Qazaqstan Respublıkasynyń premer-mınıstr Oljas Bektenov jańa ınvestıtsıyalyq tsıkldy júzege asyru máselelerí boıynsha Memleket basshysy qoıǵan míndetter sheńberínde Dúnıejúzílík banktíń Ortalyq Azıya jóníndegí dırektory Nadjı Benhassın bastaǵan halyqaralyq sarapshylarmen kezdesu ótkízdí, – dep habarlaıdy aqshamnews.kz tílshísí.
Talqylauǵa ūlttyq bank tóraǵasy Tımur Súleımenov, Prezıdenttíń keńesshísí – Strategıyalyq josparlau jáne reformalar agenttígíníń tóraǵasy Áset Erǵalıev, premer-mınıstrdíń orynbasary – ūlttyq ekonomıka mınıstrí Serík Jūmanǵarın jáne taǵy basqalar qatysty.
Kezdesu barysynda tabysy joǵary ekonomıkaǵa kóshu, ekonomıkanyń ónímdílígí men tıímdílígín arttyru, ınfraqūrylymdy damytu, tsıfrlandyru jáne jasandy ıntellekt, qarjylandyrudyń zamanauı qūraldary syndy strategıyalyq máseleler boıynsha píkír almasyldy. Būl baǵyttar ekonomıkalyq ósudíń anaǵūrlym básekege qabílettílígímen jáne onyń tehnologıyalyq modelín qalyptastyru míndetímen tíkeleı baılanysty. Al óz kezegínde, túrlí salalarda júrgízílíp jatqan reformalar ınvestıtsıyalardy ūlǵaıtu jóníndegí kúsh-jígerdí tolyqtyrady.
Kezdesudí asha otyryp, Oljas Bektenov Memleket basshysy ekonomıkany ártaraptandyru qarqynyn arttyruǵa jáne ınvestıtsıyalyq ahualdy odan árí jaqsartuǵa basymdyq beretínín atap óttí. Jańa Konstıtutsıyanyń qabyldanuymen Qazaqstan ózíníń damuynyń jańa kezeńíne kóshude. Investıtsıyalyq sayasat jáne ınvestıtsıyalar tartu ekonomıkalyq ósudíń tūraqty dınamıkasyn qoldaudyń, ınfraqūrylymdy jańǵyrtudyń, tehnologıyalardy jańartudyń jáne ónímdílíktí arttyrudyń negízgí faktorlary bolyp otyr.
«Memleketterdíń básekege qabílettílígí kóbínese ekonomıkalyq sayasattyń sapasy, ınstıtutsıonaldyq ózgerísterdíń jyldamdyǵy, sondaı-aq boljamdy jáne tartymdy ískerlík orta qalyptastyru qabíletímen aıqyndalady. Prezıdent tapsyrmasy boıynsha Qazaqstanda ınvestorlarmen ózara ís-qımyldyń tūtas arhıtekturasy qūryluda. Yaǵnı, kapıtal tartu úshín shet elderde syrtqy konturdy kúsheıtuden bastap ınvestorlardyń qūqyqtaryn qorǵaudy nyǵaıtu árí el íshíndegí jobalardy qoldaudyń tıímdílígín arttyruǵa deıíngí keshendí sharalar júzege asyryluda. Barlyq qabyldanǵan sheshímder Qazaqstan azamattarynyń tabysyn arttyruǵa jáne olardyń ómír súru sapasyn jaqsartuǵa baǵyttalǵan», — dep atap óttí Oljas Bektenov.
QR premer-mınıstrí Dúnıejúzílík bank ókílderín ınvestıtsıya tartu maqsatynda qūrylǵan elímízdegí ekojúıe turaly habardar ettí. Jańa sharalardyń qatarynda ınvestorlar men joǵary bílíktí mamandarǵa qyzmetí barysynda jaǵdaı jasau úshín «Altyn vıza» dep atalatyn vızalyq rejımdí engízu, bírlesken bastamalardy tıímdí ílgeríletu úshín Úılestíru keńesíníń rólín kúsheıtu bar.
Kezdesuge qatysushylar aǵymdaǵy ahualǵa sarapshylyq kózqarastaryn bíldíríp, álemdík úrdíster jaǵdaıynda tíkeleı sheteldík ınvestıtsıyalar aǵynyn arttyru boıynsha bírqatar ūsynystar aıtty.
Dúnıejúzílík banktíń Ortalyq Azıya boıynsha dırektory Nadjı Benhassın Qazaqstandaǵy ekonomıkalyq protsesterdí jaqsartu jáne jańǵyrtu jóníndegí atqarylyp jatqan jūmystardy oń baǵalady. Onyń aıtuynsha, elímíz tūraqty ınvestıtsıyalyq tartymdylyqty saqtap otyr. Sonymen qatar, joǵary kírístí ekonomıkaǵa kóshu ósu modelín ózgertudí jáne ınvestıtsıyalardyń tıímdílígín arttyrudy talap etedí. Mūndaǵy mańyzdy míndet – ónímdílíktí arttyru.
Dúnıejúzílík banktíń jetekshí ekonomısí Krıstos Kostopulostyń baǵalauy boıynsha Qazaqstan bírqatar serpíndí damyp kele jatqan ekonomıkalarmen salystyruǵa keletín JÍÓ ósímíníń tūraqty qarqynyn kórsetíp otyr, būl damudyń jańa kezeńíne ótuge negíz jasaıdy. Ol eńbek ónímdílígíníń ósuíne ınnovatsıyalardy engízudíń mańyzdylyǵyn atap óttí. Naryqtyq tetíkterdí paıdalana otyryp, kompanıyalardy zamanauı tehnologıyalardy belsendí qoldanuǵa yntalandyru qajet. Būl óz kezegínde tūtastaı alǵanda el ekonomıkasynyń básekege qabílettílígíníń ósuíne alyp keledí.
Dúnıejúzílík banktíń Europa jáne Ortalyq Azıya óńírí boıynsha kólík jóníndegí praktıka jetekshísí Shomık Radj Mendıratta Qazaqstannyń kólík ınfraqūrylymynyń ınvestıtsıyalyq tartymdylyǵyn arttyru jóníndegí múmkíndíkteríne nazar audardy jáne áuejaılar, porttar, temírjol jáne avtomobıl joldary, sondaı-aq qalalyq kólík jobalaryna TShI tartudy odan árí ūlǵaıtu úshín ūsynymdaryn aıtty.
Dúnıejúzílík Banktíń tsıfrlandyru boıynsha praktıka jetekshísí Izabel Neto Pavlodar oblysyndaǵy «DÓO alqaby» jobasyna nazar audaryp, onyń óńírdíń ınvestıtsıyalyq tartymdylyǵy úshín mańyzdy ekenín atap óttí. Sondaı-aq, onyń aıtuynsha, Qazaqstanda tsıfrlyq ınfraqūrylymdy damytu kezínde úlgí etuge bolatyn Brazılıya men Grekıyada kóptegen halyqaralyq oń mysaldar bar.
Sonymen qatar, qatysushylar elímíz úshín mańyzdy jobalarǵa jeke kapıtaldy tartu tetíkteríne de nazar audardy. Halyqaralyq qarjy korporatsıyasynyń (IFC) Ortalyq Azıya boıynsha óńírlík menedjerí Maıkl Opagı MJÁ jobalary bıznes úshín ekonomıkalyq jaǵynan tartymdy boluy tıís ekenín atap óttí. Būl jeke ınfraqūrylymdyq ınvestıtsıyalardyń áleuetín ashady.
Kóterílgen máselelerge qatysty Ūlttyq banktíń, Strategıyalyq josparlau jáne reformalar agenttígíníń, Ūlttyq ekonomıka, Kólík, Jasandy ıntellekt jáne tsıfrlyq damu mınıstrlíkteríníń basshylyǵy túsíníkteme berdí.
Ūlttyq bank tóraǵasy Tımur Súleımenov ūzaq merzímdí sheteldík ınvestıtsıyalardy tartu úshín negízgí sharttardyń bírí retínde makroekonomıkalyq tūraqtylyqty qamtamasyz etudíń mańyzdylyǵyn atap óttí, óıtkení ınvestorlar úshín boljanatyn makroekonomıkalyq ortanyń jáne ınflyatsıyalyq táuekelderdí tómendetu múmkíndígíníń boluy tūraqty kírístílíktí qamtamasyz etu úshín óte mańyzdy. Osyǵan baılanysty tehnologıyalardy transfertteuge, jabdyqty jańǵyrtuǵa jáne ónímdílíktí arttyruǵa, sondaı-aq fıskaldyq jáne aqsha-kredıt sayasatyn tıímdí úılestíruge baǵyttalǵan ınvestıtsıyalarǵa nazar audaru qajet.
Memlekettík-jekemenshík áríptestíktí damytu máselesí boıynsha Prezıdenttíń keńesshísí – Strategıyalyq josparlau jáne reformalar agenttígíníń tóraǵasy Áset Erǵalıev jobalardy dūrys qūrylymdaudyń, Dúnıejúzílík banktíń tájírıbesín qosa alǵanda, elíshílík jáne halyqaralyq tájírıbení zerdeleudíń, sondaı-aq MJÁ salasyndaǵy ózara ís-qımyldy kúsheıtudíń mańyzdylyǵyn atap óttí. Onyń píkírínshe, MJÁ qūraldary strategıyalyq maqsattarǵa jetu jáne jańa ınfraqūrylym qūru úshín paıdalanyluy tıís.
Premer-mınıstrdíń orynbasary – ūlttyq ekonomıka mınıstrí Serík Jūmanǵarın Úkímettíń jańa belsendí ınvestıtsıyalyq sayasatty júzege asyryp jatqanyn atap óttí. 2025 jyly Qazaqstan bír jyl būrynǵy $17,9 mlrd-pen salystyrǵanda $20,5 mlrd ınvestıtsıya tartty. Sonymen qatar, ekonomıkalyq damudyń jańa modelíne kóshu sheńberínde eńbek ónímdílígín arttyru, tehnologıyalardy engízu jáne adamı kapıtaldy damytu jónínde sharalar qabyldanuda. Basym baǵyttardyń qatarynda kómír hımıyasy, mūnaı-gaz hımıyasy, hımıya ónerkásíbí, metallurgıya, AÓK ónímderín qaıta óńdeu, turızm jáne farmatsevtıka kórsetílíp otyr. Sondaı-aq, bírlesken jobalardy júzege asyru úshín álemdík jetekshí kompanıyalardy tartu jūmystary júrgízílude.
Kezdesudí qorytyndylaı kele, premer-mınıstr qatysushylarǵa mazmūndy dıalog pen syndarly ūsynystary úshín alǵysyn bíldírdí. Jauapty memlekettík organdarǵa áleumettík-ekonomıkalyq reformalardy júzege asyru jóníndegí ís-qımyl josparynda aıtylǵan ūsynymdardy bekítu tapsyryldy.
«Úkímet ózara tıímdí seríktestíktí arttyruǵa baǵyttalǵan ūsynystarǵa qashan da ashyq. Búgíngí kezdesu qazírgí jaǵdaıda jeke sektordyń belsendí qatysuy men sapaly ınstıtutsıonaldyq ortany, básekelestíktí damytudy jáne ınnovatsıyalardy engízudí qamtamasyz etpeıínshe tūraqty ekonomıkalyq ósímge qol jetkízu múmkín emes ekenín taǵy da rastady. Aǵymdaǵy sessıyanyń qorytyndysy bízdíń barlyq saladaǵy bírlesken jūmysymyzǵa jańa serpín beretíníne senímdímín», — dedí Oljas Bektenov.