QR Parlamenti Májilisiniń depýtaty Marat Bashımov jeke derekterdi qorǵaýǵa arnalǵan bapty qoldady, - dep habarlaıdy Aqshamnews.kz.
«Bul jeke quqyqtar men bostandyqtar, olar QR Konstıtýsıasynda bekitilip, memleket tarapynan kepildendirilýi tıis, sebebi bul – adamnyń eń qundy jeke bostandyqtaryn paıdalanýǵa múmkindik beretin qundylyqtar: ómirge jáne jeke qaýipsizdikke quqyq, jeke jáne otbasy ómiriniń ıgilikteri, moraldyq jáne rýhanı kedergisizdik, ómirin, bostandyǵyn, jeke tulǵa retinde abyroıyn qorǵaýǵa qajettilikter», – dedi depýtat.
Marat Bashımovtyń aıtýynsha, jeke quqyqtar men bostandyqtardyń negizgi máni konstıtýsıalyq formýladan týyndaıdy: «Adam, onyń ómiri, quqyqtary men bostandyqtary – memlekettiń eń joǵary qundylyqtary».
«Adamnyń jeke ómiri onyń óz jeke ómiriniń qoǵamǵa nemese memleketke jarıalaǵysy kelmeıtin aspektilerinen turady. Bul – jeke tulǵanyń erekshe táýelsizdigi, qoǵam men memleket baqylaýyna jatpaıdy», – dedi spıker.
Munda jeke derekterdiń zańsyz jınaqtalýy, óńdelýi, saqtalýy jáne qoldanylýynan bostandyq týraly sóz bolyp otyr, sonyń ishinde sıfrlyq tehnologıalardy qoldaný arqyly óńdeletin derekterdi de qamtıdy.
«Bul jeke quqyqtar men bostandyqtar toby jeke jáne otbasy ómiriniń qorǵalýy úshin kepildik beredi: jeke ómirge, jeke jáne otbasy qupıasyna qol suǵylmaýshylyq quqyǵy. Jeke bostandyqqa konstıtýsıalyq quqyqtyń quramyna osy quqyqtar tobyna ár adamnyń jeke derekterdi zańsyz jınaý, óńdeý, saqtaý jáne paıdalanýynan, sonyń ishinde sıfrlyq tehnologıalardy qoldaný arqyly, bostandyqqa quqyǵy sıaqty mańyzdy quqyqtardy qosý qajet», – dep atap ótti depýtat.
Marat Bashımov Qazaqstan zańnamasynda jeke derekterdi qorǵaýǵa baǵyttalǵan normalar bar ekenin eske saldy. Mysaly, QR «Jeke derekter jáne olardy qorǵaý týraly» Zańynyń 11-babynda menshik ıeleri, operatorlar jáne úshinshi tulǵalardyń shekteýli qoljetimdi jeke derekterdiń qupıalylyǵyn qamtamasyz etýge jáne sýbektiniń kelisiminsiz nemese zańdy negizsiz olardy taratýǵa jol bermeýge mindetti ekendigi kórsetilgen. Bıometrıalyq derekterdiń qupıalylyǵy bólek bekitilgen.
Sonymen qatar, QR Qylmystyq kodeksiniń 148-babynyń 1-bólimine sáıkes, jeke ómir qupıasyn zańsyz buzý eki jylǵa deıin bas bostandyǵynan aıyrýǵa deıin qylmystyq jaýapkershilikke ákep soǵady.
Aıta keteıik, kásibı qupıalarǵa bólek nazar aýdarylady. «Belgili bir mamandyq ókilderine azamattardyń quqyqtary men zańdy múddelerin qorǵaý úshin senip tapsyrylǵan jeke jáne otbasy qupıalaryn kásibı qupıalar dep qaraý qajet. Olarǵa dárigerlik, advokattyq qupıa, qupıa ıspoved, aldyn ala tergeý qupıasy, notarıaldyq áreketter qupıasy jáne basqalary jatady», – dep atap kórsetti Bashımov.