Almaty polıtsıyasy jasóspírímderdí esírtkí saudasynan saqtandyrdy, – dep habarlaıdy aqshamnews.kz tílshísí.
Almatyda sıntetıkalyq esírtkíní taratu men jastardy ınternet arqyly esírtkí saudasyna tartuǵa qarsy kúresudí kózdeıtín esírtkíge qarsy aılyq bastalmaqshy. Polıtsıyanyń málímetíne qaraǵanda, qazír jasóspírímder men studentterge eń kóp qauíp tóndíríp otyrǵan dál osy sıntetıkalyq zattar eken, olardy taratatyn negízgí arnalar — anonımdí ınternet-dúkender, messendjer men «jasyryn qoıma» («zakladka») júıesí bolyp otyr.
Jastar arasyndaǵy esírtkí qylmysynyń ahualy men aldyn alu sharalary turaly Óńírlík kommunıkatsıyalar qyzmetínde ótken baspasóz máslıhatynda Almaty qalasy Polıtsıya departamentíníń Esírtkí qylmysyna qarsy ís-qımyl basqarmasynyń aǵa jedel uákílí Sūlushash Dosbolova aıtyp berdí.
Almatydaǵy jastardyń arasynda qazír sıntetıkalyq esírtkí men psıhoaktıvtí zattar keń taraǵan. Marıhuana men gashıshtí de taratyp jatqandar tírkelíptí. Adamdy tez táueldí etíp, psıhıka men densaulyqqa óte zıyan bolǵandyqtan, osy sıntetıkalyq esírtkí eń qauíptísí bolyp otyr.
«Jastardyń kóbí sıntetıkalyq zattardy «jeńíl» nemese «qauípsíz» esírtkí dep oılaıdy. Ony bír ret qoldanǵannyń ózí psıhıkany būzyp, suıtsıdke aparyp, típtí ólímge alyp keluí múmkín. Būlardy ınternet, messendjer men anonımdí onlaın-platforma arqyly taratady, sondyqtan olar jasóspírímder men jastarǵa asa qauíptí», — deıdí Sūlushash Dosbolova.
Polıtsıya málímetínshe, qazír esírtkíní eshkímmen baılanyspaı, «jasyryn qoıma» arqyly satudy jolǵa qaıypty. Qylmystyq toptar jastardy zańsyz esírtkí aınalymyna tartu úshín tsıfrlyq tehnologıyalardy, anonımdí messendjer men ınternet-dúkenderdí qoldanuǵa kírísken. Ásírese «ońaı tabys tabuǵa bolady» degen jeleumen jasóspírímder men studentterdí «jasyryn qoıma» jasauǵa tartyp jatqany qatty alańdata bastaǵan.
«Kámeletke tolmaǵandardyń kóbí esírtkíní bír ret taratqannyń ózí auyr qylmystyq jauapkershílíkke ákeletínín túsínbeıdí. Esírtkí satu asa auyr qylmys sanatyna jatady jáne ondaı adam ūzaq merzímge bas bostandyǵynan aıyrylady. Sondyqtan bíz jasóspírímdermen, studenttermen, olardyń ata-anasymen jūmys ísteuge mán berdík», — deıdí Sūlushash Dosbolova.
Esírtkí jarnamasy men ınternet arqyly taratudy anyqtaumen esírtkí qylmysyna qarsy bólímsheler kıberpolıtsıyamen jáne basqa da profıldík qyzmettermen bírlesíp aınalysady. Áleumettík jelílerdí, messendjerdí, saıttar men jabyq ınternet-arnalardy únemí baqylap otyrady. Qūqyq qorǵau organdary esírtkí dúkenderín, Telegram-arnalar men esírtkí satatyn platformalarǵa síltemelerdí jarnamalaıtyn graffıtılerdí anyqtauǵa erekshe nazar audarady. Mūndaı onlaın-resurstar «Kıbernadzor» júıesí arqyly múmkíndígínshe tez būǵattalady.
Sonymen qatar qyzmetkerler mūndaı platformalardyń ákímshílerí men esírtkí taratuǵa qatysy bar adamdardy anyqtaumen aınalysady. Polıtsıyanyń aıtuynsha, búgínde mūndaı qylmystardyń basym bólígí ınternetpen, tsıfrlyq tehnologıyamen baılanysty bolǵandyqtan, kıberesírtkí qylmysyna qarsy kúres jūmystyń negízgí baǵytyna aınalǵan.
«Búgínde qylmystyq toptar jastardy zańsyz esírtkí aınalymyna tartu úshín tsıfrlyq tehnologıyalardy belsendí paıdalanyp otyr. Áleumettík jelíler men messendjerler arqyly jasóspírímderdí “ońaı tabys” turaly habarlandyrularmen qyzyqtyryp, onyń shynaıy saldaryn túsíndírmeıdí. Bíz ınternet-dúkenderdí, taratu arnalary men esírtkí jelílerín ūıymdastyrushylardy anyqtau sharalaryn kúsheıtíp jatyrmyz», — dedí Sūlushash Dosbolova.
Esírtkíge qarsy aılyq barysynda Almatyda jastarmen jūmys ísteuge erekshe kóńíl bólínedí. Mektep pen joǵary oqu orynynda dárígerler, psıhologtar, polıtseıler men qoǵam qaıratkerlerí qatysatyn kezdesuler, dárís pen ashyq áńgíme ótedí. Sonymen qatar trenıngter, sporttyq aktsıyalar, festıvalder men jastar arasynda tanymal ónerpazdardyń qatysuymen kontsertter ūıymdastyru josparlanǵan.
Internet qauípsízdígíne de erekshe nazar audarylady. Jasóspírímder men studentterge ınternet arqyly arbau shemasy qalaı jūmys ísteıtíní, «ońaı tabys» turaly ūsynystyń esírtkí bıznesímen baılanysty boluy múmkín ekení jáne esírtkí taratuǵa bír ret qatysudyń ózí qandaı jauapkershílíkke ákeletínín túsíndíredí.
«Aılyqtyń basty maqsaty halyqty aqparattandyru ǵana emes, jastar arasynda esírtkí turaly terís kózqaras qalyptastyru. Bíz qūqyqtyq mádenıettí arttyryp, qoǵamdy bírlesken profılaktıkalyq jūmysqa tartqymyz keledí. Ásírese sıntetıkalyq zattyń qauíptílígín aıtyp, ınternet arqyly aldap-arbaudyń jolyn kesemíz», — deıdí Sūlushash Dosbolova.