Қаңтар - көп адам үшін ауыр кезең ретінде қабылданатын ай. Жылды барынша мерекелеп қарсы алғаннан кейін, қаржылық шығындар да сезіле бастайды. Оған қоса, суық әрі қысқа күндер ішкі жабырқаулықты күшейтеді. Дәл осы уақытта көпшілік көңіл күйдің төмендеуімен, мотивацияның азаюымен және ішкі бос күймен бетпе-бет келеді. Бұл неліктен болады және мұндай жағдайдан қалай шығуға болады? Aqshamnews.kz тілшісі тақырыпты психология тұрғысынан қарастырып көрді.
Неліктен қаңтар айы қиын өтеді?
1. "Бос кеңістік" психологиялық әсері
Мерекелер кезіндегі жарқын эмоциялар, белсенді әлеуметтік қарым-қатынас пен ғажайыпты күту аяқталған соң, күнделікті өмірге бірден қайтып ораламыз. Әдеттегі тіршілік қызықсыз көрініп, "бар жақсы нәрсе артта қалды" деген сезім апатия мен күнделікті істерге деген қызығушылықтың жоғалуына әкелуі мүмкін.
2. Қаржылық күйзеліс
Мерекелік шығындар тек сыйлықтармен шектелмейді. Дастархан, сапарлар, көңіл көтеру де бюджетке салмақ түсіреді. Қаңтарда желтоқсандағы сатып алулардың төлемдері, қысқарған қаржы және бюджетті қайта жоспарлау қажеттілігі мазасыздық пен күйзеліс тудыруы мүмкін.
3. Күн сәулесінің жетіспеуі
Қыс мезгіліндегі қысқа күндер мен сүркей ауа райы көңіл күйге жауап беретін серотонин гормонының деңгейіне тікелей әсер етеді. Жарық азайған сайын энергия да төмендеп, меланхолияға түсу қаупі артады. Маусымдық аффективті бұзылыс (МАБ) көбіне қаңтар айында байқалады.
4. Суық ауа райы және қозғалыстың азаюы
Қыс белсенді өмір салтын шектейді. Суық пен қар серуендеуді құлықсыз етіп, үйде қалуға деген құлшынысты арттырады. Бұл өз кезегінде оқшаулану сезімін күшейтеді.
5. Әлеуметтік қысым және шынайы емес мақсаттар
Қаңтар - жаңа мақсаттар мен уәделер уақыты. Алайда тым жоғары талаптар, тез нәтижеге жетуге ұмтылу және алғашқы сәтсіздіктер кінә сезімі мен көңіл қалуға әкелуі мүмкін.
Эмоционалдық құлдырауды қалай еңсеруге болады?
1. Өз сезімдеріңізді қабылдаңыз
Ең алдымен, мұң немесе апатия сезімін бастан кешіруге өзіңізге рұқсат беріңіз. Бұл - қалыпты жағдай. Оларға қарсы күресудің орнына, себептерін түсінуге тырысып, өзіңізге мейірімді болыңыз.
2. Жарық мөлшерін арттырыңыз
Қыста күн сәулесі аз болса да, оның орнын толтыруға болады. Арнайы шамдармен жүргізілетін жарық терапиясы серотонин деңгейін көтеруге көмектеседі. Күндізгі уақытта 20-30 минут серуендеудің өзі оң әсер береді.
3. Қаржылық жағдайды бақылауға алыңыз
Алдағы айларға нақты қаржылық жоспар құрыңыз. Шығындарды міндетті және қосымша деп бөліңіз. Өткен шығындар үшін өзіңізді кінәламай, біртіндеп тұрақты бюджетке оралыңыз. Қаржылық тұрақтылық уақытты қажет ететінін ұмытпаңыз.
4. Қозғалысты көбейтіңіз
Үйде немесе спортзалда жасалатын жеңіл жаттығулардың өзі көңіл күйді жақсартады. Физикалық белсенділік эндорфиндердің бөлінуіне ықпал етіп, күйзелісті азайтады.
5. Шынайы мақсаттар қойыңыз
Жылдың басы - бәрін бірден өзгертуге тырысатын уақыт емес. Үлкен уәделердің орнына шағын қадамдардан бастаңыз. Мысалы, бір пайдалы әдет енгізу немесе жаңа дағдыны меңгеру.
6. Әлеуметтік байланыстарды сақтаңыз
Мерекелерден кейін көп адам өзін жалғыз сезінеді. Достарыңызбен және жақындарыңызбен байланыста болыңыз - қысқа қоңырау немесе хат алмасудың өзі маңызды. Қарым-қатынас оқшаулануға қарсы тұруға көмектеседі.
7. Қуаныш көзін табыңыз
Қаңтардың жағымсыз тұстарына назар аударудың орнына, сізге ләззат сыйлайтын сәттерді іздеңіз. Бұл сүйікті кітаптар, фильмдер, жаңа хобби немесе бір кесе шаймен өткізілген жайлы кештер болуы мүмкін.
Қашан маманға жүгіну керек?
Егер бірнеше апта бойы жағдайыңыз жақсармай, күнделікті міндеттерді орындау қиынға соқса, психологтың көмегіне жүгінген жөн. Маусымдық аффективті бұзылыс немесе депрессия кәсіби қолдауды талап етеді және терапия арқылы тиімді емделеді.
Қаңтар шынымен де қиын ай болуы мүмкін, алайда бұл - уақытша құбылыс. Өз эмоцияларыңызды түсініп, физикалық белсенділікті және әлеуметтік байланысты сақтап, күйзеліс көздерімен саналы түрде жұмыс істеу бұл кезеңнен өтуге көмектеседі. Қыс - тек суық пен қараңғылық емес, сонымен қатар баяулап, өзіңізге көңіл бөліп, алда келетін жаңа мүмкіндіктерге дайындалатын уақыт.