Алматы бүгінде – жас, жігерлі әрі талантты балалардың қаласы. Алайда әлемдік сахналардағы жарқын өнер көрсетулер мен ұлттық рекордтардың артында үлкен жүйелі еңбек жатыр. Цифрландыру дәуірінде жанды, бұқаралық іс-шаралардың маңызы неге артып отыр? Авторлық зертханалар ғылымға деген көзқарасты қалай өзгертеді? Рекордтық флешмобтың артында қандай еңбек тұр? Осы және өзге де сауалдар төңірегінде Алматы қаласы Оқушылар сарайының басшысы Айгүл Болатбекқызы Байсымаковамен әңгімелестік.
- Айгүл Болатбекқызы, әңгімені бүкіл Қазақстанды таңғалдырған оқиғадан бастасақ: «Almaty Arena»-дағы 11 500 домбырашының күй шертуі. Бұл жай концерт емес, бірліктің айқын символына айналды. Сол ерекше сәттің әсері туралы айтып берсеңіз.
- 2026 жылғы 17 наурызда Алматыда көпке дейін ұмытылмайтын ерекше оқиға өтті. Көз алдыңызға елестетіп көріңіз: спорт кешенінің аренасын 11 500 домбырашы толтырды. Бұл жай ғана өнер көрсету емес, тұтас бір буынның үні болды десек артық емес. Мұндай ауқымды іс-шараны ұйымдастыру идеясы Алматы қаласы Білім басқармасына тиесілі. Бұл бастаманы қала әкімдігі жан-жақты қолдады. Ал шығармашылық тұжырымдамасын әзірлеп, жүзеге асыру біздің Оқушылар сарайының ұжымына сеніп тапсырылды.
Біз дәуірлер арасын жалғаған музыкалық көпір іспетті бірегей попурри дайындадық. Құрманғазының «Балбырауыны» мен Нұрғиса Тілендиевтің «Ата толғауы» күйлері Төлеген Мұхамеджановтың «Детство» және Алтынбек Қоразбаевтың «Сағындым Алматымды» атты жүрекке жылы әуендерімен астасқанда, қаламыздағы балалық шақтың нағыз лебі сезілді.
Бұл шарада біріктірілген оркестр құрамында домбыраны бірнеше жылдан бері еркін меңгерген балалар да, аспапты алғаш рет қолына алған оқушылар да болды. Ең құндысы – балалардың дәстүрге жақындауы. Домбыраны қолына ұстап, үлкен оркестрдің бір бөлшегіне айналған әр бала мәдениетімізбен тірі байланысты сезінді. Бәлкім, олар мұны қазір толық түсіне қоймауы мүмкін. Бірақ болашақта бұл әсер жүрегінде өз тамырына деген мақтаныш сезімі болып жаңғырады деп сенеміз.
- Мұндай ауқымды шараны мықты негізсіз елестету қиын. Осындай деңгейге шығуға мүмкіндік беретін үлкен жұмыс неден басталады?
- Біздің жұмысымыз, ең алдымен, бірнеше буын қалыптастырған және әлі де қалыптастырып келе жатқан берік негізге сүйенеді. Айта кетейік, биыл Оқушылар сарайына 43 жыл толады. Бұл санның артында оның бастауында тұрған адамдардың қайталанбас тәжірибесі және бүгінге дейін жалғасып келе жатқан тарихы жатыр.
Рекордтық флешмоб болсын, халықаралық байқаудағы жеңіс болсын – мұндай жарқын оқиғалардың артында күн сайын жүргізілетін жүйелі еңбек тұр. Біз экологиялық-биологиялық, туристік-өлкетану бағыттары, классикалық музыка мектебі, балалар джаз мектебі, көркем-эстетикалық және қолданбалы шығармашылық, балалар бастамалары, спорт пен ғылым секілді негізгі бағыттар бойынша жұмыс істейміз.
Бүгінде Алматы Оқушылар сарайының ауқымы шынымен үлкен: 230-дан астам үйірме, секция мен студия жұмыс істейді. Бұл – әр баланың қызығушылығын қамтуға мүмкіндік беретін база. Цифрлық технологиялар дәуірінде балалар уақытының едәуір бөлігін виртуалды кеңістікте өткізеді. Ал ауқымды іс-шараларға қатысу оларға шынайы қарым-қатынас тәжірибесін береді. Бұл баланың назарын нақты өмірге бұрып, ортақ іске қатыстылық сезімін қалыптастырады және эмоционалды интеллект дағдыларын дамытуға көмектеседі.
- «BalaFest. Jaryq Skill Fest» секілді қалалық алаңдарда Оқушылар сарайы әрдайым ерекше форматтарымен таңғалдырады. Жұмыстарыңыздың осы бағыты туралы айтып берсеңіз.
- Біз заманауи баланы қызықтыра алатын жаңа форматтарды үнемі іздейміз. Соның бір мысалы – Балаларды қорғау күніне арналған ауқымды фестиваль аясында мақтанышпен ұсынған «LITTLE ENGINEER» зертханасы. Әлия Молдағұлова мен Мәншүк Мәметова атындағы скверлерде біз үлкен футуристік шатыр орнатып, жұмбақ ғарыш әлемін қайта жасадық.
Бұл дәстүрлі көрме павильоны емес, жаңа жаңалықтар ашатын кеңістік болды. Балалар өздері зымыран макеттерін құрастырып, алғашқы ұшыру тәжірибесін жасады. Демонстрациялық алаңда қонақтар бірегей ғылыми әзірлемелермен танысты. Әсіресе Шолпан Амангелді әзірлеген «Venus-Sat.kz» наноспутнигі көпшіліктің назарын аударды. Бұл жоба Индонезияда өткен INNOPA дүниежүзілік өнертапқыштар байқауында алтын медальға ие болды. Айта кетейік, Шолпан қазір Қытайдағы Чжэцзян университетінің студенті.
Абулхаир Чапаев күн жарқылдары туралы терең зерттеуін ұсынды, ал жас инженерлер тобы аса жеңіл зымыранның жұмыс істейтін прототипін таныстырды. LEGO аймағында ең кішкентай қонақтар алғашқы инженерлік тапсырмаларын орындады. Біз бір кеңістікте ғылым, техника және тірі өнер қалай тоғысатынын көрнекі түрде көрсеттік.
- Технология туралы айтсақ, Оқушылар сарайы «цифрлық буынның» сұранысына қалай бейімделіп жатыр?
Біз цифрландыру қазіргі баланың өмір сүретін ортасына айналғанын жақсы түсінеміз. Сондықтан технологияның соңынан жай еріп қана қоймай, оны білім беру процесіне енгізіп жатырмыз. Жақында бізде жасанды интеллектіні оқытуға арналған арнайы кабинеттер ашылды. Мұнда балалар нейрожелілерді үйретуді және оларды өз жобаларында қолдануды меңгереді.
Сонымен қатар киберспорттық пәндер бағытын да белсенді дамытып келеміз. Біз үшін киберспорт – жай ғана «ойын ойнап отыру» емес. Бұл стратегиялық ойлауды, жылдам әрекет етуді және командада жұмыс істеу қабілетін дамытатын тәртіп.
- Сіздердің тәрбиеленушілеріңіз әлемдік аренада жиі танылып жүр. Бұл қаншалықты жүйелі нәтиже?
Біздің Оқушылар сарайы балаларының жеңіс географиясы өте кең: Испаниядағы Гран-приден бастап Түркия, АҚШ және БАӘ-дегі мойындауға дейін. Біздің джаз оркестріміз бірнеше жылдан бері АҚШ-тағы халықаралық джаз конференциясына қатысып келеді. Жақында ғана «Әлқисса» домбыра оркестріміз New York International Competition халықаралық өнер байқауының Гран-при иегері атанды, ал «Сазсырнай» ансамблі бірінші орын алды.
Мұның бәрінің арасындағы байланыс өте тікелей. Кез келген беделді сахнаға шығу үшін балада үлкен ішкі сенім болуы керек. Дәл біздің бұқаралық жобаларымыз бен фестивальдеріміз балалар үшін сол батылдық қалыптасатын шеберлік мектебіне айналады. Үлкен әрі үйлесімді ұжымның бір бөлшегі болуды үйренген бала кез келген аудитория алдына кәсіби деңгейдегі сеніммен шығады.
- Мұндай дайындық ерекше ортаны қажет ететіні анық. Жазда бұл жұмыс тоқтамай, тау бөктеріндегі «Өрнек» лагерінде жалғасады ғой...
- «Өрнек» – балаларды, соның ішінде әлеуметтік осал санаттағы балаларды әлеуметтендіруге арналған маңызды алаңдардың бірі. Мұнда білім беру процесі кабинет шеңберінен шығады. Мысалы, Economic Marathon – шағын мемлекет моделі. Онда балалар бизнес дағдыларын тәжірибе жүзінде меңгереді.
Формалды сенбіліктердің орнына балалар «Болашақтың эко-үйлерін» жобалайды. «Көшпенділер әлемі» бағдарламасы ұлттық спорт түрлері арқылы мәдени мұраға саналы көзқарас қалыптастырады. Осындай кешенді тәсіл балалардың демалысын мазмұнды білім беру курсына айналдыруға мүмкіндік береді.
- Өздеріңізге тән бірегей бағдарламаларды жасау көп ресурс талап етеді. Неліктен әр жобаны «нөлден» әзірлеу сіз үшін маңызды?
- Өйткені біз жай ғана «іс-шара» емес, былайша айтқанда, эксклюзивті өнер жасаймыз. Мысалы, спектакльдердің өзі – толыққанды авторлық дүниелер. Онда сценарийден бастап музыкалық партитураға дейін бәрі дерлік «нөлден» жасалады.
Бұл сезім балаларға толық жетуі үшін біз оларға кәсіби орта қалыптастырамыз: костюм тігеміз, декорация құрамыз. Бала айналасынан осындай дайындық деңгейін көргенде, оның өз күшіне деген сенімі арта түседі.
Осындай шынайы көзқарасты біз видеожобаларымызда да ұстанамыз. Жыл сайын екі жүзге жуық бала барлық аналарды құттықтау үшін бірігеді. Түсірілімге біздің джаз оркестріміз бен домбыра ансамбліміз қатысады. Ал нағыз әсерлі сәт кадрға балалардың аналары кірген кезде басталады. Біз балаларға олардың ең басты тыңдарманы – отбасы екенін тағы бір рет еске саламыз. Әлеуметтік желідегі реакциялар да қоғамымызға ұрпақтар арасындағы байланысты нығайтатын осындай шынайы жобалар өте қажет екенін көрсетіп отыр.
- Айгүл Болатбекқызы, көпжылдық еңбегіңіз мемлекеттік деңгейде жоғары бағаланғанын білеміз. Сізді «Құрмет» орденімен марапатталғаныңызбен құттықтаймыз!
- Рақмет. Бұл – мен үшін шынымен үлкен мәртебе. Мемлекет басшысының қолынан марапат алу – тек жеке еңбегіме берілген баға ғана емес, бүкіл ұжымның еңбегіне көрсетілген жоғары құрмет. Біз мұны қаламыздың және еліміздің өскелең ұрпағын оқыту мен тәрбиелеу жолындағы ұзақ жылғы жемісті жұмысымыздың лайықты бағасы деп қабылдаймыз.
Бұл – дәстүрді сақтай отырып, болашаққа батыл қадам басып келе жатқанымыздың, дұрыс бағытта келе жатқанымыздың айқын дәлелі.