Автокөлік сатып алу – көпшілік үшін үлкен әрі жауапты шешім. Алайда сарапшылардың айтуынша, азаматтардың көбі көлік таңдауда асығыстық танытып, кейін қаржылық шығынға немесе заңдық мәселелерге тап болып жатады. Мамандар мұндай жағдайлардың алдын алу үшін бірнеше маңызды жайтқа назар аударуға кеңес береді.
Арзан бағаға алданып қалу
Нарықтағы бағадан әлдеқайда арзан ұсыныстар әрдайым күмән тудыруы керек. Сарапшылардың сөзінше, алаяқтар сатып алушының назарын аудару үшін көлікті нарық бағасынан төмен бағамен жариялайды.
Кейін олар алдын ала төлем сұрауы немесе көліктің нақты жағдайын жасыруы мүмкін.
– Егер көлік құны ұқсас модельдерден едәуір арзан болса, оның себебін анықтау қажет. Кей жағдайда мұндай көліктердің құжаттары дұрыс болмайды немесе бұрын ауыр жол-көлік оқиғасына түскен болуы мүмкін, – дейді авто сарапшы Ержан Сәрсенов.
Көліктің тарихын тексермеу
Көптеген сатып алушы көліктің сыртқы көрінісіне ғана мән беріп, оның тарихын тексеруді ұмытып жатады.
Мамандар көліктің:
- бұрынғы иелерінің санын;
- жол-көлік оқиғаларына қатысқан-қатыспағанын;
- кепілде тұрған-тұрмағанын;
- тіркеу деректерін міндетті түрде тексеруге кеңес береді.
Өйткені кейін көлікке қатысты шектеулер анықталса, оны қайта рәсімдеу немесе сату қиынға соғуы мүмкін.
Техникалық жағдайын толық тексермеу
Автокөлік сатып аларда ең жиі кездесетін қателіктің бірі – техникалық диагностикадан бас тарту.
Кейбір сатушылар көліктің ақауларын уақытша жасырып, сатып алушыға жақсы күйде көрсетеді. Ал бірнеше аптадан кейін қозғалтқыш, беріліс қорабы немесе жүріс бөлігіне қатысты күрделі мәселелер шығуы мүмкін.
– Көлікті міндетті түрде тәуелсіз техникалық орталыққа апарып тексерткен жөн. Бұл кейінгі үлкен шығындардың алдын алады, – дейді автосервис маманы Данияр Ахметов.
Құжаттарды мұқият оқымау
Сарапшылар мәміле кезінде құжаттарға ерекше назар аудару қажет екенін айтады. Кейбір азаматтар сатып алу-сату шартын толық оқымай қол қояды.
Нәтижесінде құжаттағы кейбір талаптар немесе қосымша міндеттемелер кейін күтпеген мәселелерге әкелуі мүмкін.
Мамандар келісімшарттағы барлық деректердің нақты көлік пен сатушыға сәйкес келетініне көз жеткізуге кеңес береді.
Делдалдарға шектен тыс сену
Автонарықта өзін делдал немесе көлік жеткізуші ретінде таныстыратын адамдар аз емес. Олардың арасында адал жұмыс істейтіндері де бар, алайда кей жағдайда алаяқтық фактілері кездеседі.
Сарапшылар бейтаныс адамдарға алдын ала ірі көлемде ақша аудармауға шақырады. Әсіресе көлікті көрмей тұрып төлем жасау қауіпті.
– Қазір интернет арқылы көлік жеткізіп береміз деген желеумен азаматтарды алдау жағдайлары кездеседі. Сондықтан барлық ақпаратты тексеріп, ресми құжаттарды талап ету қажет, – дейді заңгер Нұржан Қуаныш.
Сақтандыру мен қосымша шығындарды есептемеу
Көпшілік азамат көліктің сатып алу бағасын ғана есептейді. Алайда көлік ұстауға байланысты басқа да шығындар бар.
Олардың қатарында:
- сақтандыру;
- техникалық қызмет көрсету;
- қосалқы бөлшектер;
- жанармай шығындары;
- салықтар мен тіркеу рәсімдері бар.
Сарапшылар көлік сатып алар алдында оның кейінгі қызмет көрсету шығындарын да алдын ала есептеуге кеңес береді.
Қауіпсіз мәміле қалай жасалады?
Мамандар көлік сатып алу кезінде бірнеше қарапайым ережені сақтауды ұсынады:
- сатушының жеке басын тексеру;
- көліктің құжаттарын мұқият қарау;
- техникалық диагностика жүргізу;
- көліктің тарихын тексеру;
- мәмілені заң талаптарына сай рәсімдеу.
Осы талаптарды орындау арқылы азаматтар қаржылық шығыннан да, алаяқтықтан да қорғана алады.
Сарапшы кеңесі
Автокөлік сатып алу кезінде эмоцияға емес, нақты деректерге сүйенген дұрыс. Әдемі көрініс немесе төмен баға шешуші фактор болмауы тиіс. Мамандардың пікірінше, бірнеше сағаттық мұқият тексеру кейінгі бірнеше жылдық мәселенің алдын алуы мүмкін.
Сондықтан көлік таңдауда асықпай, барлық құжат пен техникалық жағдайды жан-жақты тексеру қауіпсіз мәміленің басты кепілі болып саналады.