Ótken 2025 jyl elímízde «Jūmysshy mamandyqtar jyly» retínde aıryqsha este qalady. Memleket basshysy tarapynan jarıyalanǵan bastama eńbek adamynyń qadírín qaıta tanuǵa baǵyttalǵan mańyzdy betbūrys boldy. Al Almaty qalasy úshín kásíptík bílím beru salasyn jetíldírude zor jetístíkter ákelgení taǵy bar. Atauly jyldyń qalamyz úshín, tehnıkalyq jáne kásíptík bílím beru júıesí úshín tıgízgen oń áserí jaıynda Almaty tehnologıyalyq kolledjíníń dırektory árí Almaty qalasy dırektorlar qauymdastyǵynyń tóraǵasy Erūlan QARAǴŪLOVPEN ótken sūhbatty oqyrman nazaryna ūsynamyz.
– Erūlan myrza, atauly jyl kásíbı bílím beru júıesíne qandaı ózgeríster alyp keldí ?
– Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstan halqyna Joldauynda tehnıkalyq jáne kásíptíń bílím beru júıesíníń mańyzyn atap ótíp, 2025 jyldy – «Jūmysshy mamandyqtar jyly»dep jarıyalady. Jūmysshy mamandyqtardyń el ekonomıkasynyń jáne onyń tūraqty damuynyń negízí ekení málím. Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha, 2025 jyly sūranysqa ıe kásíptermen 9-synyp túlekterí kolledjderde 100% tegín oqumen qamtamasyz etíldí. Búgínde óńírlík erekshelíkterdí eskere otyryp, jańa kásípter men qūzyretterdíń Atlastary ázírlendí, TjKB transformatsıyalau protsesí júríp jatyr, halyqaralyq deńgeıdegí sertıfıkattalǵan mamandardy dayarlau bastaldy, kolledj túlekterí úshín jańa jūmys oryndary qūryluda, eńbek adamynyń mártebesí artuda.
Qazírgí uaqytta TjKB mazmūnyn jańǵyrtudy qamtıtyn «2025–2027 jyldarǵa arnalǵan TjKB transformatsıyasynyń Jol kartasy» íske asyrylyp jatyr. Kolledjderdíń bıznespen ózara ís-qımylynyń kúsheyuí baıqalady. Dualdy oqytu tetíkterí jáne jūmys berushílerdíń ótínímderí boıynsha kadrlardy dayarlau belsendí damyp keledí. Jyl saıyn kolledj studentterí men pedagogterí úshín jaǵdaıdy jaqsartu júzege asyrylady, materıaldyq-tehnıkalyq baza jańartylady, halyqaralyq baılanystar men daıyndyq standarttary, sondaı-aq pedagogterdíń bílíktílígín arttyru damıdy. Qūzyrettílík ortalyqtary qūryldy, oqu protsesín tıímdí basqaru jáne eńbek naryǵynyń qajettílíkterín taldau úshín tsıfrlyq qūraldar damuda, WorldSkills, JasSkills, Turkicskills sıyaqty kásíbı chempıonattar júıesí keńeıtílude.
Shyn mánínde, jūmysshy mamandyqtar jyly – būl jáı ǵana memlekettík nauqan emes, ūzaq merzímdí syn-tegeurín jáne ekonomıka salalary úshín mamandar dayarlau sapasyn túbegeılí arttyru múmkíndígí. Būl rette jūmys berushílermen tyǵyz baılanys, túlekterdí jūmyspen qamtu, pedagogterdíń qūzyretterín jańartu, halyqaralyq baǵdarlamalarǵa qatysu sekíldí TjKB damytu rejımíne naqty kóshudí ańǵaruǵa bolady. Kolledj basshysy retínde men aımaqtyq erekshelíkterímízge beıímdelgen úzdík álemdík tájírıbelerdí engízu mańyzdy dep sanaımyn.
Bílíktí ūstazdarsyz reforma júzege aspaıdy
– Jūmysshy mamandyqtar jyly naqty nátıjege jetkízu úshín ne ísteu kerek?
– Jūmysshy mamandyqtar jyly naqty nátıje beruí úshín júıelík árekettermen, ólshenetín kórsetkíshtermen jáne protsestíń barlyq qatysushysynyń – memleketten bastap kolledj ben kásíporynǵa deıíngí jeke jauapkershílíkpen toltyryluy kerek. Memlekettíń qoldauymen TjKB men óndírístíń naqty baılanysyn qamtamasyz etu qajet dep sanaımyn. Jūmys berushíler formaldy seríktester emes, kadrlar dayarlaudyń tolyqqandy qatysushylary boluy tıís, onyń íshínde: bílím beru baǵdarlamalaryn ázírleuge qatysu, praktıkaǵa oryn beru, kolledjderdí oqu sheberhanalaryn jabdyqtauǵa qoldau kórsetu, túlekterdí baǵalauǵa qatysu asa mańyzdy. Oqytu mazmūny eskírgen standarttarǵa emes, eńbek naryǵynyń naqty sūranystaryna beıímdelu úshín bílím beru baǵdarlamalaryn, jabdyqtar men oqytu tehnologıyalaryn jańartu qajet. Tájírıbege baǵyttalǵan oqytu, dualdy júıe, moduldík-kredıttík baǵdarlamalar jáne qūzyrettílík ortalyqtaryn damytu árbír kolledj úshín normaǵa aınaluy tıís. Taǵy bír mańyzdy másele – kolledj pedagogterí men óndírístík oqytu sheberleríne ınvestıtsıya salu qajet.
Kolledj pedagogteríníń jalaqysyn, olardyń bílíktílígín arttyru, kásíporyndardaǵy jáne sheteldík taǵylymdamalar, laıyqty eńbek jaǵdaılary men pedagogterdíyntalandyru – jūmysshy kadrlardy sapaly dayarlaudyń kíltí. Prezıdent Q.Toqaev «Ádíl Qazaqstanda Eńbek adamy erekshe qūrmetke ıe boluy kerek. Mūǵalímderdíń, dárígerlerdíń, tártíp saqshylarynyń, qūtqarushylardyń, jūmysshylardyń, sharualardyń mártebesín odan árí kóteru óte mańyzdy. Olar eldíń eń qūrmettí azamattary boluy kerek», – dep atap óttí. Būǵan tabysty jūmysqa ornalasudyń, laıyqty jalaqynyń, túlekterdíń mansaptyq ósuíníń naqty mysaldary arqyly ǵana qol jetkízíledí. Jastar men ata-analar jūmys kásíbí qoǵamdaǵy tūraqtylyq, damu jáne qūrmet ekenín kóruí kerek.
– Almaty tehnologıyalyq kolledjínde qandaı mamandar qandaı tıímdí ádíspen daıyndalyp jatyr?
– Dualdy oqytu – tájírıbege baǵyttalǵan tásíldí eskere otyryp, bílím beru protsesín ūıymdastyrudyń bír túrí. Būl – jūmys berushíler úshín kadrlar dayarlaudyń tamasha múmkíndígí. Tájírıbe barysynda kolledj studentteríne eńbek ótílí esepteledí jáne jalaqy aluǵa múmkíndíkterí bar. Oqytudaǵy osy tásíl sheńberínde kolledj túlekteríníń eńbek naryǵynyń qajettílíkteríne barynsha sáıkestígíne qol jetkízíledí. Almaty tehnologıyalyq kolledjí 50 jyldan astam uaqyt boıy turızm ındustrıyasy, tamaqtanu, qonaqúı bıznesí, azyq-túlík tehnologıyalary salalary úshín mamandyqtar boıynsha jūmysshy kadrlardy dayarlaudy júrgízíp keledí. Kolledjde 1300-den astam student oqıdy.Kolledjímízge 2016 jyldan bastap dualdy oqytuengízíldí, al qazír oqu ordasy jūmys berushílerdíń ótínímderí boıynsha kadrlar dayarlauǵa belsendí túrde qosyldy. Būl oqytu tehnologıyalary kolledjge jūmys berushílerdíń qajettílíkteríne nazar audaruǵa jáne bílím beru baǵdarlamalaryn bírlesíp ázírleuge múmkíndík beredí. Kolledj studentteríníń 50%-dan astamy dualdy oqytu boıynsha oqıdy, mūnda oqu protsesíníń 60%-y kásíbı praktıkadan tūrady.
Jastardyń kózqarasy kórgenderímen qalyptasady
– Óndírís oryndarymen, jūmys berushílermen baılanys qanshalyqty jolǵa qoıylǵan?
– Búgínde kolledj úsh kásíporynmen qamqorlyq turaly memorandumdar jasady jáne 150-den astam kásíporynmen kadrlar dayarlau salasyndaǵy yntymaqtastyq turaly sharttar bar. Jyl saıyn dualdy oqytu boıynsha studentterdí qamtu kásíporyndardyń ūlǵayuyna baılanysty ósude jáne būl baǵytty Almaty qalasy boıynsha «Atameken» óńírlík Kásípkerler palatasy qoldap otyr. Jūmys berushíler kolledjder janyndaǵy Qamqorshylyq jáne Industrıyalyq keńesterge engízílgen, onda olar kolledjdíń damuyna jáne bílím beru baǵdarlamalaryn ázírleuge tíkeleı yqpal ete alady. Kolledjde kadrlardy dayarlau boıynsha Bílím beru-óndírístík klaster qūryldy. Kolledj túlekterí qazaqstandyq turıstík qauymdastyqtyń janyndaǵy salalyq sertıfıkattau ortalyǵynda táuelsíz sertıfıkattaudan ótedí, būl sózsíz bílím deńgeıín arttyruǵa yqpal etedí jáne jūmys berushílerdíń talaptaryna túlekterímízdíń sáıkestígín rastaıdy.
– Qazírgí jastardyń jūmysshy mamandyqtarǵa kózqarasy qandaı dep oılaısyz?
– Qazírgí jastardyń jūmysshy mamandyqtaryna degen kózqarasy ekíūshty jáne oǵan bírjaqty baǵa beru múmkín emes. Bír jaǵynan, jastardyń keıbírí álí de jūmysshy kásíbí «májbúrlí tańdau», áleumettík mártebesí tómen jáne bolashaǵy shekteulí dep oılaıdy. Būl kózqarastar kóbínese otbasynyń, qoǵamnyń jáne «keńse» men «modadaǵy» mamandyqtarǵa baǵdarlanudyń áserínen qalyptasady. Ekínshí jaǵynan, pragmatıkalyq qatynas kúsheıetíní baıqalady. Jastardyń kóbí praktıkalyq jaǵyna nazar audarady: tūraqty tabys, eńbek naryǵyna jyldam kíru, kolledjden keıín bírden jūmys ísteu múmkíndígí, sondaı-aq ósu perspektıvalary, óz ísín ashu nemese oqudy jalǵastyru. Būl, ásírese, naqty óndíríske tap bolǵan nemese sapaly tájírıbeden ótken adamdarǵa tán. Aıta ketu kerek, jastardyń kózqarasy olardyń ís júzínde ne kóretíníne tíkeleı baılanysty. Zamanauı jabdyqtar, óndírístegí tálímgerler, jūmysqa ornalasudyń túsíníktí traektorıyasy jáne laıyqty eńbek jaǵdaılary bar jerlerde jūmysshy mamandyqtaryn tańdau – tıímdí. Mūnda TjKB júıesíníń míndetí –ūrandarmen sendíru emes, sáttílíktíń naqty mysaldaryn kórsetu, daıyndyq sapasy men ashyq perspektıvalardy qamtamasyz etu. Sonda jastardyń jūmysshy mamandyqtaryna degen kózqarasy barǵan saıyn oń jáne sanaly bolady.
Jańa dáuír, jańa daǵdy
– Tsıfrlandyru, avtomattandyru dáuírínde jūmysshy maman qandaı daǵdylardy meńgeruí tıís?
– Tsıfrlandyru jáne avtomattandyru dáuíríndegí jūmysshy mamandyqtardyń rólí azaımaıdy, tek ózgeredí. Zamanauı tehnologıyalar jūmysshy mamannyń jūmysyn joımaıdy, bíraq onyń mazmūnyn ózgertedí, ony ıntellektualdy jáne tehnologıyalyq etedí, mamannyń jauapkershílígí de ósedí. Máselen, avtomattandyru adamdy tolyǵymen almastyrmaıtynyn túsínuímíz kerek. Típtí, eń zamanauı avtomattandyrylǵan jelíler, robottar jáne tsıfrlyq júıeler teńsheudí, baqylaudy, tehnıkalyq qyzmet kórsetudí jáne jóndeudí qajet etedí. Kez kelgen «aqyldy» jabdyqtyń artynda protsestí túsínetín, derekterdí taldaı alatyn jáne standartty emes jaǵdaılarda sheshím qabyldaı alatyn maman bar.
gov.kz
– «Jūmysshy mamandyqtar jyly» óz jalǵasyn qalaı tabady dep sanaısyz?
– Shynynda da, «Jūmysshy mamandyqtar jyly»bír kúntízbelík jyl sheńberímen shektelmeuí kerek. Onyń basty qūndylyǵy TjKB júıesín damytudyń ūzaqmerzímdí strategıyalyq vektoryn jáne qoǵamnyń eńbekke qatynasyn belgíleıdí. Bíz TjKB-ny jańǵyrtu jáne transformatsıyalau boıynsha jūmysty júıelí túrde jalǵastyruymyz qajet.
– Áńgímeńízge rahmet!