Almaty qalasy ákiminiń orynbasary Almasqan Smatlaev Almaty qalasy Máslıhatynyń sesıasynda jańa «Atmosferalyq aýany qorǵaý qaǵıdalaryn bekitý týraly» sheshim jobasyn usyndy, - dep habarlaıdy Aqshamnews.kz.
Atalǵan qujat - Almaty qalasynyń erekshelikterin eskere otyryp, aýa sapasyna áser etetin negizgi lastaý kózderin júıeli túrde retteýge arnalǵan qural bolyp tabylady jáne alǵash ret kólik, III sanattaǵy obektiler, tómen shyǵaryndylar aımaǵy (LEZ) jáne ekologıalyq monıtorıń talaptaryn bir quqyqtyq mehanızmge biriktiredi.
Almaty qalasyndaǵy atmosferalyq aýanyń sapasy eń ózekti ekologıalyq máselelerdiń biri bolyp qala beredi.
2024 jyly Almaty aglomerasıasy boıynsha Shekti ruqsat etilgen shyǵaryndylardyń jınaqty tomy esepteýleri aıaqtaldy.
Esepteýler nátıjesinde:
- jalpy shyǵaryndylar kólemi jylyna 225 myń tonnany quraıdy;
- onyń 189 myń tonnasy tikeleı Almaty qalasyna tıesili.
Bul qala deńgeıinde arnaıy, nysanaly jáne nysanaly erekshelenetin ekologıalyq talaptardy engizýdiń qajettiligin rastaıdy.
Sońǵy jyldary Almaty qalasynyń Ákimdigi normatıvtik bazany jaqsartý boıynsha sharalar qabyldaǵan bolatyn.
Ekologıalyq kodeks pen «Almaty qalasynyń erekshe mártebesi týraly» Zańǵa ózgerister engizilip, Maslıhatqa atmosferalyq aýany qorǵaý qaǵıdalaryn óz quzyretinde bekitý quqyǵy berildi.
Bul — megapolıstiń ereksheligin eskere otyryp, ekologıalyq saıasat qalyptastyrýǵa múmkindik beretin mańyzdy qadam.
2024 jylǵy qazannan bastap tehnıkalyq qyzmet kórsetý stansıalary úshin ruqsattyq tártip engizildi.
2025 jylǵy qańtardan bastap avtokólikterdiń shyǵaryndylarynyń normadan artyq bolýyna jaýapkershilik kúsheıtildi: eskertý joıyldy.
Ákimdik Almaty qalasynda Ekologıalyq kodekstiń 206-babyn júzege asyrý maqsatynda Atmosferalyq aýany qorǵaý qaǵıdalaryn ázirledi.
Qaǵıdalar tórt negizgi blokty qamtıdy:
1. Kólikti paıdalaný erejelerin retteý
2. III sanattaǵy obektilerge qoıylatyn ekologıalyq talaptar
3. Tómen shyǵaryndylar aımaǵyn (LEZ) uıymdastyrý
4. Monıtorıń, sıfrlandyrý jáne qolaısyz meteojaǵdaılar (QMJ) kezinde áreket etý
Osylaısha, qujat jergilikti deńgeıde qoldanystaǵy retteý olqylyqtaryn joıady.
Qaǵıdalar barlyq memlekettik organdarmen kelisilgen, qoǵamdyq talqylaýlar men barlyq qajetti saraptamalar ótkizilgen, retteýshilik áserdi taldaý júrgizilgen jáne QR Ádilet mınıstrliginiń kelisimi alynǵan.
Kólikter jylyna shamamen 112,7 myń tonna shyǵaryndylardy qalyptastyrady, onyń ishinde:
- Evro-0 ekologıalyq klasyndaǵy kólikter shyǵaryndylardyń 84%-yn qamtamasyz etedi.
Qaǵıdalar komýnaldyq jáne jeke avtoparkterge mindetti ekologıalyq talaptardy engizedi: qozǵaltqyshtyń bos júris bolmaıdy, shyǵaryndylardy tazalaý quraldary qoldanylady, turaqty esep berý júrgiziledi.
Maqsat - avtoparkterdi kezeń-kezeńimen Evro-5 jáne odan joǵary standartqa jańartyp, keıin gazben júretin jáne elektr kólikterine ótý arqyly shyǵaryndylardy azaıtý.
III sanattaǵy obektiler aýa sapasyn aıtarlyqtaı lastaıdy, al shyǵaryndylardy deklarasıalaý formaldy sıpatta, turaqty baqylaý men naqty ekologıalyq monıtorıń joq.
Sonymen qatar, obektilerdi sanattaý kezinde jáne ekologıalyq skrınıngten ótpeý jaǵdaılary tirkeledi, bul ruqsattyq prosedýralar men baqylaýdan jaltarýǵa múmkindik beredi.
Qaǵıdalar osy júıelik olqylyqtardy joıýǵa jáne keshendi retteý men baqylaýdy engizýge baǵyttalǵan.
Qaǵıdalar III sanattaǵy obektilerdi formaldy deklarasıadan naqty shyǵaryndylardy baqylaý rejımine kóshirip mindetti tazrtý, zerthanalyq ólsheýler jáne orynǵa baryp júrgiziletin ekologıalyq saraptama engiziledi.
Shyǵaryndy kózderin tazalaý qurylǵylarysyz paıdalanýǵa tyıym salynady, sonymen qatar qatty otyn men aǵash peshterden gaz otynyna kezeń-kezeńmen kóshý engiziledi.
Bul artyq ákimshilik qysym qoldanbaı shyǵaryndylardy tıimdi azaıtýǵa jáne ekologıalyq jaýapkershilikti kúsheıtýge jaǵdaı jasaıdy,
Almatyda shyǵaryndylardy azaıtý úshin tómen shyǵaryndy aımaq (LEZ) kezeń-kezeńimen engize otyryp aýmaqty birtindep keńeıtý josparlanǵan.
Bul tásil retteý mehanızmderin synaýǵa, áleýmettik táýekelderdi azaıtýǵa jáne turǵyndarǵa shuǵyl shekteýlersiz basqarylatyn talaptarǵa ótýge múmkindik beredi.
Tómen shyǵaryndy aımaqta naqty jáne túsinikti talaptar engiziledi:
- gazben qamtylǵan aýdandarda qatty jáne suıyq otyndy paıdalaný tyıym;
- qaldyqtardy jaǵýǵa jáne pırotehnıkany qoldanýǵa tyıym;
- generatorlar men arnaıy tehnıkada tazalaý júıelerin mindetti túrde qoldaný;
Barlyq talaptar qoldanystaǵy sanıtarlyq jáne ekologıalyq normalarmen úılestirilgen.
Tómen shyǵaryndy aımaqta tek ekologıalyq talaptarǵa saı jáne shyǵaryndylardy tekserýden ótken kólikter ǵana qozǵala alady.
Maqsat - jańa tyıymdar engizý emes, eń lastaýshy kólikterdi joldan alyp tastaý.
Tekserý standartty tehnıkalyq qyzmet kórsetý aıasynda júrgiziledi, qosymsha prosedýralar engizilmeıdi. Shyǵaryndylar naqty ólshenedi, derekter avtomatty túrde tirkeledi jáne qolmen ózgertilmeıdi.
LEZ aımaǵynda ekologıalyq normalarǵa sáıkes kelmeıtin kólikti paıdalaný ákimshilik jaýapkershilikti týdyrady. Sonymen qatar, turǵyndar men bıznes úshin qosymsha qarjylyq shyǵyndar qarastyrylmaǵan - ekologıalyq tekserý standartty tehnıkalyq baıqaý qunyna kiredi.
Ekologıalyq monıtorıń - atmosferalyq aýanyń sapasyn obektıvti baǵalaýǵa jáne qabyldanǵan sharalardyń tıimdiligin túsinýge múmkindik beretin negizgi qural.
Qaǵıdalar aıasynda monıtorıń eki baǵyt boıynsha júrgiziledi:
Birinshi - arnaıy ekologıalyq talaptardyń oryndalýyn baqylaý: bıznes pen jeke turǵyn úı sektorynan shyǵaryndylardy azaıtý.
Ekinshi - kólik, aýa sapasy jáne áleýmettik-ekonomıkalyq faktorlar boıynsha keshendi taldaý negizinde nysanaly kórsetkishterge qol jetkizýdi baqylaý.
Negizgi maqsat - aýa sapasynyń ózgerisin jáne ekologıalyq mindettemelerdiń oryndalýyn júıeli ári ashyq baqylaý, basqarýshylyq sheshimderdi naqty derekterge súıenip qabyldaý.
Qaǵıdalardy iske asyrý jáne olardyń tıimdiligin obektıvti baǵalaý úshin aqparattyq júıe qurylady. Júıe - atmosferalyq aýany baqylaý jáne basqarýdyń birtutas sıfrlyq quraly bolady.
Bul qural baqylaý dachıkteriniń derekterin biriktiredi, qabyldanǵan sharalardyń tıimdiligin taldaýǵa, esepter men analıtıkalyq materıaldar jasaýǵa múmkindik beredi. Bul basqarýshylyq sheshimderdi naqty kórsetkishter negizinde qabyldaýǵa jol ashady.
Sonymen qatar, júıe turǵyndarǵa baǵyttalǵan: azamattar aqparat ala alady, ótinish bildire alady jáne lastaý kózderi týraly habarlaı alady. Qaǵıdalardy iske asyrý barysy men qabyldanǵan sharalar týraly turaqty habarlandyrý qarastyrylǵan.
Atmosferalyq aýany qorǵaý qaǵıdalaryn qabyldaý - Almaty qalasynda júıeli ekologıalyq saıasat qalyptastyrýdyń negizgi kezeńi bolyp keledi.
Qujat:
- naqty derekter men esepteýlerge negizdelgen;
- Ekologıalyq kodekske sáıkes;
- halyqaralyq tájirıbeni eskeredi;
- shyǵaryndylardy turaqty tómendetýge quqyqtyq negiz jasaıdy.
"Qaǵıdalardy bekitý arqyly biz jekelegen sharalardan basqarylatyn, ashyq jáne nátıjeli atmosferalyq aýany qorǵaý júıesine ótýge múmkindik alamyz. Sheshim jobasyn qoldaýlaryńyzdy suraımyn", - dedi Almasqan Smatlaev.