Almaty qalasy ákímíníń orynbasary Almashan Smatlaev Almaty qalasy Máslıhatynyń sessıyasynda jańa «Atmosferalyq auany qorǵau qaǵıdalaryn bekítu turaly» sheshím jobasyn ūsyndy, - dep habarlaıdy Aqshamnews.kz.
Atalǵan qūjat - Almaty qalasynyń erekshelíkterín eskere otyryp, aua sapasyna áser etetín negízgí lastau kózderín júıelí túrde retteuge arnalǵan qūral bolyp tabylady jáne alǵash ret kólík, III sanattaǵy obektíler, tómen shyǵaryndylar aımaǵy (LEZ) jáne ekologıyalyq monıtorıng talaptaryn bír qūqyqtyq mehanızmge bíríktíredí.
Almaty qalasyndaǵy atmosferalyq auanyń sapasy eń ózektí ekologıyalyq máselelerdíń bírí bolyp qala beredí.
2024 jyly Almaty aglomeratsıyasy boıynsha Shektí rūqsat etílgen shyǵaryndylardyń jınaqty tomy esepteulerí ayaqtaldy.
Esepteuler nátıjesínde:
- jalpy shyǵaryndylar kólemí jylyna 225 myń tonnany qūraıdy;
- onyń 189 myń tonnasy tíkeleı Almaty qalasyna tıesílí.
Būl qala deńgeıínde arnaıy, nysanaly jáne nysanaly erekshelenetín ekologıyalyq talaptardy engízudíń qajettílígín rastaıdy.
Sońǵy jyldary Almaty qalasynyń Ákímdígí normatıvtík bazany jaqsartu boıynsha sharalar qabyldaǵan bolatyn.
Ekologıyalyq kodeks pen «Almaty qalasynyń erekshe mártebesí turaly» Zańǵa ózgeríster engízílíp, Maslıhatqa atmosferalyq auany qorǵau qaǵıdalaryn óz qūzyretínde bekítu qūqyǵy beríldí.
Būl — megapolıstíń erekshelígín eskere otyryp, ekologıyalyq sayasat qalyptastyruǵa múmkíndík beretín mańyzdy qadam.
2024 jylǵy qazannan bastap tehnıkalyq qyzmet kórsetu stantsıyalary úshín rūqsattyq tártíp engízíldí.
2025 jylǵy qańtardan bastap avtokólíkterdíń shyǵaryndylarynyń normadan artyq boluyna jauapkershílík kúsheıtíldí: eskertu joıyldy.
Ákímdík Almaty qalasynda Ekologıyalyq kodekstíń 206-babyn júzege asyru maqsatynda Atmosferalyq auany qorǵau qaǵıdalaryn ázírledí.
Qaǵıdalar tórt negízgí blokty qamtıdy:
1. Kólíktí paıdalanu erejelerín retteu
2. III sanattaǵy obektílerge qoıylatyn ekologıyalyq talaptar
3. Tómen shyǵaryndylar aımaǵyn (LEZ) ūıymdastyru
4. Monıtorıng, tsıfrlandyru jáne qolaısyz meteojaǵdaılar (QMJ) kezínde áreket etu
Osylaısha, qūjat jergílíktí deńgeıde qoldanystaǵy retteu olqylyqtaryn joyady.
Qaǵıdalar barlyq memlekettík organdarmen kelísílgen, qoǵamdyq talqylaular men barlyq qajettí saraptamalar ótkízílgen, retteushílík áserdí taldau júrgízílgen jáne QR Ádílet mınıstrlígíníń kelísímí alynǵan.
Kólíkter jylyna shamamen 112,7 myń tonna shyǵaryndylardy qalyptastyrady, onyń íshínde:
- Evro-0 ekologıyalyq klasyndaǵy kólíkter shyǵaryndylardyń 84%-yn qamtamasyz etedí.
Qaǵıdalar kommunaldyq jáne jeke avtoparkterge míndettí ekologıyalyq talaptardy engízedí: qozǵaltqyshtyń bos júrís bolmaıdy, shyǵaryndylardy tazalau qūraldary qoldanylady, tūraqty esep beru júrgízíledí.
Maqsat - avtoparkterdí kezeń-kezeńímen Evro-5 jáne odan joǵary standartqa jańartyp, keıín gazben júretín jáne elektr kólíkteríne ótu arqyly shyǵaryndylardy azaıtu.
III sanattaǵy obektíler aua sapasyn aıtarlyqtaı lastaıdy, al shyǵaryndylardy deklaratsıyalau formaldy sıpatta, tūraqty baqylau men naqty ekologıyalyq monıtorıng joq.
Sonymen qatar, obektílerdí sanattau kezínde jáne ekologıyalyq skrınıngten ótpeu jaǵdaılary tírkeledí, būl rūqsattyq protseduralar men baqylaudan jaltaruǵa múmkíndík beredí.
Qaǵıdalar osy júıelík olqylyqtardy joyuǵa jáne keshendí retteu men baqylaudy engízuge baǵyttalǵan.
Qaǵıdalar III sanattaǵy obektílerdí formaldy deklaratsıyadan naqty shyǵaryndylardy baqylau rejımíne kóshíríp míndettí tazrtu, zerthanalyq ólsheuler jáne orynǵa baryp júrgízíletín ekologıyalyq saraptama engízíledí.
Shyǵaryndy kózderín tazalau qūrylǵylarysyz paıdalanuǵa tyıym salynady, sonymen qatar qatty otyn men aǵash peshterden gaz otynyna kezeń-kezeńmen kóshu engízíledí.
Būl artyq ákímshílík qysym qoldanbaı shyǵaryndylardy tıímdí azaıtuǵa jáne ekologıyalyq jauapkershílíktí kúsheıtuge jaǵdaı jasaıdy,
Almatyda shyǵaryndylardy azaıtu úshín tómen shyǵaryndy aımaq (LEZ) kezeń-kezeńímen engíze otyryp aumaqty bírtíndep keńeıtu josparlanǵan.
Būl tásíl retteu mehanızmderín synauǵa, áleumettík táuekelderdí azaıtuǵa jáne tūrǵyndarǵa shūǵyl shekteulersíz basqarylatyn talaptarǵa ótuge múmkíndík beredí.
Tómen shyǵaryndy aımaqta naqty jáne túsíníktí talaptar engízíledí:
- gazben qamtylǵan audandarda qatty jáne sūıyq otyndy paıdalanu tyıym;
- qaldyqtardy jaǵuǵa jáne pırotehnıkany qoldanuǵa tyıym;
- generatorlar men arnaıy tehnıkada tazalau júıelerín míndettí túrde qoldanu;
Barlyq talaptar qoldanystaǵy sanıtarlyq jáne ekologıyalyq normalarmen úılestírílgen.
Tómen shyǵaryndy aımaqta tek ekologıyalyq talaptarǵa saı jáne shyǵaryndylardy tekseruden ótken kólíkter ǵana qozǵala alady.
Maqsat - jańa tyıymdar engízu emes, eń lastaushy kólíkterdí joldan alyp tastau.
Tekseru standartty tehnıkalyq qyzmet kórsetu ayasynda júrgízíledí, qosymsha protseduralar engízílmeıdí. Shyǵaryndylar naqty ólshenedí, derekter avtomatty túrde tírkeledí jáne qolmen ózgertílmeıdí.
LEZ aımaǵynda ekologıyalyq normalarǵa sáıkes kelmeıtín kólíktí paıdalanu ákímshílík jauapkershílíktí tudyrady. Sonymen qatar, tūrǵyndar men bıznes úshín qosymsha qarjylyq shyǵyndar qarastyrylmaǵan - ekologıyalyq tekseru standartty tehnıkalyq baıqau qūnyna kíredí.
Ekologıyalyq monıtorıng - atmosferalyq auanyń sapasyn obektıvtí baǵalauǵa jáne qabyldanǵan sharalardyń tıímdílígín túsínuge múmkíndík beretín negízgí qūral.
Qaǵıdalar ayasynda monıtorıng ekí baǵyt boıynsha júrgízíledí:
Bírínshí - arnaıy ekologıyalyq talaptardyń oryndaluyn baqylau: bıznes pen jeke tūrǵyn úı sektorynan shyǵaryndylardy azaıtu.
Ekínshí - kólík, aua sapasy jáne áleumettík-ekonomıkalyq faktorlar boıynsha keshendí taldau negízínde nysanaly kórsetkíshterge qol jetkízudí baqylau.
Negízgí maqsat - aua sapasynyń ózgerísín jáne ekologıyalyq míndettemelerdíń oryndaluyn júıelí árí ashyq baqylau, basqarushylyq sheshímderdí naqty derekterge súıeníp qabyldau.
Qaǵıdalardy íske asyru jáne olardyń tıímdílígín obektıvtí baǵalau úshín aqparattyq júıe qūrylady. Júıe - atmosferalyq auany baqylau jáne basqarudyń bírtūtas tsıfrlyq qūraly bolady.
Būl qūral baqylau datchıkteríníń derekterín bíríktíredí, qabyldanǵan sharalardyń tıímdílígín taldauǵa, esepter men analıtıkalyq materıaldar jasauǵa múmkíndík beredí. Būl basqarushylyq sheshímderdí naqty kórsetkíshter negízínde qabyldauǵa jol ashady.
Sonymen qatar, júıe tūrǵyndarǵa baǵyttalǵan: azamattar aqparat ala alady, ótínísh bíldíre alady jáne lastau kózderí turaly habarlaı alady. Qaǵıdalardy íske asyru barysy men qabyldanǵan sharalar turaly tūraqty habarlandyru qarastyrylǵan.
Atmosferalyq auany qorǵau qaǵıdalaryn qabyldau - Almaty qalasynda júıelí ekologıyalyq sayasat qalyptastyrudyń negízgí kezeńí bolyp keledí.
Qūjat:
- naqty derekter men esepteulerge negízdelgen;
- Ekologıyalyq kodekske sáıkes;
- halyqaralyq tájírıbení eskeredí;
- shyǵaryndylardy tūraqty tómendetuge qūqyqtyq negíz jasaıdy.
"Qaǵıdalardy bekítu arqyly bíz jekelegen sharalardan basqarylatyn, ashyq jáne nátıjelí atmosferalyq auany qorǵau júıesíne ótuge múmkíndík alamyz. Sheshím jobasyn qoldaularyńyzdy sūraımyn", - dedí Almashan Smatlaev.