Keıíngí jyldary Almaty qalasy orta bílím beru ūıymdary men kolledjder arasyndaǵy bílím alushylardyń basym bólígí sportqa qyzyǵushylyq tanytyp, sapaly tūrǵyda jańa deńgeıge kóteríldí. Qalalyq jarystarǵa qatysushylar sany ósíp 153 myńǵa jettí, al ınklyuzıvtí jobalar ayasynda arnaıy bílím berude qajettílígí bar 1000-nan astam balanyń basyn bíríktírdí.
Almaty qalasy Bílím basqarmasy “Qalalyq dene shynyqtyru jáne sport oqu-tájírıbelík ortalyǵy” dırektory Bahtıyar Elemesovtíń eksklyuzıv sūhbatynda, memlekettík jáne jeke oqu oryndary arasyndaǵy kedergílerdí joyu, sondaı-aq halyqaralyq deńgeıdegí chempıondardy tárbıeleumen qatar, árbír bala úshín bíryńǵaı sport keńístígín qūru kerektígí turaly aıtyp óttí.
Bahtıyar Asqarūly, eger 2025 jyl úshín Almatydaǵy mektep jáne student sportynyń negízgí qorytyndysyn shyǵaratyn bolsaq, ol qandaı bolar edí?
Sporttyq kórsetkíshterdí maqtanyshpen auyz toltyryp aıtatyn bolsaq, būl sandar ózdígínen-aq kóp nársení ańǵartady. Alaıda bíz úshín eń basty kórsetkísh emes – būl balalardyń sportqa degen qyzyǵushylyq tanytuy. Eger 2024 jyly Almaty qalasy boıynsha ótkízílgen qalalyq jarystarǵa 130 myń oqushy qatyssa, 2025 jyly olardyń sany 153 myńnan asty. Būl – elímízdegí keıbír óńírlerdegí halyqtyń sanynan da kóp boluy ábden múmkín.
Osy on myńdaǵan balanyń árqaısysynyń artynda jeke taǵdyr, tolǵanys, alǵashqy jeńís, ózín-ózí jeńu, komanda ruhy jatyr. Bíz sóz etken júıelí jūmystyń naqty nátıjesí de – osy. Sport endí tańdaulylardyń ǵana enshísí emes, ol mektep pen kolledjdegí árbír balaǵa qoljetímdí, shynaıy būqaralyq tájírıbege aınaldy.
Bahtıyar Elemesov
Inklyuzıya – bílím beru júıesíndegí negízgí baǵyttardyń bírí: bír jylda qandaı ózgeríster boldy?
Zaman talabyna saı, sporttyń deńgeıí de ózgerdí. Būryn bíz arnaıy bílím beru qajettílígí bar balalar úshín jeke ís-sharalar jónínde jıí aıtatynbyz. Qazír bíz olardyń jalpy qoǵamǵa qosyluy turaly aıtamyz. Bízdíń «Qalalyq ınklyuzıvtí oıyndar» jobamyz sonyń dálelí. Bíz sport túrleríníń sanyn 12-den 15-ke, al qatysushylar sanyn 600-den 1000-ǵa deıín arttyryp qana qoıǵan joqpyz. Eń bastysy – būl jarystardy qalanyń jalpy sporttyq ómíríne tolyqtaı kíríktírdík. Bochcha, golbol, shoudaun sekíldí sport túrlerí búgínde tek arnaıy mektepterde ǵana emes, jalpy bílím beretín mektepterde de keńínen tanymal.
Bízdíń sportshylarymyzdyń «Jūldyzaı» respublıkalyq spartakıadasynda jáne «Teń múmkíndíkter» festıvalínde jeńíske jetuí – dūrys baǵytta kele jatqanymyzdyń aıqyn dálelí. Sport shyn mánínde teń múmkíndíkter keńístígíne aınaluda.
«Kolledjderdíń Ūlttyq lıgasy» 2025 jyly shyn mánínde serpíndí serpílís jasady. Osyndaı ózgerísterdíń syry nede boldy?
2024 jyly Lıga tek memlekettík kolledjderge arnalǵan vedomstvolyq joba boldy. Al 2025 jyly bíz jeke oqu oryndaryna da esík ashtyq. Nátıje qandaı? Ekí dıvızıonnyń ornyna — tórt dıvızıon. 1500 qatysushynyń ornyna — 6000-nan astam qatysushy! Būl — tórt ese kóp. Bíz kez kelgen kolledj studentí óz múmkíndígín kórsete alatyn tolyqqandy jarys alańyn qalyptastyrdyq. Al Qazaqstan Respublıkasy Oqu-aǵartu mınıstríníń jalpykomandalyq «Eńbek kubogí» — bíz qūrǵan studenttík sporttyń tūtas ekojúıesíníń júıelí árí zańdy nátıjesí.
Bólek maqtanysh – áskerı-patrıottyq baǵyt. Bólím tek 2025 jylǵy qańtardan bastap jūmysyn bastaǵanymen, nátıjelerí halyqaralyq deńgeıde. Būǵan qalaı qol jetkízdíńízder?
Júıe men jíger. Qysqa merzím – joǵary nátıje: áskerı-patrıottyq baǵyttaǵy serpílís. Bíz jańalyq oılap tapqan joqpyz, bíraq aıqyn vertıkal qūrdyq: mektepterdegí «Jas Sarbaz» jáne «Jas Saqshy» synyptarynan bastap, áskerı-patrıottyq klubtarǵa deıín qamtyldy. Olardyń sany 43-ten 70-ke óstí. Bíraq būl jerde mańyzdysy tek sanynda ǵana emes. Bíz olardy mán maǵynasymen jáne zamanauı formattarmen toltyrdyq. Eger 2024 jyly shamamen 30 ís-shara bolsa, 2025 jyly – 90-nan astam ís-shara ótkízíldí, qatysushylar sany 20 myń oqushyǵa jettí. Balalar tek dárís tyńdaı bermeıdí, olar estafetalarǵa, baıqaularǵa qatysyp jattyǵady. Al bízdíń komanda, qarapaıym Almatylyq mektep oqushylary men kolledj studentterí, QR Qorǵanys mınıstríníń kubogynda bes eldíń qūramasyn jeńgen sát – naǵyz dálel. Būl bízdíń jastarymyzdyń tek sporttyq talantty ǵana emes, sonymen bírge Otanyn qorǵauǵa moraldyq tūrǵydan daıyn ekenín kórsetedí. Al qyzdardyń Reseıde ótken «Pogondaǵy qyzdar» baıqauyndaǵy jeńísí – stereotıpterdí būzudyń ádemí rámízí boldy.
Jetístíkter tízímínde tek komandalyq jeńíster ǵana emes, jeke dara jeńíster de bar. Mysaly, toǵyzqūmalaqtan álem jáne Azıya chempıondary. Mūndaı jūldyzdardy qala qalaı qoldaıdy?
Bízdíń basty maqsatymyz – talantty baıqap, ony tolyq júzege asyruǵa múmkíndík beretín orta qūru. Ayana Abaı men Aıgerím Jarkenbektíń jeńísterí – mūzdyqtyń shyńy ǵana. Onyń astynda júzdegen mekteptík jáne qalalyq turnırler bar, bíz olardy tūraqty túrde ótkízemíz. Būl – sektsıyadaǵy bapkerlerdíń eńbegí, būl – toǵyzqūmalaq pen qazaqsha kúrestí bízdíń būqaralyq ís-sharalar baǵdarlamasyna engízu. Bíz Almatylyq oqushy qyzdarymyzdyń sport arqyly bízdíń mádenı dástúrlerímízdí saqtap, kóbeıtíp, álemdík deńgeıde jeńíske jetuímen maqtanamyz.
2026 jyldyń negízgí syny qandaı dep oılaısyz?
Sporttaǵy basymdyq dınamıkany saqtau jáne arttyru mańyzdy. Būqaralyq sport formaldylyqqa aınalmauy tıís. Bíz úshín árbír jańa qatysushy — mektep oqushysy, kolledj studentí nemese OOP bar bala — bízdíń sharalarda óz qūndylyǵyn, jarys qyzyǵyn jáne qozǵalys quanyshyn sezínuí mańyzdy. Alda kóptegen josparlar bar: tóreshílík pen jattyǵu protsesín tsıfrlyq platformalar arqyly damytu, jańa ınklyuzıvtí baǵdarlamalardy engízu, komandalarymyz úshín halyqaralyq startaptardyń geografıyasyn keńeıtu. 2025 jyly alǵan energıyamyz — bolashaq jeńísterge otyn. Almatylyq mektep oqushylary men studentterí bízdí taǵy da tań qaldyrady dep senímdímíz.