Almatyda 26 nauryzdan bastap kenege qarsy dáríleudíń bírínshí kezeńí bastaldy. Dáríleu jūmysy aumaǵy 2366 gektardan asatyn orman alqabyn, qalalyq parkter men alańqaılardy qamtymaqshy. Óńírlík kommunıkatsıyalar qyzmetínde ótken baspasóz máslıhatynda qalalyq sanıtarıyalyq-epıdemıologıyalyq baqylau departamentí basshysynyń orynbasary Ásel Qalyqova jurnalısterge osylaı dep málímdedí, – dep habarlaıdy aqshamnews.kz tílshísí.
«Almaty mańy endemıyalyq aumaqqa jatady, mūnda qauíptí ınfektsıya taratatyn ıksod kenesí kóp ūshyrasady. Osyǵan baılanysty jyl saıyn aldyn alu men epıdemıyaǵa qarsy keshendí jūmys júrgízemíz. Maqsatymyz — halyqqa tónetín qauíp-qaterdí barynsha azaıtu. Ásírese adam kóp baratyn aımaqtardy óńdeuge kóbírek kúsh jūmsaımyz», — deıdí Ásel Qalyqova.
Onyń aıtuynsha, bıyl sanıtarıyalyq-epıdemıologıyalyq baqylau departamentí men qalalyq qoǵamdyq densaulyq saqtau basqarmasy bírlesken qauly qabyldap, bıylǵy epıdemıyalyq mausymǵa arnalǵan keneden keletín keseldíń aldyn alu jūmysyn kúsheıtken. Būl qūjat profılaktıkalyq jūmysty da, halyqqa medıtsınalyq kómek kórsetudí de retteıdí.
Mamandardy oqytu jūmysyn da júrgízíp jatyr. Asfendıyarov atyndaǵy Qazaq ūlttyq medıtsına unıversıtetíníń janyndaǵy ınfektsıyalyq jáne tropıkalyq aurular kafedrasymen bírlesíp, 57 adam qatysqan qalalyq semınar ūıymdastyryldy. Audandyq basqarmalar da dárígerlerge arnalǵan taǵy 10 oqu ís-sharasyn ótkízíp, ol 212 adamdy qamtypty.
«Bíz medıtsınalyq kadrlardy dayarlaudy kúsheıttík, óıtkení kene shaqqanda dereu qarap, kómek kórsetu kerek. Oqytu jaǵy álí jalǵasady, bíz barynsha kóp mamandy qamtudy josparlap otyrmyz. Būl densaulyq saqtau júıesíníń dayarlyǵyn arttyruǵa múmkíndík beredí», — dep atap óttí Ásel Qalyqova.
1 nauryzdan bastap kene shaqqandardyń ótíníshíne apta saıyn baqylau jasaı bastady. 25 nauryzǵa deıín dárígerlerge 78 adam júgíngen, būl byltyrǵy osy uaqytpen salystyrǵanda bír adamǵa az eken. Zardap shekkenderdíń jartysynan kóbí 14 jasqa deıíngí balalar. Barlyǵyna uaqytyly kómek kórsetíp, qajet etkenderge kenege qarsy ımmunoglobulın de ekken.
1 sáuírge deıín Almatyda keneden jūǵatyn ınfektsıya tírkelmegen. Byltyr vaktsına almaǵan adamdardyń arasynda kene entsefalıtín jūqtyrǵan 4 adam men kene borrelıozy tabylǵan 2 adam tírkelíptí. Ótken epıdemıyalyq mausymda kene shaqqan 2646 adam dál osylaı kómekke júgíngen.
Kenege qarsy dáríleu jūmysy bekítílgen keste boıynsha, kún raıyn eskere otyryp júrgízílíp, 21 sáuírge deıín jalǵasady. Qalada qazírdíń ózínde 250,95 gektar óńdelíp, būl josparlanǵan kólemníń 10,6%-yn qūraıdy. Jūmys qazír Alatau, Almaly men Áuezov audanynda tolyq ayaqtalǵan. Bostandyq audanynda jospardyń 35,5%-y, Jetísu audanynda 54,6%-y oryndaldy.
«Barlyq jūmys kún ashyq kezde júrgízíledí, dáríleu jūmysy sonda tıímdírek bolady. Baqylau úshín audandyq basqarma mamandarynan arnauly jūmys toby da qūryldy. Onyń qorytyndysyn keıínírek baǵalaımyz. Būl aldaǵy jūmysty túzetuge múmkíndík beredí», — dep tolyqtyrdy Almaty qalalyq dezınfektsıya ortalyǵy dırektorynyń míndetín atqarushy Gúlnar Bíltaeva.
Dáríleudí bastamas būryn mamandar aumaqtardy tekseríp alady. Osy joly baqylau barysynda qalanyń ár jerínen Dermocenter marginatus túríne jatatyn 4 kene tabylǵan eken. Jūqpalylyǵyn anyqtau úshín olardy Ūlttyq saraptama ortalyǵynyń bólímshesíníń zerthanasyna jíberíptí.
Jyl saıyn nauryzdan qyrkúıekke deıín Butakovka, Medeu, Almaarasan men Qaraǵaıly shatqalynda baqylau baǵyty boıynsha entomologıyalyq monıtorıng júrgízíledí. Bıyl ol nauryzdyń úshínshí onkúndígínde bastaldy. 27 nauryzǵa deıín būl baǵyttarda kene tabylmaǵan. Qalalyq №7 klınıkalyq auruhana da bír kenení zerttegen kezde, ol kene de taza bolyp shyqty.
Kópjyldyq baqylaularǵa sáıkes, Almaty mańynda Ixodes persulcatus jáne Dermocenter marginatus deıtín ıksod kenesíníń ekí túrí jıí kezdesedí.
«Kene entsefalıtíníń aldyn aludyń eń tıímdí joly — vaktsınatsıya. Ekpení eń aldymen tabıǵı ortada tūratyn, sonda jūmys ísteıtínderge ūsynady. Vaktsınatsıya aurudyń auyr ótu qaupín edáuír tómendetedí. Qala tūrǵyndaryn osy múmkíndíktí paıdalanyp qaluǵa shaqyramyz», — deıdí Ásel Qalyqova.
Qazír qalada 1719 adam vaktsına alǵan. Medıtsınalyq ūıymdarda kene entsefalıtíne qarsy 1494 doza vaktsına bar, qosymsha 18 myń doza jetkízu josparlanyp otyr. Vaktsınatsıya úsh dozadan tūratyn standartty shema boıynsha júrgízíledí, qysta ekpe almaǵandar jedeldetílgen túrín alady.
Kene shaqqan adamdarǵa qaladaǵy bes travmatologıyalyq punktte, sonyń íshínde qalalyq klınıkalyq auruhanalar men Balalarǵa arnalǵan shūǵyl medıtsınalyq kómek ortalyǵynda shūǵyl kómek kórsetíledí. Qoımalarda 17 myń mıllılıtrden astam kenege qarsy ımmunoglobulın qory taǵy bar.
Kene jabyssa, tórt kúnde tezdetíp dárígerge qaralu qajet. Kene kóp uaqytta tauǵa, ormanǵa barǵan kezde jabyq, ashyq tústí kıím kıíp, repellentter qoldanyp, ózíńízdí jáne zattaryńyzdy únemí tekseríp otyryńyz.
Bıyl 8 orman alqabyn, 101 qalalyq park pen alańqaıdy óńdeıdí. Eń úlken jūmys Medeu audanynda júrgízíledí. Mūnda Medeu, Butakovka men basqa da tabıǵı aumaqtardy qosa alǵanda 1468 gektardan astam jerdí dárílemekshí.