngteu qūraldaryn, ūshqyshsyz ūshu apparattaryn, GPS-tehnologıyalary men robototehnıkany qoldanu máselelerín qarastyrdy. Būl qūraldar auyl sharuashylyǵy alqaptarynyń jaǵdaıyn dálírek baǵalauǵa jáne óndírístík resurstardy tıímdí basqaruǵa múmkíndík beredí.
Klımatqa tózímdí sorttardy shyǵaru úshín selektsıyanyń, genomıkanyń, fenomıka men bıotehnologıyalardyń zamanauı ádísterín qoldanuǵa erekshe nazar audaryldy. Sondaı-aq su men jerdí ūtymdy paıdalanu, topyraq qūnarlylyǵyn saqtau, auyl sharuashylyǵy men mal sharuashylyǵynyń klımatqa áserín azaıtu máselelerí talqylandy.
Tamaq tehnologıyalary salasyndaǵy ǵylymı baǵdarlama auyl sharuashylyǵy shıkízatyn óńdeu men saqtaudyń ınnovatsıyalyq ádísterín, funktsıonaldyq tamaqtanudy jáne ónímderdíń bıologıyalyq qūndylyǵyn saqtaudy qamtydy. Būl ázírlemeler azyq-túlík shyǵynyn azaıtu jáne auyl sharuashylyǵy ónímderíníń básekege qabílettílígín arttyru tūrǵysynan erekshe mańyzǵa ıe.
I-CRAFT 2026 alańynda belgílí sheteldík ǵalymdar óz zertteulerí men ázírlemelerín tanystyrdy. Olardyń qatarynda Da-Wen Sun, Vida Šimat, Tuba Esatbeyoğlu, Brijesh K. Tiwari, Alexander N. Hristov, Yong Suk Chung, Faheem Shahzad Baloch, M. Cüneyt Bağdatlı, İlknur Bağdatlı jáne Çağdaş Civelek bar.
Almatyda ótken konferentsıya Tashkent pen Gánjá qalalaryndaǵy forumdardan keıín halyqaralyq konferentsıyalar serıyasyn jalǵastyryp, Qazaqstannyń agrarlyq ǵylym men azyq-túlík tehnologıyalary salasyndaǵy óńírlík yntymaqtastyq alańy retíndegí rólín nyǵaıtty. I-CRAFT 2026 zertteu seríktestíkterín damytuǵa jáne óndírís sūranysyna saı sheshímderdí engízuge baǵyttalǵan ǵylym, bílím jáne agrobıznes arasyndaǵy kásíbı dıalog alańyna aınaldy.
I-CRAFT 2026 qorytyndysy boıynsha klımatqa tózímdí sorttardy shyǵaru men su únemdeu tehnologıyalaryn engízuden bastap auyl sharuashylyǵy ónímderín tereń óńdeuge deıíngí halyqaralyq ǵylymı yntymaqtastyqtyń perspektıvaly baǵyttary aıqyndaldy. Ūsynylǵan Almaty zertteu kún tártíbí osy baǵyttardy ǵylym men bıznes ókílderíníń qatysuymen júzege asyrylatyn, azyq-túlík qauípsízdígín nyǵaıtuǵa jáne agrarlyq sektordyń tūraqty damuyna baǵdarlanǵan bírlesken jobalarǵa bíríktírudí kózdeıdí.