Qazaq halqynyń ruhanı bolmysy men dúnıetanymyn aıqyndaıtyn eń asyl qazynalarynyń bírí – dástúrlí án ónerí. Būl óner – ūlttyń júrek soǵysy, ótken men búgíndí jalǵaǵan altyn kópír. Ǵasyrlar boıy ūrpaqtan-ūrpaqqa jetken án mūrasy ózíníń tereń mazmūnymen, áuezdí ıírímderímen ár qazaqtyń jan dúnıesíne jol tabady. Qazaq úshín án – tek áuen emes, ol – tarıh, taǵdyr, shejíre. Sondyqtan da «qazaq ánmen egíz jaratylǵan» degen sóz beker aıtylmaǵan.
Osy asyl mūrany kózdíń qarashyǵyndaı saqtap, ony búgíngí ūrpaqqa saf qalpynda jetkízíp júrgen óner ordalarynyń bírí – «Alatau» dástúrlí óner teatry. Alataudyń bauraıynda ornalasqan būl teatr – ūlttyq ónerdíń shynaıy sheberhanasy, dástúrdíń altyn díńgegí. Mūnda sahnaǵa shyqqan árbír ónerpaz – tek oryndaushy ǵana emes, ūlttyń ruhanı júgín arqalaǵan tūlǵa.
Sol teatrdyń shoqtyǵy bıík ūjymdarynyń bírí – «Úshqońyr» trıosy. Tabıǵattyń kórkem bír mekení sanalatyn Úshqońyrdaı, būl top ta óner álemínde ózíndík ásem órnegímen erekshelenedí. Trıo qūramyndaǵy Narıman Abdrahmanov, Aısáule Qaıyrǵazına jáne Erǵalı Aǵaıdarov – dástúrlí ánníń úsh bírdeı qazyǵy íspettí.
Dástúrlí ánníń dara úní
Qazaqtyń keń dalasynda qalyqtaǵan árbír án – ūlttyń júrek úní, tarıhtyń jańǵyryǵy. Sol asyl mūrany búgíngí kúnge aman jetkízíp, tyńdarman júregíne qaıta qondyryp júrgen óner ıeleríníń bírí – Abdrahmanov Narıman Qajymūratūly. Onyń óner joly – tek jeke shyǵarmashylyqtyń emes, tūtas bír dástúrdíń jalǵasy.
Narıman 1990 jyldyń 6 nauryzynda Tarbaǵataı auyly topyraǵynda dúnıege keldí. Būl óńír – án men jyrdyń, óner men órnektíń ordasy. Osyndaı kıelí mekende tuyp-ósken bala boıyna ónerge degen súıíspenshílíktí erte síńírdí. Qazaqy orta, ūlttyq tárbıe, auyldyń tabıǵı áuení – bárí qosylyp, onyń júregínde ánge degen qūshtarlyqty oyatty.
Ónerge degen ynta ony kásíbı bílím jolyna alyp keldí. 2009-2012 jyldary J.Elebekov atyndaǵy estrada jáne tsırk kolledjí qabyrǵasynda «Dástúrlí án» mamandyǵy boıynsha bílím alyp, belgílí ūstaz Nūrjan Janpeıísovten dárís aldy. Būl kezeń – Narımannyń ónerge alǵashqy nyq qadamy, dauys tabıǵatyn tanyp, oryndaushylyq sheberlígín qalyptastyrǵan mańyzdy uaqyt boldy.
Bílímín odan árí jetíldíru maqsatynda 2012-2016 jyldary Qūrmanǵazy atyndaǵy Qazaq ūlttyq konservatorıyasyna túsíp, «Halyq ání» mamandyǵy boıynsha tálím aldy. Mūnda ol qazaq dástúrlí án óneríníń kórnektí ókílderí Erkín Shúkímanov pen Ramazan Stamǵazıevtíń shákírtí boldy. Ūstazdarynyń taǵylymy, sahnalyq tájírıbe, túrlí kontsertter men baıqaularǵa belsene qatysu – onyń shyǵarmashylyq bolmysyn qalyptastyrdy.
Narımannyń ónerge bet būruynda erekshe ról atqarǵan tūlǵa – onyń tuǵan naǵashysy, qazaqtyń belgílí ánshí-sazgerí Tūrsynǵazy Rahımov. Qazaqy dástúrmen batasyn beríp, óner jolyna baǵyttaǵan aǵasynyń yqpaly Narıman úshín úlken mektep boldy. Búgínde ol ūstazynyń ánderín naqyshyna keltíríp oryndap, olardyń keńínen nasıhattaluyna ólsheusíz úles qosyp keledí. Būl – tek tuystyq emes, ruhanı sabaqtastyqtyń jarqyn kórínísí.
Eńbek jolyn 2016 jyly Almaty oblysy Qarasaı audanyndaǵy “Úshqońyr” folklorlyq-etnografıyalyq ansamblínde ánshí retínde bastap, 2022 jylǵa deıín sol ūjymda qyzmet ettí. Al 2017 jyldyń aqpan aıynan bastap Alatau dástúrlí óner teatry sahnasynda ártís-ánshí retínde kórermenge óner ūsynyp keledí. Būl teatr – dástúrlí ónerdíń ordasy, al Narıman – sol ordanyń jarqyn ókílderíníń bírí.
Onyń jetístíkterí – ónerdegí tabandylyq pen talpynystyń aıqyn dálelí. Ár jyl saıyn túrlí deńgeıdegí baıqaularda top jaryp, júldelí oryndarǵa ıe boluy – onyń kásíbı sheberlígín kórsetedí. 2009 jyly Qaraǵandy qalasynda ótken respublıkalyq baıqauda dıplomant atansa, 2010 jyly Almatyda «Halqymnyń ánderí – boıtūmarym» konkursynda Bas júlde ıelendí. 2011 jyly pándík olımpıadada Gran-prı jeńíp alsa, 2012 jyly Semeıde ótken «Ínju-marjan» baıqauynda taǵy da Bas júldení qanjyǵasyna baılady.
Odan keıíngí jyldary da onyń jetístíkterí jalǵasyn tapty: oblystyq, respublıkalyq, halyqaralyq deńgeıdegí baıqaularda únemí aldyńǵy qatardan kóríndí. Ásírese, 2017 jyly ótken «Sábı bolǵym keledí» halyqaralyq baıqauynda Bas júlde aluy – onyń ónerdegí úlken belesí boldy. Keıíngí jyldary da «Jyrlaıdy júrek», «Aımaqty ánmen terbetíp» sıyaqty baıqaularda top jaryp, úzdík ekenín dáleldedí.
2023-2024 jyldary da ol bıíkten kóríníp, qazaqtyń bírtuar ánshílerí Manarbek Erjanov, Estaı Berkímbaev jáne Ámíre Qashaubaev atyndaǵy baıqaularda júldelí oryndarǵa ıe boldy. Būl – dástúrlí án óneríndegí sabaqtastyqtyń, ruhanı jalǵastyqtyń aıqyn kórínísí.
Narıman Abdrahmanov – tek ánshí emes, ol – ūlttyq ónerdíń janashyry. Onyń oryndauyndaǵy árbír ánde tarıhtyń ízí, halyqtyń mūńy men quanyshy, dalanyń keń tynysy sezíledí. Ol ándí oryndamaıdy – ol ánmen bírge ómír súredí.
Búgíngí tańda Narıman – qazaq dástúrlí án óneríníń laıyqty ókílí, sahnada ózíndík qoltańbasy qalyptasqan ónerpaz. Onyń úní – ótkenníń jańǵyryǵy, búgínníń tynysy, bolashaqtyń amanaty.
Názík ún, tereń bolmys
Qazaqtyń dástúrlí án ónerí – tek dauys emes, ol – jannyń syry, júrektíń úní. Sol úndí názíktíkpen, shynaıylyqpen jetkíze alatyn ónerpazdar sırek. Osyndaı tabıǵı bolmysymen erekshelenetín óner ıeleríníń bírí – Qaıyrǵazına Aısáule Ádílbekqyzy.
Aısáule 1989 jyldyń 28 qarashasynda Aqtóbe oblysynda dúnıege keldí. Ónerge jaqyn orta, ūlttyq qūndylyqtardy qadírleıtín tárbıe onyń bolashaq jolyn aıqyndap bergendeı edí. Ánge degen yqylasy erte oyanyp, sol qyzyǵushylyq ony kásíbı bílím jolyna jeteledí.
2006-2010 jyldary Aqtóbe memlekettík pedagogıkalyq ınstıtutynda «Muzykalyq bílím» mamandyǵy boıynsha bílím alyp, ónerdíń teorıyalyq negízín meńgerdí. Būl kezeń onyń muzykaǵa degen kózqarasyn tereńdetíp, pedagogıkalyq qyryn qalyptastyrdy.
Alaıda Aısáuleníń shynaıy óner joly dástúrlí ánmen astasyp jatty. Osy maqsatta ol 2010 jyly Qūrmanǵazy atyndaǵy Qazaq ūlttyq konservatorıyasyna túsíp, «Dástúrlí án» mamandyǵy boıynsha daıyndyq kursyn támamdaıdy. Būl jerde ol tájírıbelí ūstaz Yrysty Súleımenovadan tálím alady. Keıín 2012-2016 jyldary osy mamandyqtyń negízgí kursyn jalǵastyryp, Aıgúl Qosanovanyń shákírtí bolady. Ūstazdarynyń baǵyt-baǵdary, sahnalyq tájírıbe, úzdíksíz ízdenís – onyń kásíbı tūlǵa retínde qalyptasuyna úlken áser ettí.
Konservatorıya qabyrǵasynda júrgen jyldary Aısáule túrlí kontsertter men mádenı sharalarǵa belsene qatysyp, ónerdegí tájírıbesín arttyrdy. Onyń sahnadaǵy bolmysy – tabıǵı, oryndau mánerí – shynaıy. Ár ándí júrekpen sezíníp, tyńdarmanǵa jetkíze bílu – onyń basty erekshelígí.
2015-2017 jyldary Hazar etno-fyujn toby qūramynda solıst ánshí retínde óner kórsetíp, dástúrlí jáne zamanauı baǵyttyń toǵysynda ózín synap kórdí. Būl kezeń onyń shyǵarmashylyq kókjıegín keńeıtíp, sahnalyq tájírıbesín baıytty.
2016 jyldyń shílde aıynan bastap Almaty oblysy Qarasaı audandyq mádenıet úıíndegí «Úshqońyr» folklorlyq ansamblínde ánshí bolyp qyzmet atqaryp, 2022 jylǵa deıín osy ūjymnyń beldí múshesí boldy. Al 2017 jyldan bastap Alatau dástúrlí óner teatry sahnasynda ártís-ánshí retínde eńbek etíp keledí. Būl – dástúrlí ónerdíń qaınaǵan ortasy, al Aısáule – sol ortanyń názík úní.
Ol tek sahnamen shektelíp qalmaı, ūstazdyq joldy da qatar alyp júr. Jekemenshík mektepterde dombyramen án aıtu ónerín úıretíp, jas buynǵa ūlttyq ónerdíń qadírín síńíríp keledí. Būl – onyń ónerge degen adaldyǵynyń, jauapkershílígíníń aıǵaǵy.
Aısáuleníń jetístíkterí – onyń tabandylyǵy men talantynyń jemísí. 2012-2013 jyldary respublıkalyq pándík olımpıadalarda júldelí oryndarǵa ıe bolyp, bílím men ónerdí qatar alyp júrgenín dáleldedí. 2014 jyly Ǵ.Qūrmanǵalıev atyndaǵy dástúrlí ánshíler baıqauynda Í oryn alyp, kásíbı deńgeıín kórsettí.
2014-2016 jyldary QR Tūńǵysh Prezıdentí qorynyń shákírtaqysyn ıelenuí – onyń ónerdegí áleuetíne berílgen joǵary baǵa. 2015 jyly Mekes Tóreshov atyndaǵy respublıkalyq baıqauda júldelí oryn alyp, dástúrlí án óneríndegí ornyn nyǵaıtty.
Odan bólek, kóptegen mádenı keshterde, ádebı-muzykalyq sharalarda óner kórsetíp, túrlí alǵys hattarmen marapattaldy. 2016 jyly Ahmet Jūbanovqa arnalǵan kontsertte óner kórsetíp, muzeı basshylyǵynyń alǵysyna ıe boldy. Sol jyly «Kúmís kómeı, jeztańdaı» baıqauynda top qūramynda júldelí oryn aldy.
2017 jyldan bastap onyń jetístíkterí jańa deńgeıge kóteríldí. Patrıottyq ánder baıqauynda Í oryn alyp, túrlí shyǵarmashylyq keshterde óner kórsetkení úshín marapattarǵa ıe boldy. 2018 jyly mádenıettíń damuyna qosqan úlesí úshín oblys ákímdígí tarapynan alǵys hatpen marapattaldy.
Keıíngí jyldary da onyń eńbegí eleníp keledí. 2021 jyly «Alatau jūldyzy» medalímen, 2022 jyly teatr basshylyǵynyń alǵys hatymen marapattaldy. Sondaı-aq, Ázírbaıjan Mámbetovtíń 90 jyldyǵyna arnalǵan halyqaralyq teatr festıvalíníń medalín ıelenuí – onyń tek ánshí emes, sahna ártísí retíndegí qyryn da aıqyndaıdy.
2023 jyly akterlík sheberlík kursynan ótíp, óz múmkíndígín odan árí keńeıttí. Sol jyly Almaty qalasynyń mádenıet basqarmasy tarapynan Halyqaralyq teatr kúníne oraı alǵys hatqa ıe boldy.
Aısáule Qaıyrǵazına – dástúrlí án óneríndegí názíktík pen tereńdíktíń úılesímí. Onyń dauysy – jūmsaq, bíraq áserlí; oryndauy – qarapaıym, bíraq júrekke jeterlík. Ol ándí jaı oryndamaıdy, ony sezínedí, sonysymen tyńdarmandy bauraıdy.
Búgínde ol – qazaq óneríníń sahnasynda ózíndík orny bar, kórermen júregínen jol tapqan ónerpaz. Onyń shyǵarmashylyq joly – úzdíksíz ízdenís pen adal eńbektíń aıqyn kórínísí.
Ruhty dauys ıesí
Qazaqtyń dástúrlí án ónerí – ūlttyń jadyn saqtap, ruhyn asqaqtatatyn kıelí mūra. Sol mūrany júregímen sezíníp, tyńdarmanǵa shynaıy jetkíze alatyn jas buyn ókílderíníń bírí – Aǵaıdarov Erǵalı Janálíūly. Onyń shyǵarmashylyq joly – talpynys pen tabandylyqtyń, tabıǵı talant pen eńbekqorlyqtyń úılesímínen tuǵan taǵylymdy jol.
Erǵalı 1993 jyly Tashkent oblysynda dúnıege kelgen. Balalyq shaǵy shekara syrtynda bastalǵanymen, taǵdyr ony tarıhı Otany – Qazaqstanǵa jeteledí. 2002 jyly elge qonys audaryp, Qazyǵūrt audanynda bílím alyp, Zańǵar orta mektebín támamdaıdy. Būl kezeń – onyń tūlǵa retínde qalyptasyp, ūlttyq ruhty boıyna síńírgen uaqyty boldy.
Ónerge degen qyzyǵushylyǵy ony kásíbı bílím jolyna alyp keldí. Ol Ońtústík Qazaqstan saz kolledjínde «Halyq ání» mamandyǵy boıynsha bílím alyp, tájírıbelí ūstaz Álímjan Seríkbaıevten tálím aldy. Dástúrlí ánníń qyr-syryn meńgeríp, dauys múmkíndígín shyńdaǵan būl kezeń onyń ónerge nyq qadam basuyna negíz boldy.
Bílímín odan árí tereńdetu maqsatynda Qūrmanǵazy atyndaǵy Qazaq ūlttyq konservatorıyasyna túsíp, Qazaqstannyń eńbek síńírgen qaıratkerí Erkín Shúkímanovtyń shákírtí boldy. 2018 jyly oquyn támamdap, kásíbı sahnaǵa tolyqqandy daıyn ónerpaz retínde shyqty.
Búgínde Erǵalı Alatau dástúrlí óner teatrynda eńbek etíp, ūlttyq ónerdíń órkendeuíne óz úlesín qosyp keledí. Onyń sahnadaǵy bolmysy – jígerlí, shynaıy, ruhty. Oryndaǵan ár ánínde keń dalanyń tynysy, halyqtyń úní sezílíp tūrady.
Erǵalı – túrlí baıqaularda top jarǵan daryndy ánshí. «Kúmís kómeı, jeztańdaı» baıqauynda Í oryn alyp, Kenen Ázírbaev atyndaǵy baıqauda júldelí ÍÍÍ oryndy ıelendí. Sondaı-aq Halyqaralyq Delfıı oıyndarynda ÍÍÍ oryn alyp, halyqaralyq deńgeıde de ózín tanytty. Respublıkalyq dástúrlí ánshíler olımpıadasynda Í oryn aluy – onyń kásíbı sheberlígíníń aıqyn dálelí.
2016 jyldyń tamyz aıynan bastap ol «Úshqońyr» tobynyń qūramynda óner kórsetíp keledí. Būl toppen bírge elímízdíń túkpír-túkpírínde ótken mádenı sharalarda, memlekettík merekelerde, kontsertterde belsendí óner kórsettí. Ásírese Táuelsízdík kúníne arnalǵan saltanatty keshter men el kólemíndegí mádenı kúnderde onyń ónerí kópshílík kóńílínen shyqty.
Erǵalı úlken sahnalarda da ózín erkín ūstaıtyn ónerpaz. Ol qazaqtyń tanymal ánshílerí men óner maıtalmandarynyń shyǵarmashylyq keshterínde óner kórsetíp, tájírıbe jınaqtady. Atap aıtqanda, Mádına Eralıevany eske alu keshínde, «Saǵyndyrǵan ánder-aı» kontsertterínde, Maqpal Júnísova, Ramazan Stamǵazıev, Rınat Zaıytov syndy óner ıeleríníń keshterínde óner kórsettí.
Sonymen qatar ol tek kontserttík sahnalarda ǵana emes, írí qoǵamdyq sharalarda da belsendí. «Qazaq barysy» men «Álem barysy» sıyaqty auqymdy sporttyq dodalarda án shyrqap, baluandardyń ruhyn kóterdí. Būl – onyń óneríníń halyqpen etene baılanysynyń belgísí.
2018 jyly Erǵalı «Úshqońyrǵa kel» atty jeke shyǵarmashylyq keshín ótkízíp, tyńdarmanmen etene júzdestí. Būl kesh – onyń shyǵarmashylyq belesíníń bír kórínísí boldy. Sonymen qatar, túrlí televızıyalyq jobalarǵa qatysyp, keń audıtorıyaǵa tanyldy.
2023 jyly teatr íshínde «Jyl úzdígí» statuetkasymen marapattaluy – onyń eńbegíne berílgen laıyqty baǵa. Būl – tek marapat emes, óner jolyndaǵy jauapkershílíktí arttyratyn sením.
Erǵalı Aǵaıdarov – dástúrlí ánníń jańa buyn ókílí. Onyń dauysy – quatty, oryndauy – shynaıy, bolmysy – tabıǵı. Ol án arqyly halyqtyń ruhyn jetkízíp, ūlttyq ónerdíń ómírsheńdígín dáleldep keledí.
Búgínde ol «Úshqońyr» tobynyń beldí múshesí retínde qazaq án óneríníń kókjıegín keńeıtíp, tyńdarman júregínen oryn alyp júr. Onyń óner joly – alda álí talaı asulardy baǵyndyratyn, úmít pen senímge toly jol.
Bízge jetken halqymyzdyń án mūrasy ózíníń erekshe ıírímderímen jan dúnıemízdí baurap alady. Ásírese, bízdíń qazaqtyń ánge degen qūshtarlyǵy, ánge etene jaqyndyǵy típtí ala-bóten ǵoı. Solaı bolatyn jóní de bar. Óıtkení qazaq ánmen egíz jaratylǵan.
«Úshqońyr» trıosynyń repertuary da keń auqymdy qamtyǵan. Ǵasyrlardan tamyr tartqan, ūlttyń bolmysyn aıqyndaıtyn halyq ánderí men halyq kompozıtorlary Aqan serí, Bírjan sal, Mūhıt, Úkílí Ybraı syndy dástúrlí án óneríníń negízí bolǵan Arqa, Jetísu, Batys mektebín qamtıdy. Sonymen qosa HH ǵasyrdyń ekínshí jartysynda qazaq án ónerín jańasha túrlendírgen ánder «Úshqońyrdyń» oryndauynda keremet naqyshqa ıe bolyp, tyńdarmannyń júregíne jol tauyp keledí. Nūrǵısa Tílendıev, Temírjan Bazarbaev, Shámshí Qaldayaqov, Áset Beıseuov, Mansūr Saǵatov syndy teńdesíz kompozıtorlardyń shyǵarmalary toptyń negízgí repertuarynda.
Dáuír ótíp uaqyt ozǵan saıyn, bíz bolashaqqa kósh túzegen qazaq án keruenímen bírge sapar shegíp kelemíz. Būl kúnde «Alatau» dástúrlí óner teatrynda kórermenderíne qaltyqsyz qyzmet etíp júrgen Narıman, Aısáule, Erǵalı da án aıtyp qoımaı ózderíníń akterlík qyrlarymen de tanylyp keledí. Daryndy ūl-qyzdaryńyz teatr sahnasynda ózíndík orny men qoltańbasy bar artıster bolyp qalyptasty.
Halqyn ásem ánmen susyndatqan dúl-dúl ánshíler án kerueníníń sándí saltanaty. Oryndaushysyn tapqan án tyńdaushynyń júregíne jeterí anyq. Al ándí naqyshyna keltíre bílgen ánshí qashanda halqynyń ystyq yqylasy men qūrmet-qoshemetíne bólengen. «Úshqońyr» trıosy 2025 jyly «Alatau» dástúrlí óner teatrynda «Úshqońyr» tobynyń «Ūly elím» atty shyǵarmashylyq keshí óttí.
Eńbekpen órílgen ǵūmyr
Ómírdíń mánín mańdaı termen, adal eńbektíń qadírín qarapaıym tírshílígímen dáleldep júrgen jandar bolady. Olar sahna tórínde kózge túspese de, úlken ístíń berekesín kírgízíp, bútín bír ūjymnyń tynys-tírshílígín qalypty ūstap tūratyn tírekke aınalady. Sondaı jandardyń bírí – «Alatau» dástúrlí óner teatrynyń qarapaıym da qadírlí qyzmetkerí Bekteleuov Alǵabas Qojahmetūly.
Alǵabas Qojahmetūly 1959 jyldyń 16 qańtarynda Abaı oblysy, Shūbartau audanyna qarasty Malgeldí auylynda dúnıege kelgen. Qazaqy auyldyń qarapaıym tírshílígí men eńbekke baulıtyn tárbıesí onyń boıyna jastaıynan jauapkershílík pen tózímdílíktí síńírdí. Balalyq shaǵy tabıǵatpen etene, tírshílíktíń qaınaǵan ortasynda óttí.
Segíz synypty támamdaǵan soń, bílímín jalǵastyru maqsatynda Almaty oblysynyń Shamalǵan auylyndaǵy GPTU-ǵa túsíp, 1974-1977 jyldary kásíptík bílím aldy. Būl jyldar onyń ómírge degen kózqarasyn qalyptastyryp, naqty mamandyq ıesí boluyna jol ashty.
1977-1979 jyldary Otan aldyndaǵy azamattyq boryshyn ótep, ásker qatarynda shyńdaldy. Áskerden keıín tuǵan jeríne oralyp, Saryqamys auylynda eńbek jolyn bastaıdy. Qarapaıym eńbek adamy retínde alǵashqy qadamdaryn osy auylda jasap, ómírdíń túrlí synaqtarynan ótíp, tájírıbe jınaqtaıdy.
1980-1985 jyldary Almaty qalasyndaǵy Kırov atyndaǵy auyr mashına jasau zauytynda jūmys ístep, óndírístíń qyr-syryn meńgeredí. Būl kezeń onyń eńbekqorlyǵyn shyńdap, tózímdílík pen kásíbı jauapkershílígín arttyrǵan mańyzdy jyldar boldy.
1985 jyldan bastap Saryqamys sovhozynda túrlí qyzmetter atqardy. Dırektordyń orynbasary, esep mamany, sauda meńgerushísí sekíldí jauapty qyzmetterdí abyroımen atqaryp, auyl sharuashylyǵy salasynda da ózín kórsete bíldí. 1992 jylǵa deıín osy salada tabandy eńbek etíp, el ıgílígí úshín qyzmet ettí.
Keıíngí jyldary da eńbek joly toqtaǵan joq. 1993 jyly Ayagóz qalasyndaǵy temír jol deposynda, al 1995-1997 jyldary «Semeı ormany» mekemesínde qyzmet etíp, ár salada tájírıbe jınaqtady. Qaı jerde júrse de, óz ísíne adaldyq tanytyp, senímge selkeu túsírmeıtín maman retínde tanyldy.
1998 jyldan bastap Astana qalasynda santehnık bolyp jūmys ístep, osy salada ūzaq jyldar boıy eńbek ettí. Būl – kózge kóríne bermeıtín, bíraq asa jauapty, kúndelíktí tírshílíktíń qalypty júruíne tíkeleı áser etetín qyzmet. Osy salada jıyrma jylǵa juyq uaqyt eńbek etu – úlken tózím men sheberlíktíń belgísí.
2019 jyldan berí Alǵabas Qojahmetūly «Alatau» dástúrlí óner teatrynda santehnık bolyp qyzmet atqaryp keledí. Teatr – ónerdíń ordasy bolǵanymen, onyń íshkí júıesíníń dūrys jūmys ísteuí de úlken mańyzǵa ıe. Sol júıeníń úzdíksíz qyzmet etuíne Alǵabas aǵamyzdyń qosyp otyrǵan úlesí orasan.
Qoly sheber, ísíne ūqypty, jauapkershílígí joǵary maman retínde ol teatr ūjymynyń syıly múshesíne aınaldy. Áríptesterí arasynda sabyrly mínezímen, adamgershílígímen, qarapaıym bolmysymen erekshelenedí. Qaı kezde de kómekke daıyn tūratyn, aqylyn aıtyp, qol ūshyn sozatyn jan retínde qūrmetke ıe.
Teatr qabyrǵasynda júrgen jyldary ol tek óz qyzmetín atqaryp qana qoımaı, ūjymnyń bír bólshegíne aınaldy. Óner adamdarynyń eńbegín baǵalap, olardyń shyǵarmashylyqpen alańsyz aınalysuyna jaǵdaı jasap júrgen osyndaı jandar – mádenıet salasynyń kórínbeıtín qaharmandary.
Alǵabas Qojahmetūlynyń ómír joly – adal eńbek pen qarapaıymdylyqtyń, tabandylyq pen tózímdílíktíń úlgísí. Onyń ǵūmyry – «eńbek etseń erínbeı, toyady qarnyń tílenbeı» degen halyq danalyǵynyń aıqyn kórínísí.
Osyndaı eńbek adamdary barda kez kelgen ūjymnyń írgesí berík, tírshílígí berekelí bolmaq. Alǵabas aǵamyz – sol berekeníń bír díńgegí.
Ónerge aınalǵan ómír
Qazaq sahnasynyń tarıhyna kóz salsaq, ár dáuír óz únímen, óz boyauymen erekshelenedí. Bíraq sol boyaudy qanyq etetín – sahnaǵa janyn arnaǵan tūlǵalar. «Alatau» dástúrlí óner teatrynyń qabyrǵasynda on jylǵa juyq taban audarmaı qyzmet etíp kele jatqan akter Tımur Pıyazov – sondaı ruhanı ízdenístíń, ónerge adaldyqtyń kórínísí.
Keı adam ónerge keledí. Keı adam óner úshín tuady. Tımur – ekínshí qatardan. Onyń boıyndaǵy áuez ben sezím áuelí muzykalyq kolledj qabyrǵasynda qalyptasty. Estrada vokal mamandyǵy boıynsha bílím alyp, ol dybystyń tabıǵatyn, únníń mínezín tanydy. Án arqyly adamnyń janyn jetkízudí úırendí. Bíraq būl – bastamasy ǵana edí.
Keıín ol T.Q. Júrgenov atyndaǵy Qazaq ūlttyq óner akademıyasynda akterlík ónerdíń tereńíne boılady. Ūstazy – Esmūhan Obaev. Būl esím – qazaq teatrynyń bír mektebí. Sol mektepten tálím alǵan Tımur sahnaǵa tek oryndaushy bolyp emes, oılaıtyn, ízdenetín, ózín ózí tanı alatyn akter bolyp shyqty. Óıtkení naǵyz óner – tek syrtqy áreket emes, íshkí qozǵalys.
Onyń ónerdegí bolmysy kópqyrly. Sahnada ol – bír álem. Ekranda – basqa álem. Al dauysynda – úshínshí bír tylsym bar. «Aıman – Sholpan» telehıkayasyndaǵy shaǵyn beıneden bastap, «Dostyq jármeńkesíndegí» mínezdí keıípkerge deıíngí aralyq – ízdenístíń joly. Al «Jūmat Shanın» fılmínde Mūhtar Áuezovtí somdauy – sol ízdenístíń bıík shyńy. Áuezovtíń beınesí – jaı obraz emes, ol – tūtas ūlttyń oıy men mūńy. Sol bıíktí sezínu – úlken júrekke ǵana būıyrady.
Al onyń dauysy... Dauys – kózge kórínbeıtín akterlík. «Zolushkadaǵy» hanzadanyń úní nemese «Malefısentadaǵy» Dıavaldyń syry – būl tek dybystau emes, būl – jan beru. Tyńdaushy keıípkerdí kórmeı tūryp, sezínse – demek akter óz mıssıyasyn oryndady. Tımur dál sol shekaradan óte alǵan. Ol tek akter emes. Ol – ánshí. «BAQAI» toby arqyly ol sahnanyń basqa bír tynysyn ashty. Án aıtqanda – ol sózdí emes, sezímdí oryndaıdy. Ár áuen – onyń íshkí álemíníń jańǵyryǵy.
Bíraq būl joldyń tamyry tereńde jatyr. Onyń atasy – Zeınel Pıyazov, Ózbekstan men Qaraqalpaqstannyń halyq ártísí. Būl – jaı ataq emes, būl – dáuírdíń moıyndauy. Ol kezínde qazaq sahnasynyń jaryq jūldyzy Nūrmūhan Jantórınmen bírge bílím alyp, qatar júrgen. Ónerdí bírge tynystaǵan, bírge kótergen buyn. Atasynyń on ekí perzentíníń túgel óner jolyna túsuí – bír áulettíń emes, bír mekteptíń taǵdyry sekíldí. Sol mekteptíń únín búgín Tımur jalǵap keledí.
«Ónerdíń eń ūly qasıetí – shyndyq» degen edí Lev Tolstoı. Tımurdyń erekshelígí – sol shyndyqtan qashpauynda. Ol ár rólín qaıtalamauǵa tyrysady. Ár obrazdy jańadan tuady. Ózíne ózí syrt kózben qarap, «dūrys pa, būrys pa?» dep sūraq qoyady. Būl – sırek qasıet. Óıtkení akterdíń eń úlken qarsylasy – ózí. Sahnada ol ózín ūmytady. Ózín ūmytqan sátte ǵana ol tabady – keıípkerdí, shyndyqty, kórermendí. Bírde Súıínbaı bolyp sóz otyn shashsa, bírde Quat bolyp kúlkí syılaıdy. Bírde Mūqaǵalı bolyp júrekke mūń qūyady. Būl – jaı sheberlík emes, būl – jannyń keńdígí.
On jyl – uaqyttyń ólshemí ǵana. Al ónerde uaqyt ólshenbeıdí, ol – sezíledí. Tımur Pıyazovtyń osy on jyldaǵy joly – ízdenís pen íshkí ósu, kúres pen kemeldenu. Būl jol álí jalǵasady. Óıtkení onyń ónerí – toqtaudy bílmeıtín ózen sekíldí.
Qazaq sahnasy árdaıym shyndyqty ízdegen. Sol shyndyqty tíríltíp júrgen akterler barda, ónerdíń oty sónbeıdí. Tımur – sol ottyń bír ūshqyny emes, sol ottyń ózí.