Nature Neuroscience журналында жарияланған зерттеудің авторлары түнгі демалыстың миға қалай әсер ететінін айтты. Егер ұйқының орнына емтиханға дайындалсаңыз не кешке көңіл көтеруге барған болсаңыз, миыңыз толыққанды демалып үлгермейді, - деп хабарлайды aqshamnews.kz тілшісі "Доктор Питерге" сілтеме жасап.
Адам ұйықтап жатқанда да оның миы үнемі жұмыс істеп тұрады. Naked Science басылымының мәліметінше, түнде ми "тазалық" жүргізуі керек. Бұл уақытта ми арқылы жұлын-ми сұйықтығы айналып, күн ішінде жиналған метаболизм өнімдерін шығаруға көмектеседі.
Бұл сұйықтық жасушалар мен тамырлардың айналасындағы тар саңылауларға тиімді еніп, "қоқысты" өзімен алып шығады да, оны қанға немесе ми қабықтарының лимфа тамырлары мен мойынның терең лимфа түйіндеріне жеткізеді.
"Қалдықтардың" бір бөлігі сол жерде-ақ бұзылады, бұл - микроглияның жұмысы. Қалғаны қанға және лимфаға түсіп, ақырында бауыр мен бүйрек арқылы ағзадан шығарылады.
Егер метаболизм қалдықтарын уақытында шығарылмаса, олардың кейбірі жиналып, нәтижесінде қабынып, тіпті миға қан жиналуы мүмкін.
Массачусетс технологиялық институтының Лара Льюис бастаған АҚШ нейробиологтары бұл теорияны тексеріп көрді.
Эксперименттің мәні
Гипотезаны тексеру үшін 19–40 жас аралығындағы 26 ерікті таңдалды.
Эксперименттің алғашқы кезеңінде қатысушыларға жақсылап ұйықтап, зертханаға тексерілуге келу ұсынылды. Екі аптадан кейін сол адамдар зертханада бір түнді ұйқысыз өткізіп, дәл сол манипуляциялардан қайта өтті. Әр кезеңде еріктілердің миы МРТ арқылы сканерленді. Әр сеанс кезінде қатысушыларға реакция мен зейінге арналған тесттерді орындау керек болды.
Тапсырмалар барынша қарапайым еді: белгілі бір дыбыстан кейін немесе экрандағы крест шаршыға айналғанын көрген сәтте батырманы басу. Әр сессия 12 минутқа созылды.
Нәтижесінде бір түн ұйықтамағандардың шынымен әлдеқайда зейіні нашарлап, тіпті өте қарапайым тапсырмаларға да көңіл бөлуі қиындағаны белгілі болды.
МРТ деректері талданғанда, зейіннің жоғалуы мен жұлын-ми сұйықтығының қозғалысы арасында байланыс тіркелді.