Keıingi jyldary Almaty qalasy orta bilim berý uıymdary men kolejder arasyndaǵy bilim alýshylardyń basym bóligi sportqa qyzyǵýshylyq tanytyp, sapaly turǵyda jańa deńgeıge kóterildi. Qalalyq jarystarǵa qatysýshylar sany ósip 153 myńǵa jetti, al ınklúzıvti jobalar aıasynda arnaıy bilim berýde qajettiligi bar 1000-nan astam balanyń basyn biriktirdi.
Almaty qalasy Bilim basqarmasy “Qalalyq dene shynyqtyrý jáne sport oqý-tájirıbelik ortalyǵy” dırektory Bahtıar Elemesovtiń eksklúzıv suhbatynda, memlekettik jáne jeke oqý oryndary arasyndaǵy kedergilerdi joıý, sondaı-aq halyqaralyq deńgeıdegi chempıondardy tárbıeleýmen qatar, árbir bala úshin biryńǵaı sport keńistigin qurý kerektigi týraly aıtyp ótti.
Bahtıar Asqaruly, eger 2025 jyl úshin Almatydaǵy mektep jáne stýdent sportynyń negizgi qorytyndysyn shyǵaratyn bolsaq, ol qandaı bolar edi?
Sporttyq kórsetkishterdi maqtanyshpen aýyz toltyryp aıtatyn bolsaq, bul sandar ózdiginen-aq kóp nárseni ańǵartady. Alaıda biz úshin eń basty kórsetkish emes – bul balalardyń sportqa degen qyzyǵýshylyq tanytýy. Eger 2024 jyly Almaty qalasy boıynsha ótkizilgen qalalyq jarystarǵa 130 myń oqýshy qatyssa, 2025 jyly olardyń sany 153 myńnan asty. Bul – elimizdegi keıbir óńirlerdegi halyqtyń sanynan da kóp bolýy ábden múmkin.
Osy on myńdaǵan balanyń árqaısysynyń artynda jeke taǵdyr, tolǵanys, alǵashqy jeńis, ózin-ózi jeńý, komanda rýhy jatyr. Biz sóz etken júıeli jumystyń naqty nátıjesi de – osy. Sport endi tańdaýlylardyń ǵana enshisi emes, ol mektep pen kolejdegi árbir balaǵa qoljetimdi, shynaıy buqaralyq tájirıbege aınaldy.
Bahtıar Elemesov
Inklúzıa – bilim berý júıesindegi negizgi baǵyttardyń biri: bir jylda qandaı ózgerister boldy?
Zaman talabyna saı, sporttyń deńgeıi de ózgerdi. Buryn biz arnaıy bilim berý qajettiligi bar balalar úshin jeke is-sharalar jóninde jıi aıtatynbyz. Qazir biz olardyń jalpy qoǵamǵa qosylýy týraly aıtamyz. Bizdiń «Qalalyq ınklúzıvti oıyndar» jobamyz sonyń dáleli. Biz sport túrleriniń sanyn 12-den 15-ke, al qatysýshylar sanyn 600-den 1000-ǵa deıin arttyryp qana qoıǵan joqpyz. Eń bastysy – bul jarystardy qalanyń jalpy sporttyq ómirine tolyqtaı kiriktirdik. Bochcha, golbol, shoýdaýn sekildi sport túrleri búginde tek arnaıy mektepterde ǵana emes, jalpy bilim beretin mektepterde de keńinen tanymal.
Bizdiń sportshylarymyzdyń «Juldyzaı» respýblıkalyq spartakıadasynda jáne «Teń múmkindikter» festıvalinde jeńiske jetýi – durys baǵytta kele jatqanymyzdyń aıqyn dáleli. Sport shyn máninde teń múmkindikter keńistigine aınalýda.
«Kolejderdiń Ulttyq lıgasy» 2025 jyly shyn máninde serpindi serpilis jasady. Osyndaı ózgeristerdiń syry nede boldy?
2024 jyly Lıga tek memlekettik kolejderge arnalǵan vedimistik joba boldy. Al 2025 jyly biz jeke oqý oryndaryna da esik ashtyq. Nátıje qandaı? Eki dıvızıonnyń ornyna — tórt dıvızıon. 1500 qatysýshynyń ornyna — 6000-nan astam qatysýshy! Bul — tórt ese kóp. Biz kez kelgen kolej stýdenti óz múmkindigin kórsete alatyn tolyqqandy jarys alańyn qalyptastyrdyq. Al Qazaqstan Respýblıkasy Oqý-aǵartý mınıstriniń jalpykomandalyq «Eńbek kýbogi» — biz qurǵan stýdenttik sporttyń tutas ekojúıesiniń júıeli ári zańdy nátıjesi.
Bólek maqtanysh – áskerı-patrıottyq baǵyt. Bólim tek 2025 jylǵy qańtardan bastap jumysyn bastaǵanymen, nátıjeleri halyqaralyq deńgeıde. Buǵan qalaı qol jetkizdińizder?
Júıe men jiger. Qysqa merzim – joǵary nátıje: áskerı-patrıottyq baǵyttaǵy serpilis. Biz jańalyq oılap tapqan joqpyz, biraq aıqyn vertıkal qurdyq: mektepterdegi «Jas Sarbaz» jáne «Jas Saqshy» synyptarynan bastap, áskerı-patrıottyq klýbtarǵa deıin qamtyldy. Olardyń sany 43-ten 70-ke ósti. Biraq bul jerde mańyzdysy tek sanynda ǵana emes. Biz olardy mán maǵynasymen jáne zamanaýı formattarmen toltyrdyq. Eger 2024 jyly shamamen 30 is-shara bolsa, 2025 jyly – 90-nan astam is-shara ótkizildi, qatysýshylar sany 20 myń oqýshyǵa jetti. Balalar tek dáris tyńdaı bermeıdi, olar estafetalarǵa, baıqaýlarǵa qatysyp jattyǵady. Al bizdiń komanda, qarapaıym Almatylyq mektep oqýshylary men kolej stýdentteri, QR Qorǵanys mınıstriniń kýbogynda bes eldiń quramasyn jeńgen sát – naǵyz dálel. Bul bizdiń jastarymyzdyń tek sporttyq talantty ǵana emes, sonymen birge Otanyn qorǵaýǵa moraldyq turǵydan daıyn ekenin kórsetedi. Al qyzdardyń Reseıde ótken «Pogondaǵy qyzdar» baıqaýyndaǵy jeńisi – stereotıpterdi buzýdyń ádemi rámizi boldy.
Jetistikter tiziminde tek komandalyq jeńister ǵana emes, jeke dara jeńister de bar. Mysaly, toǵyzqumalaqtan álem jáne Azıa chempıondary. Mundaı juldyzdardy qala qalaı qoldaıdy?
Bizdiń basty maqsatymyz – talantty baıqap, ony tolyq júzege asyrýǵa múmkindik beretin orta qurý. Aıana Abaı men Aıgerim Jarkenbektiń jeńisteri – muzdyqtyń shyńy ǵana. Onyń astynda júzdegen mekteptik jáne qalalyq týrnırler bar, biz olardy turaqty túrde ótkizemiz. Bul – seksıadaǵy bapkerlerdiń eńbegi, bul – toǵyzqumalaq pen qazaqsha kúresti bizdiń buqaralyq is-sharalar baǵdarlamasyna engizý. Biz Almatylyq oqýshy qyzdarymyzdyń sport arqyly bizdiń mádenı dástúrlerimizdi saqtap, kóbeıtip, álemdik deńgeıde jeńiske jetýimen maqtanamyz.
2026 jyldyń negizgi syny qandaı dep oılaısyz?
Sporttaǵy basymdyq dınamıkany saqtaý jáne arttyrý mańyzdy. Buqaralyq sport formaldylyqqa aınalmaýy tıis. Biz úshin árbir jańa qatysýshy — mektep oqýshysy, kolej stýdenti nemese OOP bar bala — bizdiń sharalarda óz qundylyǵyn, jarys qyzyǵyn jáne qozǵalys qýanyshyn sezinýi mańyzdy. Alda kóptegen josparlar bar: tóreshilik pen jattyǵý prosesin sıfrlyq platformalar arqyly damytý, jańa ınklúzıvti baǵdarlamalardy engizý, komandalarymyz úshin halyqaralyq startaptardyń geografıasyn keńeıtý. 2025 jyly alǵan energıamyz — bolashaq jeńisterge otyn. Almatylyq mektep oqýshylary men stýdentteri bizdi taǵy da tań qaldyrady dep senimdimiz.