Биылғы Бараат түнін мұсылман жұртшылығы бүгінгі түнде қарсы алады. Ислам күнтізбесі бойынша бұл түн Шағбан айының 15-іне сәйкес келеді. Айдың тууына байланысты күн жыл сайын өзгеріп отырады және кейбір елдерде бір күн айырмашылық болуы мүмкін.
Бұл түн ислам дәстүрінде айрықша маңызға ие. Сол себепті мұсылмандар Бараат түнін рухани тазару, өткенге есеп беру және алдағы Рамазан айына дайындық кезеңі ретінде өткізеді.
Бараат түнінің мәні неде?
Бараат түні кей деректерде Ләйләтул-Бараа немесе Шәб-е-Бараат деп аталады. Бұл атаулар «кешірімге бөлену түні», «аман қалу түні» деген мағынаны білдіреді. Діни сенім бойынша, дәл осы түні Алланың мейірімі кеңейіп, шын ықыласпен тәубе еткен пенделердің күнәлары кешіріледі.
Кей ислам ғұламалары бұл түні адамның бір жыл ішіндегі несібесі, өмір жолындағы сынақтары белгіленуі мүмкін екенін де айтады. Осыған байланысты Бараат түні мұсылмандар үшін дұға мен құлшылықты көбейтуге берілген ерекше мүмкіндік саналады.
Бараат – бір жылдық (ажал, дүниеден өту, ризық-несібе т.б) тағдыр жазылатын түн. Айша (Алла одан разы болсын) анамыздан келген риуаятта Пайғамбарымыз (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) Айша анамызға: «Бұл түннің, яғни Шағбан айының ортасындағы қандай түн екенін білесің бе?» – деп сұрады. Мен: «Ол түнде не болады?» – дедім. Сонда Пайғамбарымыз (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын): «Бұл түнде сол жылы дүниеге келетіндер және сол жылы дүниеден өтетіндер жазылады. Ол түні пенделердің амалдары көтеріліп, ризықтары белгіленеді», – деді.
Бұл түні қандай амалдар жасау керек?
Бараат түніне қатысты дін тұрғысынан қатаң міндеттелген рәсімдер жоқ. Дегенмен, нәпіл ғибадаттар мен игі істерді арттыру құпталады. Әдетте мұсылмандар мынадай амалдарға мән береді:
• Нәпіл намаз оқу. Парыз намаздарды уақытында орындап, түннің бір бөлігін қосымша құлшылықпен өткізу ұсынылады. Құран оқып, кешірім тілеу – сауапты іс.
• Жамағатпен намазға қатысу. Ер адамдар үшін құптан және таң намазын жамағатпен оқу абзал амалдардың қатарында.
• Дұға жасау. Бұл түні өзіңізге ғана емес, ата-анаңызға, отбасыңызға, жақындарыңызға амандық тілеп дұға еткен жөн.
• Садақа беру. Мұқтаж жандарға көмектесу, қайырымдылық қорларына үлес қосу – үлкен сауап. Қазіргі таңда мұны онлайн қызметтер арқылы да жүзеге асыруға болады.
• Тәубе етіп, кешіру. Өткен қателіктерді мойындап, шынайы тәубе ету, сондай-ақ біреуге өкпе-реніш болса, оны кешіру рухани тазалыққа жол ашады.
• Туыстық қарым-қатынасты нығайту. Жақын жандармен хабарласып, жағдайын сұрау, ауырған адамдарға көңіл айту да сауапты амал саналады.
• Зікір мен салауат айту. Алланы еске алып, Пайғамбарға (с.ғ.с.) салауат айту бұл түннің рухына сай келеді.
• Ораза ұстау. Шағбан айының 15-күні ораза ұстауға рұқсат етіледі. Көпшілік күндіз ораза ұстап, түнін құлшылықпен өткізуді жөн көреді.
Қандай әрекеттен сақ болған жөн?
Бараат түні көңіл көтеру мен думанға арналмаған. Бұл түні артық әңгіме айтып, ойын-сауық ұйымдастыруға болмайды, керісінше, тыныштық сақтап, ойлану мен ғибадатқа басымдық берген дұрыс.
Сонымен қатар өсек айту, ашу мен кек сақтау, туыстармен араз болу, өзгеге көрсету үшін ғана құлшылық жасау секілді әрекеттерден аулақ болған жөн.
Дін ғалымдарының айтуынша, шынайы ниетсіз жасалған ғибадаттың сауабы аз болуы мүмкін. Сондықтан бұл түні адамның ішкі ықыласы мен ниеті ерекше рөл атқарады.
Түйін
Бараат түні – міндеттен гөрі мүмкіндік беретін рухани кезең. Бұл түн әр адамға өз-өзіне есеп беріп, жүрегін тазартып, Жаратқаннан кешірім сұрауға жол ашады. Сондықтан Бараат түнін тыныштықта, дұға мен ізгі амалдарға арнап өткізуге кеңес беріледі.