Ekolog, ECO Network jobasynyń negizin qalaýshy Evgenıı Muhamedjanov tipti eń zamanaýı avtokólikterdiń ózi usaq dıspersti shańnyń kózi bolyp qala beretinin aıtty, - dep habarlaıdy Aqshamnews.kz.
Bul 10 mıkronnan kishi bólshekter aýaǵa kóterilip, tynys alý joldaryna enip, densaýlyqqa zıan keltiredi.
«Kólik az bolsa, aýa taza bolady», – dep sarapshy qala turǵyndaryn múmkindiginshe qoǵamdyq kólikke nemese velosıpedke otyrýǵa shaqyrdy.
Ásirese, ortalyqta turatyndar kólikten múlde bas tarta alady. Almatynyń klımaty múmkindik beretindikten, kúndiz ortalyqtaǵy jumysty qoǵamdyq kólikpen nemese jaıaý bitirýge bolady. Alǵashqy bolyp jaýapkershilik pen ekosanany aýqatty azamattar men bıznes ókilderi kórsetýge tıis.
«Londonda jeke kólik qymbat ári yńǵaısyz, Dýbaıda júk kólikteri tek túnde júrýge ruqsat alady, al Beıjińde qatań sharalardyń arqasynda lastaný deńgeıi 55%-ǵa tómendedi. Bul qalalardyń barlyǵynda sapaly qoǵamdyq kólik júıesi quryldy», - dep ol naqty mysaldar keltirdi.
Áset Tazabekov: «JEO men jekemenshik monshalar – lastaný deńgeıine aıtarlyqtaı áser etedi»
«Renesans plús» kompanıasynyń dırektory Áset Tazabekovtiń aıtýynsha, Almaty kóshelerinde kún saıyn 1 mıllıonnan astam avtokólik júredi, olardyń bir bóligi ekologıalyq talaptarǵa saı kelmeıdi. Lastanýdyń edáýir úlesin jylý elektr ortalyqtary, sonyń ishinde jylyna shamamen 39 myń tonna shyǵaryndy bóletin 1-JEO bar.
«Eger gazǵa kóshsek, shyǵaryndylardy jıyrma esege deıin azaıtýǵa bolady», – dedi ol.
Sondaı-aq, sarapshy qatty otyn paıdalanatyn jekemenshik nysandardyń áserin aıtty: qalada 13 myńnan astam monsha men shamamen 500 káýaphana bar.
Raıdın Qasymov: «Basty basymdyq – avtoparkti jańartý»
Qazaqstannyń ekologıalyq aýdıtorlar palatasy oqý ortalyǵynyń dırektory Raıdın Qasymov Almatyda atmosferalyq aýany qorǵaýǵa arnalǵan jańa erejelerdi engizýdi qoldaıdy.
Onyń aıtýynsha, shyqqanyna 12 jyldan asqan avtokólikterde ýyttylyq deńgeıi 84%-ǵa deıin artady, al bir ǵana aqaýly kólik lastaýshy zattyń túrine qaraı 6-14 ese kóp zıandy qaldyq shyǵarady.
«Almatyda mundaı kólikterdiń sany 80 myńǵa deıin jetýi múmkin, al olardyń qorshaǵan ortaǵa áseri 500 myńnan 1 mıllıonǵa deıin jaramdy kóliktiń úlesine teń bolýy múmkin», – dedi ol.
Shyǵarylatyn zattardyń qatarynda kómirtek totyǵy, kómirsýtekter, PM2.5 jáne PM10 bólshekteri, azot oksıdteri bar. Bul zattar ásirese, balalar úshin óte qaýipti.
«Avtoparkti jańartý men elektr kólikterin damytý – basym baǵytqa aınalýǵa tıis», – dedi sarapshy.
Elena Erzakovıch: «Tómen shyǵaryndylar aımaǵy – qala turǵyndarynyń ádetin ózgertýge múmkindik»
Kólik jáne ekologıa salasynyń sarapshysy Elena Erzakovıchtiń aıtýynsha, Almatyda tómen shyǵaryndylar aımaqtaryn engizý turǵyndardyń kólikpen júrý daǵdysyn ózgertýge kómektesedi.
«Bul jaı ǵana shekteý emes, qalanyń bolashaǵy týraly oılanýǵa berilgen múmkindik», – deıdi maman.
Ol úsh negizgi qadamdy bólip kórsetti:
Qala ishinde qozǵalysty azaıtý (pandemıa kezindegideı);
Elektromobılder men qoǵamdyq kólikti damytý;
Kóliktiń qorshaǵan ortany azyraq lastaıtyn tehnologıalardy jetildirý.
«Keshendi tásil – uzaq jol, biraq ol qajet», – deıdi Elena Erzakovıch.
Onyń aıtýynsha, búginde Almatydaǵy avtokólikterdiń shamamen 15%-y ekologıalyq talapqa saı kelmeıdi, sondaı-aq, shyǵaryndylardyń edáýir bóligi jylý elektr ortalyqtary (JEO) men qatty otyn paıdalanatyn nysandardan bólinedi.