Балаларға арналған азық-түліктің қаптамасы көздің жауын алатын ашық түстермен, мультфильм кейіпкерлерімен және түрлі сыйлықтармен безендіріледі. Мұның барлығы кездейсоқ емес. Мұндай маркетинг баланың назарын аударып қана қоймай, оның қандай тағамды қалайтынына және ата-анасынан нені сатып әперуді сұрайтынына әсер етуі мүмкін. Ал тартымды қаптаманың артында қант, тұз және зиянды майлары көп өнімдер тұруы ықтимал, – деп хабарлайды aqshamnews.kz тілшісі.
Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы балаларға бағытталған маркетингте қант, тұз, транс майы мен қаныққан майы жоғары өнімдердің кеңінен насихатталуына назар аударып келеді. Өйткені балалық шақта қалыптасқан тағамдық әдет адамның кейінгі өміріндегі тамақтану мәдениетіне әсер етеді.
Газдалған және басқа да тәтті сусындар, таңғы ас үлпектері, печенье, вафли, шоколад батончиктері, кәмпиттер мен дайын десерттердің құрамында қант мөлшері жоғары болуы мүмкін.
Тәтті тағамдарды жиі тұтынған бала қант қосылмаған өнімдерді ұнатпауы ықтимал. Сондықтан тәтті сусындарды күнделікті шөл басатын өнімге айналдырмай, қарапайым суға басымдық берген жөн. Ал тәттілер мен десерттерді негізгі рационның тұрақты бөлігі емес, мөлшері шектеулі қосымша тағам ретінде қабылдау маңызды.
Қантты шамадан тыс тұтыну тіс жегісінің пайда болуына және артық салмақтың қалыптасуына ықпал етеді. Ал дұрыс емес тамақтану әдеттері ұзақ мерзімде семіздік пен зат алмасу бұзылыстарының қаупін арттыруы мүмкін.
Баланың тұтынатын тұзы тек үйдегі тағамға қосылған тұздан тұрмайды. Чипсы, тұзды крекер, дайын кеспе, шұжық өнімдері, фастфуд пен түрлі дайын тіскебасарларда натрий мөлшері жоғары болуы мүмкін.
Өнімнің сыртында «балаларға арналған» деген жазудың болуы оның автоматты түрде пайдалы екенін білдірмейді. Сондықтан ата-аналарға қаптаманың алдыңғы жағындағы жарнамалық ақпаратпен шектелмей, өнімнің құрамын және тағамдық құндылығын қараған жөн.
Тұзды шамадан тыс тұтыну қан қысымының жоғарылау қаупімен байланысты. Сол себепті тұзы көп дайын өнімдерді баланың күнделікті рационында шектеу маңызды. Транс майларының, әсіресе өнеркәсіптік жолмен өндірілетін түрлерінің денсаулыққа пайдасы жоқ. Олар жүрек-қан тамырлары ауруларының даму қаупін арттырады. Өнеркәсіптік транс майлар кейбір кондитерлік және нан-тоқаш өнімдерінде, печенье, кремдер мен қуырылған дайын тағамдарда кездесуі мүмкін. Өнім таңдағанда оның құрамында «ішінара гидрогенизацияланған май» тәрізді ингредиенттердің бар-жоғын тексеру пайдалы.
Мәселе өнімнің құрамымен ғана шектелмейді. Баланың оны қалай қабылдайтынына жарнаманың берілу тәсілі де әсер етеді.
Мультфильм кейіпкерлері, блогерлер мен танымал тұлғалар, ойындар, сыйлықтар, байқаулар және түрлі-түсті қаптамалар өнімді баланың көзіне тартымды етеді. Әсіресе кішкентай балалар жарнама мен бейтарап ақпараттың айырмашылығын толық түсіне бермеуі мүмкін.
Бүгінде мұндай маркетинг теледидармен шектелмейді. Балалар өнім жарнамасын әлеуметтік желілерден, видеоплатформалардан, мобильді ойындардан және блогерлердің контентінен де кездестіреді. Осылайша жарнама дүкен сөресінен бұрын баланың санасында белгілі бір өнімге сұраныс қалыптастыруы мүмкін.
Баланың дұрыс тамақтануы тек оның немесе ата-анасының жауапкершілігі емес. Мектеп асханасындағы мәзір, дүкен сөрелеріндегі өнімдердің орналасуы, жарнама және әлеуметтік желідегі контент те тағамдық таңдауға ықпал етеді.
Сондықтан балаларға пайдалы тағамды таңдауды үйретумен қатар, сол таңдауды жеңілдететін орта қалыптастыру маңызды. Мектепте, үйде және қоғамдық орындарда көкөніс, жеміс-жидек, тұтас дәнді және басқа да құнарлы өнімдер қолжетімді болғаны жөн.
Ата-аналар да баламен бірге азық-түлік қаптамасын оқып, қант пен тұз мөлшерін салыстырып, жарнаманың мақсатын түсіндіре алады. Бұл қатаң тыйым салудан гөрі баланың саналы таңдау жасау қабілетін дамытуға көмектеседі.
Балаларға бағытталған өнімді тек «пайдалы» немесе «зиянды» деп екіге бөліп қарастыру жеткіліксіз. Маңыздысы – оның құрамы, тұтыну жиілігі мен мөлшері.
Көз тартатын сурет, сүйікті мультфильм кейіпкері немесе сыйлық өнімнің тағамдық құндылығын арттырмайды. Сондықтан баланың денсаулығын қорғаудағы қарапайым қадамдардың бірі – қаптамаға емес, құрамына назар аудару.
Дұрыс тамақтану мәдениеті тыйымнан емес, күнделікті қалыптасатын дағдыдан басталады. Балаға пайдалы тағамды таңдауды үйрету ғана емес, сол таңдауды оның алдындағы ең қолжетімді әрі табиғи таңдау ету маңызды. Өйткені жарнамадан басталған қызығушылықтың ертең күнделікті дастарқандағы әдетке айналмауы бүгінгі тағам ортасына байланысты.