Өнердің де өз тілі бар. Бірақ соның ішінде сөзге сыймайтын, жүрекке тікелей жететін бір қасиетті тіл бар – ол би тілі. Би – ұлттың мінезі, халықтың жадындағы қуаныш пен қасіреттің, ерлік пен нәзіктіктің, өрлік пен өрнектің көрінісі. Би – тарихтың үнсіз шежіресі. Сондықтан би өнеріне қызмет ету – жай ғана кәсіп емес, рухқа қызмет ету.
Осындай биік өнердің қадірін біліп, оны жүрекпен сезініп, шәкірт санасына өнердің киесін сіңіріп келе жатқан ұстаздың бірі – Қалжан Абылайқызы Меңілбаева.
Бүгінде ұстаздық жолда 35 жылдан астам үздіксіз еңбек етіп, білім мен өнерді қатар өрген Қалжан Абылайқызы 55 жылдық мерейтой белесіне көтерілгелі отыр.
Сахна – тәртіптің мектебі, өнер – мінездің өлшемі
Би өнері – тек қана әдемі қимыл емес. Ол – тәртіп. Ол – сабыр. Ол – таза талғам. Ол – ішкі мәдениет. Ең бастысы, би – адам бойындағы табиғи талантты ғана емес, мінез бен төзімділікті тәрбиелейтін ерекше мектеп. Ал бүгінгі мерейлі жасқа жетіп отырған кейіпкеріміз - Қалжан Абылайқызының өмір жолы осы ақиқаттың айқын дәлелі. Өнер мен ұстаздықтыауыр аманатын арқалап жүрген Қалжан Абылайқызы туралы көп жақсы дүние айтуға болады...
Ол 1971 жылы Қызылорда қаласында көпбалалы отбасында дүниеге келіп, бала күнінен өнерге бейім болып өсті. Арман қуып, үлкен жолға түскен жас Қалжан 1989 жылы А.Селезнев атындағы Алматы хореография училищесін аяқтады. Бұл – жай оқу орны емес, бұл – сахнаға қызмет ететін кәсіби тұлғаны қалыптастыратын үлкен мектеп.
Осы училищеде ол Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі, «Отан» орденінің иегері Болат Аюхановтың сыныбында оқып, классикалық би өнерінің талап пен тәртіпке негізделген қатаң заңдылығын меңгерді. Сондай-ақ тәжірибелі ұстаз Қ.І. Ізтілеуовадан дәріс алып, кәсіби би педагогикасының қыр-сырын бойына сіңірді.
Жас өнерпаздың сахнадағы репертуары да оның талғамын, деңгейін көрсетеді: «Фея кукол», «Маленькие лебеди», «Па-де-труа», «Баядерка» сияқты классикалық туындылар – кез келген бишінің бағына бұйыра бермейтін, жоғары дайындықты талап ететін күрделі вариациялар.
Өнердің шын мектебі – өмірдің өзіне айналғанда
Өнер адамды өзгертеді. Ал өнерді жүрекпен қабылдаған жанның бойында бір ерекше қасиет қалыптасады. Айталық, ол – әсемдікке адалдық, ол – ұқыптылық, ол – ішкі мәдениет, ол – еңбекке шексіз құрмет.
Қалжан Абылайқызының ұстаздық болмысынан дәл осы сипаттар анық көрінеді.
Ол кейін Абылай хан атындағы Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университетінде білім алып, (1989–1994) оқу ордасының қоғамдық-мәдени өміріне белсене араласты. Үздік оқуының арқасында Қазақстан атынан Францияға үш рет, Испанияға бір рет халықаралық конференцияларға қатысып, баяндамалар жасап, сертификат алған.
Бұл сапарлар оның танымын кеңейтіп қана қоймай, ұстаздық дүниетанымын да қалыптастырды: ол білімнің де, өнердің де тамыры – тәртіп пен жауапкершілік екенін терең ұғынды.
Өнер мен білімді қатар ұстаған тұлға
Қалжан Меңілбаева – бір салаға ғана байланған маман емес. Оның өмір жолындағы ең ерекше ерекшелік – өнер мен білімді қатар алып жүруі.
Бүгінде ол ағылшын, француз тілдері пәндерінің оқытушысы ретінде шәкірттерін халықаралық мәдениетке, тілдік сауатқа, әлемдік ойлау кеңістігіне жетелесе, екінші қырынан ұлттық би өнерінің ұстазы ретінде қазақтың болмысын, қимылдағы рухын, сахнадағы ұлттық мінезін жас ұрпаққа үйретіп келеді.
Бұл – сирек кездесетін тұтастық. Өйткені, би өнерін меңгерген ұстаздың сабағында өзгеше бір тәрбие жүреді емес пе...
Тарқатар болсақ, шәкірт әдемі қимылды ғана емес, әдепті сөйлеуді, өзін жинақы ұстауды, ортаға құрметпен қарауды, уақытты бағалауды, еңбекке беріле білуді үйренеді. Ендеше, Қалжан Абылайқызының бойындағы ұстаздық қасиет те дәл осы би өнерінің мектебінен бастау алады.
Ұлттық бидің киесін ұстаз жүрегімен жеткізу
2009 жылдан бері Қалжан Абылайқызы А.Селезнев атындағы Алматы хореография училищесінде қазақ биінен қосымша сабақ беріп келеді.
Ұлттық би – ұлттың жүрек лүпілі, дегендей, би өнерінде халықтың болмысы, даланың кеңдігі, қазақтың мінезі, әйелдің нәзіктігі, ердің айбыны бар.
Қалжан Абылайқызы шәкірттеріне биді тек техника ретінде емес, рухани құндылық ретінде үйретеді. Оның шәкірттері қалалық, республикалық байқауларда жүлделі орын алып, ұстаз еңбегінің нәтижесін көрсетіп келеді.
Бірақ ұстаз үшін ең үлкен жеңіс – жүлде емес. Ең үлкен жеңіс – шәкірттің бойынан өнерге деген құрметтің қалыптасуы.
Ұжымға ұйытқы, шәкіртке сүйеніш
Қалжан Абылайқызы училищенің қоғамдық өміріне белсене араласып, сынып жетекшілігін абыроймен атқарды. 606, 701 және 702 топтары ұйымшыл, белсенді топ ретінде танылды. Ол «Әлеуметтік-қоғамдық пәндер» бірлестігінің төрайымы, әрі кәсіподақ комитетінің төрағасы міндетін де атқарды.
Бұл – оның тек ұстаз ғана емес, ұжым ішінде сенімге ие ұйымдастырушы тұлға екенін дәлелдейді.
Ғылым мен кәсіби дамудан тоқтамаған ұстаз
Қалжан Абылайқызы жыл сайын ғылыми-практикалық конференцияларға қатысып, баяндама жасап келеді. Сонымен қатар шәкірттеріне ғылыми жетекшілік етіп, олардың ізденісін қолдап жүр.
Ол «Педагогика және психология» мамандығы бойынша магистратура бітіріп, ұлттық біліктілік тестінен «Модератор» санаты бойынша өткен.
Бұл – ұстаздың өзіне қоятын талабын, білім мен дамуға деген адалдығын көрсететін маңызды белгі.
Өнегелі отбасы – тәрбиенің жалғасы
Бүгінде Қалжан Абылайқызы – асыл жар, ардақты ана, аяулы әже. Оның қызы Сағадат – шет тілі пәнінің мұғалімі болса, екінші қызы Сымбат – кәсіби биші, сахнада халық ықыласына бөленіп жүрген өнер иесі.
Бұл – ұстаздың өмірі тек еңбекпен емес, тәрбиемен де өлшенетінін айғақтайды.
Би – жүректің тілі. Ал ұстаз – сол тілді шәкірт жүрегіне жеткізетін рухани елші.
Қалжан Абылайқызы Меңілбаева – би өнерінің құдіретін түсінген, сахна мәдениетін өмірлік ұстанымға айналдырған, ұлттық құндылықты қимыл арқылы сөйлете алған, білім мен өнерді бір арнаға тоғыстырған сирек тұлға.
55 жылдық мерейтойыңыз құтты болсын, Қалжан Абылайқызы!
Сізге зор денсаулық, ұзақ ғұмыр, шығармашылық қуат, отбасыңызға береке, шәкірттеріңізге биік жетістік тілейміз!