Jańa jyl merekelerí – jyl boıyndaǵy eń ūzaq demalys kezeńí. Ūzaqqa sozylatyn merekelík dastarqandar, mol árí auyr taǵamdar artyq tamaqtanuǵa, salmaq qosuǵa jáne as qorytu júıesíne túsetín júktemeníń artuyna ákeluí múmkín.
Jańa jyldyq ratsıondy qalaı dūrys ūıymdastyru jáne aǵzanyń jeńíl qabyldauyna qalaı kómektesu kerektígín dıetolog-dáríger, dūrys tamaqtanu salasynyń sarapshysy Tatyana Meshcheryakova túsíndíredí.
Kún tártíbín saqtauǵa tyrysyńyz
Jańa jyl túní kóptegen adamdardyń ūıqysy men sergektígín būzady. Árıne, merekede sál kesh tūruǵa bolady, bíraq kún men túndí tolyqtaı auystyryp almau mańyzdy. Túnde as qorytu fermentterí bayau jūmys ísteıdí, al túngí sergektík olardy ádetten tys rejımde jūmys ísteuge májbúrleıdí. Sondyqtan kúníne 3-4 ret tamaqtanu ádetín saqtap, tańǵy asty saǵat 10-ǵa deıín josparlaǵan jón. Keshkí merekelík dastarqan mańyzdy bolsa da, tańǵy as pen túskí asty ótkízíp almańyz. Būl merekelík ústelde shamadan tys tamaq jeudíń aldyn alyp, as qorytu júıesíne túsetín júktí jeńíldetedí.
Azyq-túlíktí artyq satyp alyp, kóp tamaq písírmeńíz
Úıdegí bírneshe kúnge jeterlík olıve salaty, písírílgen artyq taǵam nemese jaramdylyq merzímí ótíp bara jatqan ónímder – artyq jep qoyudyń basty sebebí.
Bírínshíden, barlyq salatty ūzaq saqtauǵa bolmaıdy. Mysaly, jūmyrtqa qosylǵan salattar 6 saǵattan artyq, al maıonezben aralastyrylǵan salattar 18 saǵatqa deıín ǵana saqtaluy tıís. Sondyqtan 31 jeltoqsannyń keshíne jáne 1 qańtardyń túskí asyna jetetíndeı mólsherde ǵana taǵam daıyndaǵan dūrys.
Ekínshíden, qazírgí tańda azyq-túlík tapshylyǵy joq. Dúken sórelerí merekege deıín de, keıín de tolyp tūrady. Sondyqtan artyq tamaq satyp aludan aulaq bolyńyz. Áıtpese, ash bolǵandyqtan emes, «būzylyp ketpesín» dep tamaqty tastamau úshín jeuge tura keledí.
Eń dūrysy – kúndelíktí as mázírínde sorpa, ystyq taǵam, garnır sıyaqty jańadan písírílgen taǵamdar bolsyn. Tek salattarmen, tískebasarlarmen, qaqtalǵan ónímdermen, marınadtarmen jáne jemístermen shektelíp qalmańyz.
Bárín jep kóru shart emes
Merekelík dastarhandaǵy san aluan salattar men taǵamdardyń íshínen ózíńízge 2-3, eń kóbí 4 taǵamdy tańdańyz. 10-12 túrlí asty bír mezette jeu as qorytu protsesín qıyndatady. Asqazan men fermentter mūndaı kólemdegí azyqty tolyq qoryta almaıdy.
Kóp tamaqtanudyń saldarynan kekíru, qyjyl, júrek aınu, auyrlyq sezímí, íshtíń nemese qabyrǵa astyndaǵy auyrsynu paıda boluy múmkín. Al alkogoldí nemese gazdalǵan susyndar būl belgílerdí odan árí kúsheıtedí.
Táttílerge arnaıy kún arnańyz
Táttí desertterdí 1 qańtar men Rojdestvo kúníne josparlaǵan jón. Al qalǵan kúnderí táttíge degen qajettílíktíń ornyn jemís-jıdektermen toltyru dūrys, osylaı jasau artyq kalorıya jınau qaupín edáuír azaıtady.
Jańa jyldyq táttílerge abaı bolyńyz
Jańa jyl – táttíqūmarlar úshín naǵyz synaq. 10 kún íshínde tek táttílerdíń ózínen-aq bírneshe kelí salmaq qosyp alu ońaı, al artyq salmaq kóbíne ísh pen jambas aımaǵynda anyq baıqalady.
Mūnyń aldyn alu úshín kún saıyn kemínde 1 saǵat taza auada seruendeuge tyrysyńyz. Būl qan qūramyndaǵy ottegíníń jetíspeushílígín (gıpoksıyany) azaıtady. Al gıpoksıya táttíge degen qūmarlyqty arttyratyny belgílí.
Su íshu rejımín baqylauda ūstańyz
Densaulyq pen qalypty salmaqty saqtau úshín dene salmaǵynyń ár 1 kg-na 30 ml su kólemínde kúndelíktí su íshu normasyn saqtau mańyzdy.
Eger mereke kezínde būl erejení saqtau qıyn bolsa, kem degende ár tamaqtan 15 mınut būryn bír staqan ystyq su íshíńíz. Būl as qorytu júıesíne paıdaly: túıíludí azaıtady, óttíń sūıyq árí qozǵalysta boluyna kómektesíp, merekelík auyr taǵamdardy jaqsy qorytuǵa jaǵdaı jasaıdy. Kópshílík shóldí ashtyqpen shatastyrady, būl da retsíz tamaqtanuǵa, artyq salmaqqa ákeledí.