Тіркелмеген мопедтердің жүруіне тыйым салынады: Жаңа талаптар және қоғамдағы әсері
Қазақстанда көлік қозғалысын реттеу мақсатында 2025 жылдың 5 сәуірінен бастап тіркелмеген мопедтердің жол қозғалысына қатысуына ресми түрде тыйым салынды. Бұл қадам жол қауіпсіздігін қамтамасыз ету және мопед жүргізушілерінің құқықтық жауапкершілігін арттыру мақсатында қолға алынды. Бұл туралы Aqshamnews.kz сайты хабарлайды.
Жаңа ереже көптеген азаматтардың көлік құралдарын тіркеу мен жүргізуші куәлігін рәсімдеуге асығуына себеп болды. Енді еліміздің жолдарында мопед мінген әр азамат мемлекеттік тіркеуден өтіп, тиісті талаптарға сай болуға міндетті.
Жаңа талаптар қандай?
2024 жылдың қазан айында қабылданған өзгерістерге сәйкес, 50 текше сантиметрге дейінгі қозғалтқышы бар мопедтер де көлік ретінде тіркелуге жатады. Бұрын бұл санаттағы көліктер тіркеусіз де қозғала алатын. Енді әрбір мопед иесі көлікті ІІМ жүйесінде тіркеп, мемлекеттік нөмір алуы тиіс. Сонымен қатар, жүргізушінің А1 немесе А санатындағы жүргізуші куәлігі болуы қажет.
Бұл ретте Ішкі істер министрлігі мопед иелерін алдын ала ескертіп, 2025 жылдың көктеміне дейін тіркеу және жүргізуші куәлігін рәсімдеу бойынша кең көлемді түсіндіру жұмыстарын жүргізді. Енді бұл талапты орындамағандар Әкімшілік құқық бұзушылық кодексінің тиісті баптары бойынша жауапкершілікке тартылады.
Неліктен бұл қадам маңызды?
Соңғы жылдары Қазақстанда мопед пен скутер қолданушылардың саны күрт өсті. Бұл көліктер көбіне оқушылар мен студенттер, сондай-ақ курьерлік қызмет өкілдері арасында танымал. Алайда олардың көпшілігі арнайы құқықсыз, қауіпсіздік ережелерін елемей қозғалып жүрді. Жол-көлік оқиғаларының статистикасы да осыны дәлелдейді: 2023 жылы мопед қатысқан 500-ден астам жол апаты тіркеліп, 30-ға жуық адам қаза тапқан.
Мамандар бұл жағдайды тіркелмеген мопедтердің көлеңкеде қалып, жол қозғалысына бақылаудың әлсіздігімен байланыстырады. Сондықтан жаңа талаптар қоғамдағы жауапкершілік деңгейін арттырып, көлік құралдарын ресми есепке алуға бағытталған маңызды реформа ретінде бағалануда.
Қоғамның реакциясы қандай?
Жаңа тәртіпке қатысты қоғам пікірі екіге бөлінді. Бір тарап бұл шараны қолдап, жол қауіпсіздігі үшін маңызды қадам екенін айтса, екінші тарап бұл шешімді халықтың әлеуметтік жағдайына ауыр тиеді деп сынап отыр. Әсіресе, мопедті күнкөріс көзіне айналдырған курьерлер мен ауыл тұрғындары тіркеу мен куәлік алуға кететін шығынды көтере алмайтынын алға тартады.
Сарапшылар бұл жағдайды шешу үшін мемлекет тарапынан өтпелі кезеңде жеңілдіктер немесе субсидия беру тетіктерін қарастыру қажет екенін алға тартады. Сондай-ақ, жергілікті әкімдіктер арқылы тегін оқыту курстары мен тіркеу акцияларын ұйымдастыру ұсынылуда.
Сарапшылар не дейді?
Көлік саласының сарапшысы Бауыржан Нұртаевтың айтуынша:
«Мопедті тіркеу міндеті – уақыт талабына сай шешім. Қазір жолда жүрген әр көлікке нақты жауапкершілік жүктелуі тиіс. Бұл тек қана тәртіп емес, адам өмірін қорғау мәселесі. Бірақ бұл үдеріс мүмкіндігінше қарапайым әрі арзан болуы керек».
Ал заңгер Айгүл Саттарова бұл өзгерістердің құқықтық тұрғыдан да маңыздылығын атап өтті:
«Жол апатына себепкер болған мопед жүргізушісін анықтау тіркеусіз жағдайда өте қиын. Енді әрбір мопед иесі заң алдында нақты жауап беретін болады».
Мопедтерді тіркеу мен жүргізуші куәлігін міндеттеу – жол қауіпсіздігі мен құқықтық тәртіпті арттыруға бағытталған маңызды реформа. Бұл өзгеріс мопед иелерінен жауапкершілік пен тәртіпті талап еткенімен, қоғамның әлсіз топтарына қосымша қолдау механизмдері қажет. Дегенмен, ұзақ мерзімді перспективада бұл қадам көлік мәдениетін көтеріп, қауіпсіздік деңгейін арттыруға ықпал етеді.
