Premer-mınıstr Oljas Bektenov Abaı oblysyna jūmys sapary barysynda «Semeı ormany» memlekettík orman tabıǵı rezervatynda bolyp, Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń ormandardy saqtau jáne qorǵauda zamanauı tsıfrlyq tehnologıyalardy engízu jóníndegí tapsyrmalarynyń júzege asyrylu barysyn tekserdí, – dep habarlaıdy aqshamnews.kz tílshísí.
Rezervat aumaǵynda Premer-mınıstr orman jáne dala órtterín erte anyqtauǵa arnalǵan, JI negízínde jūmys ísteıtín júıení pılottyq rejımde engízu nátıjelerímen tanysty. Atalǵan tehnologıya órt oshaqtaryn alys qashyqtyqtan jáne kez-kelgen aua raıy jaǵdaıynda anyqtauǵa múmkíndík beredí.
Mūnda Premer-mınıstr Oljas Bektenov, ekologıya jáne tabıǵı resurstar mınıstrí Erlan Nysanbaev, tótenshe jaǵdaılar mınıstrí Shyńǵys Árínov jáne Abaı oblysynyń ákímí Berík Uálıdíń qatysuymen orman órtín qoldan ūıymdastyrǵan oqu-jattyǵu ótkízíldí. Rezervat mamandary órt sóndírushílermen bírlesíp, tsıfrlyq tehnologıyalardyń tıímdílígín jáne órt sóndíru qyzmetíníń ózara árekettesu algorıtmín kórsettí.
Ekologıya jáne tabıǵı resurstar vıtse-mınıstrí Nūrlan Qūrmalaev zamanauı teplovızıyalyq jáne optıkalyq kameralardy paıdalana otyryp, táulík boıy beınemonıtorıng keshenderí órt belgílerín bastapqy kezeńde avtomatty túrde anyqtaıtynyn bayandady. Órt nemese tútín anyqtalǵan jaǵdaıda júıe Jedel basqaru ortalyǵyna bírden sıgnal joldaıdy, būl órt oshaqtaryn jedel oqshaulauǵa jáne joyuǵa múmkíndík beredí. Ortalyq kameralardan alynǵan keskínderdí naqty uaqyt rejımínde kórsetuge arnalǵan beıne qabyrǵamen, sondaı-aq statsıonarlyq radıostansamen jabdyqtalǵan. Mūndaı ortalyqtar Abaı oblysynyń 7 audanynda ornalasqan «Semeı ormanynyń» barlyq 10 fılıalynda ashylǵan. Órttí erte sóndíru júıesí 100-den astam synaqtan ótkízílgen. Qazírgí uaqytta ony jetíldíru boıynsha jūmystar, onyń íshínde alty meteokeshenmen jáne qūrǵaq naızaǵaı soǵuyn anyqtauǵa múmkíndík beretín naızaǵaı baǵytyn anyqtau stansasymen ıntegratsıyalau jūmystary júrgízílude.
Prezıdent tapsyrmasyna sáıkes, órttí erte anyqtau tehnologıyasy búkíl elímíz boıynsha kezeń-kezeńímen keńeıtílude. Aqmola oblysyndaǵy bes orman sharuashylyǵy men Astana mańyndaǵy ekí qoryqta, sondaı-aq Qarqaraly jáne Bayanauyl ūlttyq parkterínde júıeníń ekí kezeńdí engízíluí turaly «Qazaqtelekom» AQ tsıfrlyq bıznes dıvızıonynyń bas dırektory Baqtıyar Qojahmetov bayandady. Íle-Alatauy, Saıram-Ógem ūlttyq parkterínde jáne «Kólsaı kólderí» MŪTP-da jūmystar ayaqtaluǵa jaqyn. Úshínshí kezeń Shyǵys Qazaqstan oblysyndaǵy 10 orman sharuashylyǵyn jáne Qatonqaraǵaı ūlttyq parkín qamtıdy. Osylaısha, bıylǵy shílde aıynda elímízdíń 24 tabıǵı parkí men qoryǵynyń órt qaupí joǵary aımaqtaryn qamtudy ayaqtau, qyrkúıek aıynda barlyq júıení ónerkásíp maqsatynda paıdalanuǵa beru josparlanyp otyr.
«Memleket basshysynyń tapsyrmalaryna sáıkes bíz orman qoryn qorǵaudyń túbegeılí jańa standarttaryn engízíp jatyrmyz. Ormandy qalpyna keltíríp qana qoımaı, tótenshe jaǵdaılardyń aldyn aluǵa da baǵyttalǵan júıelí sharalar qabyldanuda. Prezıdent aıqyndaǵan negízgí baǵyttardyń bírí – tsıfrlandyrudy engízu. Ótken jyly rezervatta 510 myń gektar aumaqty qamtıtyn, 37 zamanauı kameramen jabdyqtalǵan órttí erte anyqtau júıesí engízíldí. Tehnologıyalardy tíkeleı patruldeu sharalarymen nyǵaıtu qajet. Būl óte mańyzdy. Sondyqtan órt qaupí joǵary kezeńde orman kúzetíníń tūraqty jūmysyn qamtamasyz etíp, ol barlyq qauíptí aımaqtardy qamtuǵa tıís. Júrgízílíp jatqan jūmys «Taza Qazaqstan» jalpyūlttyq bastamasynyń maqsat-míndetteríne tolyq sáıkes keledí, onyń sheńberínde bíz tabıǵı resurstardy saqtap qana qoımaı, azamattardyń ekologıyalyq mádenıetín de arttyramyz», — dep atap óttí Oljas Bektenov.
Premer-mınıstr jūmysty jedeldetudí jáne tsıfrlyq tehnologıyalardy sapaly engízudí qamtamasyz etudí tapsyrdy.
Krasnokordon ormanshylyǵynyń aumaǵyn aralau barysynda Oljas Bektenov Prezıdenttíń «Semeı ormany» orman sharuashylyqtarynyń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn nyǵaıtu jóníndegí tapsyrmalary sheńberínde júrgízílíp jatqan jūmystarmen tanysty.
«Semeı ormany» MOTR bas dırektory Qazbek Ámetov sońǵy ekí jylda rezervat parkí 100% zamanauı tehnıkamen jańartylǵanyn habarlady. Búgíngí tańda onyń tozu máselesí tolyǵymen sheshíldí, máselen, 2023 jyly ol 85%-dy qūrady. Tek ótken jyldyń ózínde lızıng qarajaty esebínen 39 jańa órt sóndíru mashınasy, 26 shaǵyn órt sóndíru keshení jáne aspaly jabdyǵy bar 10 traktor satyp alyndy. Yqtımal órtterdí jedel anyqtau jáne joyu úshín kásíporynnyń qol astynda 30 orman órtí stansasy, «Qazavıaormanqorǵau» RMQK-nyń úsh tíkūshaǵy, 82 órt sóndíru avtomobılí, 49 shaǵyn orman patruldík keshení, 187 traktor (onyń íshínde 70-í órt sóndíru úshín), 49 patruldík mashına jáne taǵy da basqa tehnıkalar bar.
Jalpy alǵanda, Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha Úkímet Qazaqstanda órtke qarsy tehnıkalardy jańǵyrtu jóníndegí auqymdy baǵdarlamany júzege asyruda. Būl maqsattarǵa 2024-2025 jyldary respublıkalyq jáne jergílíktí byudjetterden 21,5 mlrd teńge bólíndí, nátıjesínde orman sharuashylyqtarynyń el boıynsha jańa tehnıkamen qamtamasyz etíluí 87%-ǵa jettí. Orman sharuashylyqtarynna 92 órt sóndíru mashınasy, 118 shaǵyn orman patruldík keshení, 244 traktor, 240 patruldík mashına jáne 3 myńnan astam basqa da tehnıka men jabdyq satyp alyndy. Lızıng qarajaty esebínen 1057 órtke qarsy tehnıkany satyp aluǵa 35 mlrd teńge bólíndí, osy jyldyń mamyr aıynyń sońyna deıín búkíl elímíz boıynsha būl jūmystardy tolyq ayaqtau josparlanuda.