Ekolog, ECO Network jobasynyń negízín qalaushy Evgenıı Mūhamedjanov típtí eń zamanauı avtokólíkterdíń ózí ūsaq dısperstí shańnyń kózí bolyp qala beretínín aıtty, - dep habarlaıdy Aqshamnews.kz.
Būl 10 mıkronnan kíshí bólshekter auaǵa kóterílíp, tynys alu joldaryna eníp, densaulyqqa zıyan keltíredí.
«Kólík az bolsa, aua taza bolady», – dep sarapshy qala tūrǵyndaryn múmkíndígínshe qoǵamdyq kólíkke nemese velosıpedke otyruǵa shaqyrdy.
Ásírese, ortalyqta tūratyndar kólíkten múlde bas tarta alady. Almatynyń klımaty múmkíndík beretíndíkten, kúndíz ortalyqtaǵy jūmysty qoǵamdyq kólíkpen nemese jayau bítíruge bolady. Alǵashqy bolyp jauapkershílík pen ekosanany auqatty azamattar men bıznes ókílderí kórsetuge tıís.
«Londonda jeke kólík qymbat árí yńǵaısyz, Dubaıda júk kólíkterí tek túnde júruge rūqsat alady, al Beıjíńde qatań sharalardyń arqasynda lastanu deńgeıí 55%-ǵa tómendedí. Būl qalalardyń barlyǵynda sapaly qoǵamdyq kólík júıesí qūryldy», - dep ol naqty mysaldar keltírdí.
Áset Tazabekov: «JEO men jekemenshík monshalar – lastanu deńgeıíne aıtarlyqtaı áser etedí»
«Renessans plyus» kompanıyasynyń dırektory Áset Tazabekovtíń aıtuynsha, Almaty kóshelerínde kún saıyn 1 mıllıonnan astam avtokólík júredí, olardyń bír bólígí ekologıyalyq talaptarǵa saı kelmeıdí. Lastanudyń edáuír úlesín jylu elektr ortalyqtary, sonyń íshínde jylyna shamamen 39 myń tonna shyǵaryndy bóletín 1-JEO bar.
«Eger gazǵa kóshsek, shyǵaryndylardy jıyrma esege deıín azaıtuǵa bolady», – dedí ol.
Sondaı-aq, sarapshy qatty otyn paıdalanatyn jekemenshík nysandardyń áserín aıtty: qalada 13 myńnan astam monsha men shamamen 500 káuaphana bar.
Raıdın Qasymov: «Basty basymdyq – avtoparktí jańartu»
Qazaqstannyń ekologıyalyq audıtorlar palatasy oqu ortalyǵynyń dırektory Raıdın Qasymov Almatyda atmosferalyq auany qorǵauǵa arnalǵan jańa erejelerdí engízudí qoldaıdy.
Onyń aıtuynsha, shyqqanyna 12 jyldan asqan avtokólíkterde uyttylyq deńgeıí 84%-ǵa deıín artady, al bír ǵana aqauly kólík lastaushy zattyń túríne qaraı 6-14 ese kóp zıyandy qaldyq shyǵarady.
«Almatyda mūndaı kólíkterdíń sany 80 myńǵa deıín jetuí múmkín, al olardyń qorshaǵan ortaǵa áserí 500 myńnan 1 mıllıonǵa deıín jaramdy kólíktíń úlesíne teń boluy múmkín», – dedí ol.
Shyǵarylatyn zattardyń qatarynda kómírtek totyǵy, kómírsutekter, PM2.5 jáne PM10 bólshekterí, azot oksıdterí bar. Būl zattar ásírese, balalar úshín óte qauíptí.
«Avtoparktí jańartu men elektr kólíkterín damytu – basym baǵytqa aınaluǵa tıís», – dedí sarapshy.
Elena Erzakovıch: «Tómen shyǵaryndylar aımaǵy – qala tūrǵyndarynyń ádetín ózgertuge múmkíndík»
Kólík jáne ekologıya salasynyń sarapshysy Elena Erzakovıchtíń aıtuynsha, Almatyda tómen shyǵaryndylar aımaqtaryn engízu tūrǵyndardyń kólíkpen júru daǵdysyn ózgertuge kómektesedí.
«Būl jaı ǵana shekteu emes, qalanyń bolashaǵy turaly oılanuǵa berílgen múmkíndík», – deıdí maman.
Ol úsh negízgí qadamdy bólíp kórsettí:
Qala íshínde qozǵalysty azaıtu (pandemıya kezíndegídeı);
Elektromobılder men qoǵamdyq kólíktí damytu;
Kólíktíń qorshaǵan ortany azyraq lastaıtyn tehnologıyalardy jetíldíru.
«Keshendí tásíl – ūzaq jol, bíraq ol qajet», – deıdí Elena Erzakovıch.
Onyń aıtuynsha, búgínde Almatydaǵy avtokólíkterdíń shamamen 15%-y ekologıyalyq talapqa saı kelmeıdí, sondaı-aq, shyǵaryndylardyń edáuír bólígí jylu elektr ortalyqtary (JEO) men qatty otyn paıdalanatyn nysandardan bólínedí.