Búgín - Arapa kúní . Arabtyń "arafa" sózí "bílu, anyqtau, túsínu" maǵynasyna saı keledí. Bízde ony qarıyalarymyz "Qarapa" dep atap ketken. Zūlhıjja aıynynyń toǵyzynshy kúní, kúllí mūsylman jūrtynyń meıramy Qūrban aıttyń aldyndaǵy kún jáne kúnderdíń eń qadírlísí. Arapa turaly ne bíluímíz kerek? Tolyǵyraq aqshamnews.kz materıalynda.
Qazaq halqy būrynnan Arapa kúní qūrban aıt merekesíne erekshe daıyndyq jasap, marqūmdarǵa dūǵa baǵyshtap, bír-bíríne qonaqqa baryp, meıramnyń kelgeníne quanǵan.
Būl kúní bes paryzdyń bírí, qajylyq paryzyn óteu úshín dúnıeníń túkpír-túkpírínen qasıettí Mekke shaharyna jınalǵan qajylar Arafat tauynda tūryp, Allaǵa mínájat etedí. Al qajylyqqa bara almaǵan adam, būl kúndí qūrmet tūtyp, qūlaǵyna, kózíne jáne tílíne ıe bolyp, táshrıq tákbírín aıtyp, oraza ūstap, dūǵa jáne táube jasap, keshírím tíleumen ótkízedí.
QMDB kúníne arnalǵan 6 keńes ūsyndy.
Arapa kúnín qūrmetteu.
Qūlaǵyna ıe bolu – ǵaıbat, mání joq jaman óleńderdí tyńdamau degen sóz. Eger būlar bízdíń qalauymyzdan tys qūlaǵymyzǵa keletín bolsa, bízge kúná bolmaıdy. Kózge ıe bolu – haram nárselerge qaramau jáne mubah nárselerden ǵıbrat alu degen sóz. Tílíne ıe bolu – ótírík, ósek, sóz tasu, jaman sóz, típtí, bos sózden tyıylu, eshkímdí tílímen renjítpeu degendí bíldíredí. Osy atalǵandarǵa moıynsūnyp júrgen adam Arapa kúnín qūrmettegen bolady.
Sondyqtan, būl kúní jasalǵan ıgí íster úshín sauaptar bírneshe ese artady jáne onyń shyn máníndegí kóptígín Alladan basqa eshkím bílmeıdí. Sol sıyaqty būl kúní jasalǵan kúnálardyń da jazasy bírneshe ese artady.
Táshrıq tákbírí. Arapa kúní tań namazynan bastap Qūrban aıttyń tórtínshí kúní ekíntí namazyna deıíngí 23 namazda erkek-áıel barlyq adam paryz namazdardan keıín sálem bere sala «Allahummá ántássálam...» dūǵasyn oqymaı tūryp, uájíp bolǵan táshrıq tákbír dūǵasyn (jeke oqysa da, jamaǵatpen oqysa da) dauystap oqulary kerek. Áıel adamdar dauystaryn shaǵyrmaı, íshterínen oqıdy. Paryz namazdarynan basqa aıt jáne jūma namazdarynan keıín de oqylady. Táshrıq tákbírí: «Allahu ákbar, Allahu ákbar, La ılahá ıllallahu uallahu ákbar, Allahu ákbar uá lılláhıl-hamd» Maǵynasy: Alla Ūlyq, Alla Ūlyq! Alladan basqa qūdaı joq jáne Alla bárínen de Ūlyq! Alla Ūlyq árí kúllí madaq-maqtaular tek Allaǵa tán!
Oraza ūstau. Arapa kúní oraza ūstau qajet (súnnet) amal. Óıtkení oraza – nápsí tárbıesíníń negízí. Hadısterde Arapa kúní oraza tūtudyń sauaby mol jáne kúnálarymyz keshíríletínín jetkízgen.
Paıǵambarymyz Mūhammed (oǵan Allanyń salauaty men sálemí bolsyn): «Arapa kúní ūstalǵan oraza 1000 kún tūtylǵan (nápíl) orazaǵa teń» (Tabaranı) degen.
Dūǵa jasau. Alla Elshísí (oǵan Allanyń salauaty men sálemí bolsyn) bylaı deıdí: «Dūǵanyń abzaly – Arapa kúníníń dūǵasy jáne men árí menen būryn bolǵan paıǵambarlardyń aıtqan dūǵanyń abzaly – Alla Taǵaladan ózge táńír joq. Ol – jalǵyz. Onyń serígí joq. Ielík jáne maqtau Alla Taǵalaǵa tán árí Ol barlyq nársege qūdírettí». Sol úshín osyndaı qasıetí mol kúndí bos ótkízbeı, dūǵamen kúnímízdí berekelí etken jón bolady. Dūǵamyz arqyly elímíz ben jerímízdíń, janūyamyz ben aǵaıynnyń amandyǵyn tíleu qajet. Paıǵambarymyz Mūhammed (oǵan Allanyń salauaty men sálemí bolsyn): «Dūǵanyń qadírlísí – Arapa kúní jasalǵan dūǵa» (Báıhaqı) deıdí.
Táube etu. Alla Elshísí (oǵan Allanyń salauaty men sálemí bolsyn) «Adam balasynyń bárí qatelík jasaıdy. Solardyń íshíndegí eń jaqsylary –jasaǵan qatelíkterí úshín táube etetínderí», - degen. Demek kúná ístemeıtín, qatelíkke boı aldyrmaıtyn pende bolmaıdy. Alla pendesíne táube etu múmkíndígín berdí. Sol úshín Arapa kúní meıírím esígí ashylǵan kezde, Allaǵa táube jasap, kúná-qatelíkterímízdíń keshíríluín sūraıyq.
Keshírímdí bolu: Keshírím – ımannyń shynaıy kórínísí. Adamzattyń ardaqtysy Paıǵambarymyz Mūhammed (oǵan Allanyń salauaty men sálemí bolsyn) bylaı aıtqan: «Keshíre árí raıdan qaıta bílíńder, óıtkení keshírím men meıírímdílík tanytu pendeníń mańyzdylyǵyn arttyra túsedí. Eger Allanyń sízdí ūlyqtauyn qalasańyz, onda ózgelerdíń de kúnálaryn keshíríńíz».
