2026 jylǵy 12 aqpanda L.N.Gumılev atyndaǵy Eurazıya ūlttyq unıversıtetínde BAQ betínde referendumǵa shyǵarylǵan Qazaqstan Respublıkasy jańa Konstıtutsıyasyna arnalǵan saraptamalyq tyńdalym óttí. Jıynǵa Májílís deputattary, akademıyalyq qauymdastyq ókílderí men jetekshí zańger-ǵalymdar qatysty.Olardyń íshínde QR Parlamentí Májílísíníń deputaty Nıkıta Shatalov, QR Prezıdentníń janyndaǵy QSZI dırektorynyń orynbasary Alua Joldybalına, Fılosofıya, sayasattanu jáne díntanu ınstıtutynyń dırektory Aılúl Sáduaqasova, RhD, Memleket tarıhy ınstıtuty dırektorynyń orynbasary Erkebūlan Jūmashev, zań ǵylymdarynyń doktory, qauymdastyrylǵan professor, zań fakultetíníń dekany Bauyrjan Smatlaev sóz sóıledí.
Qatysushylar ūsynylǵan jańa Ata zańnyń negízgí erejelerín, tūjyrymdamalyq negízderín jáne ınstıtutsıonaldyq jańashyldyqtaryn jan-jaqty sóz ettí. Sarapshylar jańa Konstıtutsıya jobasy azamattardyń qauípsízdígí men qūqyqtaryn qorǵauǵa basymdyq beretínín, halyq pen bılík arasyndaǵy ózara senímdí nyǵaıtatynyn atap óttí. Sonymen qatar qūjat el bírlígí men tynyshtyǵyn, jer tūtastyǵyn jáne adam qūqyqtaryn saqtaudyń mańyzdy kepílí retínde baǵalandy.
Dóńgelek ústelge L.N.Gumılev atyndaǵy EŪU Basqarma múshesí – Sapany qamtamasyz etu jáne íshkí baqylau jóníndegí prorektor Indıra Rystına moderatorlyq ettí. Onyń aıtuynsha, elímíz qazírgí tańda tarıhı kezeńdí bastan ótkeríp otyr.
– Bíz memleketímízdíń damuyndaǵy mańyzdy beleste tūrmyz. Búgín BAQ betterínde referendumǵa shyǵarylǵan jańa Konstıtutsıya – el bolashaǵyn aıqyndaıtyn qūjat. Ata Zańnyń alǵashqy babynda «Memlekettíń eń qymbat qazynasy – adam jáne adamnyń ómírí, qūqyqtary men bostandyqtary» dep naqty kórsetílgen. Sondyqtan konstıtutsıyalyq reformaǵa qoǵam beıjaı qaramady. Bıylǵy Ūlttyq qūryltaıda Memleket basshysy Konstıtutsıyaǵa túbegeılí ózgeríster engízíletínín jarıyalap, sayası jańǵyrudyń jańa kezeńín bastady. Qūrylǵan Konstıtutsıyalyq komıssıya qūramyna túrlí sala ókílderímen qatar ǵylymı qauymdastyq múshelerí de endí. Ūsynylyp otyrǵan jańa Konstıtutsıyada ǵylym men bílímge, mádenıet pen ınnovatsıyaǵa aıryqsha mán berílgen.Aldaǵy uaqytta ár baptyń qalaı qabyldanǵany jónínde derektí fılm túsírílse, ol Konstıtutsıya tarıhy úshín úlken olja bolar edí, – dedí prorektor.
Jıynda memlekettík bılíktíń konstıtutsıyalyq negízderín nyǵaıtu, bılík tarmaqtary arasyndaǵy tepe-teńdíktí saqtau, memlekettík basqaru júıesín jetíldíru, qūqyq ústemdígín kúsheıtu, demokratıyalyq ınstıtuttardy damytu jáne eldíń ornyqty áleumettík-sayası damuyn qamtamasyz etuge baǵyttalǵan normalar jaıly sóz boldy. Adam qūqyqtary men azamattyq jauapkershílík máselelerí de nazardan tys qalmady.
QR Parlamentí Májílísíníń deputaty Nıkıta Shatalov óz sózínde Konstıtutsıyalyq reforma ūzaq uaqyt boıy keń qoǵamdyq talqylaudan ótkenín jáne onyń barlyq kezeńderí ashyq árí jarıya formatta júrgízílgenín atap óttí. Onyń aıtuynsha, azamattar, sarapshylar, sayası partıyalar men qoǵamdyq ūıymdar óz ūsynystaryn erkín bíldíríp, Konstıtutsıyalyq komıssıya olardy jan-jaqty qarastyrdy. Būl úderístíń ashyqtyǵy men qoǵamnyń belsendí qatysuy jańa Konstıtutsıya jobasynyń shynaıy halyqtyq negízde qalyptasuyna múmkíndík bergenín aıtty.
«Jańa Ata zańnyń basty erekshelíkteríníń bírí – ashyqtyq qaǵıdatyna negízdeluí. Konstıtutsıyalyq ózgerísterdí ázírleu barysynda qoǵamdyq talqylaular ótkízílíp, azamattardyń ūsynystary eskeríldí. Būl – memleket pen qoǵam arasyndaǵy senímdí nyǵaıtatyn mańyzdy qadam. Sondyqtan jańa Konstıtutsıya – ádílettí, ashyq jáne halyq úníne qūlaq asatyn memleket qūruǵa baǵyttalǵan tarıhı qūjat dep esepteımín» -dedí deputat.
Ís-shara saraptamalyq bayandamalar, píkír almasu jáne sūraq-jauap formatynda óttí. Qatysushylar jańa konstıtutsıyalyq jańǵyrudy tek qūqyqtyq qūjat retínde emes, bílímdí, ınnovatsıyany jáne synı oılaudy baǵalaıtyn jańa qoǵamdyq kelísímníń negízí retínde qabyldady.
– Jańa Konstıtutsıyany «Egemen Qazaqstan» gazetínen mūqıyat oqyp shyqtym. Mení, Konstıtutsıyalyq komıssıya múshesí retínde jańa zańda halyq bíldírgen ūsynystar men píkírlerdíń eskerílgení quantty. Būl – demokratıyalyq órleudíń naqty kórínísí, - dedí fılosofıya, sayasattanu jáne díntanu ınstıtutynyń dırektory Aıgúl Sáduaqasova.