Елімізде қой шаруашылығын жаңа деңгейге көтеріп, ет өнімдерінің сапасы мен бәсекеге қабілеттілігін арттыру бағытында ғылыми ізденістер жүргізіліп келеді, – деп хабарлайды aqshamnews.kz тілшісі.
Соның бірі – қазақтың биязы жүнді қой тұқымын пайдалана отырып, сапасы жоғары, бұлшықет аралық майы мол ет өндіруге мүмкіндік беретін жаңа технологияның жасалуы.
Мұндай ет халықаралық тәжірибеде «мәрмәр ет» деп аталады. Бұл атау ет талшықтарының арасында майдың біркелкі орналасып, өнімге мәрмәр тастың өрнегіне ұқсас көрініс беруіне байланысты қалыптасқан. Бұлшықет аралық майдың мөлшері еттің жұмсақтығына, шырындылығына және дәмдік қасиетіне әсер етеді.
Ғылыми негізделген жаңа тәсіл
«Ұлттық аграрлық ғылыми-білім беру орталығы» КЕАҚ құрамындағы «Қазақ қайта өңдеу және тамақ өнеркәсібі ғылыми-зерттеу институты» ЖШС мамандары қазақтың биязы жүнді қой тұқымы негізінде жас төлді өсіру мен бордақылаудың тұтас технологиялық жүйесін әзірледі.
Жаңа технологияның негізгі мақсаты – қойдың тірі салмағын ғана арттыру емес, одан алынатын еттің сапалық көрсеткіштерін де жақсарту. Ғалымдар осы арқылы тұтынушы талғамы жоғары нарық сегментіне шығуға қабілетті өнім алуды көздеген.
Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі баспасөз қызметінің мәліметіне сүйенсек, жүргізілген жұмыстардың нәтижесінде еттегі бұлшықет аралық майдың мөлшерін 4–6 пайызға дейін жеткізуге мүмкіндік туған. Салыстырмалы түрде алғанда, дәстүрлі жайылым жағдайында өсірілген қой етінде бұл көрсеткіш шамамен 2–3 пайыз деңгейінде болады.
Құрама жемнің маңызы зор
Жаңа технологияның негізіне ғылыми тұрғыдан негізделген қозыларды қарқынды өсіру және бордақылау жүйесі алынған. Оның басты ерекшеліктерінің бірі – құрама жем малдың өсу кезеңіндегі физиологиялық қажеттіліктерін ескере отырып арнайы әзірленген.
Азық құрамына астық және ақуызға бай компоненттермен қатар, пробиотикалық қоспалар, өсімдік тектес шикізат, премикстер мен минералдық кешендер енгізілген.
Мұндай теңгерімді рацион қозылардың тәуліктік салмақ қосуын арттыруға, ағзадағы зат алмасу үдерістерін тұрақтандыруға және олардың қалыпты дамуына қолайлы жағдай жасауға бағытталған. Сонымен бірге азықтандыру жүйесі бұлшықет тіндерінің арасында майдың біркелкі жиналуына ықпал етеді.
Осы тұрғыдан алғанда, ғалымдар ұсынған тәсілдің ерекшелігі – малды шамадан тыс бордақылау емес, оның табиғи өсу ерекшеліктерін ескере отырып, қажетті қоректік заттарды тиісті мөлшерде беру. Яғни еттің сапасы малдың тұқымына ғана емес, оны өсіру мен азықтандыру технологиясына да тікелей байланысты.
Негізгі мақсат – сапалы әрі бәсекеге қабілетті өнім
Ғалымдардың алдыға қойған басты міндеті – соңғы өнімнің қасиеттерін сапалық тұрғыдан өзгертіп, нарықтағы талғамы жоғары тұтынушыларға арналған ет өндіру болды.
Бұлшықет аралық майы жоғары еттің басты ерекшелігі – оның құрылымы мен дәмдік қасиеттері. Май ет талшықтарының арасында біркелкі орналасқан кезде, дайын өнім жұмсақ әрі шырынды болып келеді. Сондықтан әлемнің бірқатар елдерінде мұндай ет жоғары сапалы өнім ретінде бағаланады.
Қазақстан үшін бұл бағыттың маңызы ерекше. Өйткені елімізде қой шаруашылығын дамытуға қажетті табиғи мүмкіндік мол. Кең жайылымдар мен қой өсірудің дәстүрлі тәжірибесін заманауи ғылыми технологиялармен ұштастыру арқылы отандық ет өндірісінің тиімділігін арттыруға болады.
Бұған қоса, жоғары сапалы ет өндіру шаруашылықтарға тек өндіріс көлемін көбейтуге емес, өнімнің қосылған құнын арттыруға мүмкіндік береді. Яғни бір ғана шикізатты көп өндіруден гөрі, сапасы жоғары, нарықта өзіндік орны бар өнім шығаруға басымдық беріледі.
Отандық қой шаруашылығы үшін жаңа мүмкіндік
Қазақтың биязы жүнді қой тұқымы негізінде әзірленген технологияның тағы бір артықшылығы – отандық мал тұқымының әлеуетін тиімді пайдалануға мүмкіндік беруі.
Егер ғылыми әзірлеме шаруашылықтарға кеңінен енгізілсе, қой өсірудің дәстүрлі тәсілдерін заманауи азықтандыру жүйесімен толықтыруға жол ашылады. Бұл өз кезегінде малдың өнімділігін арттырып қана қоймай, еттің сапасын тұрақтандыруға мүмкіндік береді.
Сонымен бірге мұндай технология аграрлық ғылымның нақты өндіріспен байланысын күшейтеді. Ғалымдардың зертханалық және тәжірибелік жұмыстары шаруалардың күнделікті өндірісіне енгізілген кезде ғана оның экономикалық тиімділігі толық көрінеді.
Алдағы уақытта технологияның өндірістік шаруашылықтарда кеңінен қолданылуы Қазақстанның сапалы қой етін өндірудегі әлеуетін арттыруы мүмкін. Бұл ішкі нарықты сапалы өніммен қамтамасыз етумен қатар, болашақта экспорттық бағытты да дамытуға мүмкіндік береді.
Қорыта айтқанда, Қазақстандық ғалымдардың қазақтың биязы жүнді қой тұқымы негізінде мәрмәр қой етін өндіру технологиясын әзірлеуі – отандық мал шаруашылығы үшін маңызды жаңалық. Жаңа тәсілдің басты ерекшелігі – малды ғылыми негізде өсіріп, теңгерімді азықтандыру арқылы еттің құрамындағы бұлшықет аралық майдың мөлшерін арттыру. Нәтижесінде дәстүрлі жайылым жағдайында алынатын еттен сапалық тұрғыдан ерекшеленетін өнім өндіруге мүмкіндік туып отыр.
Ең бастысы, бұл жоба Қазақстандағы қой шаруашылығын тек мал басын көбейту тұрғысынан емес, сапалы әрі жоғары қосылған құны бар өнім өндіру тұрғысынан дамытуға бағытталған.
Егер жаңа технология өндірістік шаруашылықтарға кеңінен енгізілсе, Қазақстанда бәсекеге қабілетті қой етінің жаңа сегментін қалыптастыруға мүмкіндік бар. Бұл отандық аграрлық ғылымның жетістігін өндірістің нақты сұранысымен ұштастырып, қазақы қой шаруашылығының жаңа мүмкіндіктерін ашатын маңызды қадам болмақ.
Роза РАҚЫМҚЫЗЫ