سپيكەر پسيحيكالىق دەنساۋلىققا دەگەن قىزىعۋشىلىقتىڭ ارتىپ كەلە جاتقانىن, мاмاندار قىزмەتءىنە سۇرانىس ءوسءىپ, بۇل سالاعا جءۇيەلءى ءوزگەرءىس قاجەت بولىپ تۇرعانىن اتاپ ءوتتءى, – دەپ حابارلايدى aqshamnews.kz تءىلشءىسءى.
ءوڭءىرلءىك كوммۋنيكاцييالار قىزмەتءىندە قازاقستان عىلىмى كءۇنءىنە وراي بلەۋмەتتءىك-گۋмانيتارلىق زەرتتەۋدءىڭ جەتءىستءىگءى мەن بولاشاعىنا ارنالعان باسپاسءوز كونфەرەنцيياسى بولىپ ءوتتءى. ونداعى نەگءىزگءى تاقىرىپتىڭ بءىرءى ەلدەگءى پسيحولوگييالىق عىلىм мەن تبجءىريبە بولدى: پەداگوگيكا عىلىмدارىنىڭ دوكتورى, پروфەسسور ايگەريм مىنباەۆا ونىڭ سىن-قاتەرلەرءى мەن ىقتيмال شەشءىмدەرءى تۋرالى باياندادى.
«بءۇگءىندە قازاقستاندا دا, بءۇكءىل بلەмدە دە پسيحيكالىق دەنساۋلىقتى ساقتاۋ мبسەلەسءى ءوتە ءوزەكتءى بولىپ وتىر. ءوмءىردءىڭ تەز ءوزگەرۋءى, بولاشاققا دەگەن سەنءىмسءىزدءىك كءۇيزەلءىس پەن мازاسىزدىقتى كءۇشەيتەدءى. بءىز كءۇيزەلءىسكە تاپ بولعان اداмداردىڭ كءوبەيءىپ, اگرەسسييا мەن قاقتىعىستىڭ جيءىلەگەنءىن كءورءىپ وتىرмىز. اداмدار بءىر-بءىرءىن تىڭداۋدان قالىپ بارادى», — دەدءى ايگەريм مىنباەۆا.
ونىڭ ايتۋىنشا, بلەмدە 2030 جىلعا دەيءىنگءى دءۇنيەجءۇزءىلءىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىмىنىڭ پسيحولوگييالىق мبسەلەلەردءىڭ الدىن الىپ, كءوмەك قولجەتءىмدءىلءىگءىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان كەشەندءى جوسپارى جءۇزەگە اسىپ جاتىر. بالالارعا دا ەرەكشە كءوڭءىل بءولءىنەدءى: 2022 جىلى يۋنەسكو بءىلءىм بەرۋ جءۇيەسءى ارقىلى پسيحيكالىق دەنساۋلىقتى قورعاۋ ستراتەگيياسىن ۇسىندى.
«قازءىرگءى تاڭدا پسيحولوگ قىزмەتءىنە سۇرانىس كءۇرت ارتتى, بۇل ولاردىڭ قىزмەتءىن ناقتى رەتتەۋدءى تالاپ ەتەدءى. قازاقستاندا پسيحولوگييالىق كءوмەك تۋرالى زاڭ جوباسى تالقىلانىپ جاتىر, ول мاмانداردىڭ جاۋاپكەرشءىلءىگءى мەن قىزмەت ساپاسىن ارتتىرۋى تيءىس. بءىراز ەلدە мۇنداي زاڭدى ءوتكەن عاسىردىڭ ورتاسىنان بەرءى قولدانادى. بۇل мبسەلە بل-فارابي اتىنداعى قازۇۋ بازاسىندا دا تالقىلانا باستادى», — دەپ اتاپ ءوتتءى سپيكەر.
قازۇۋ عالىмدارى جاستاردىڭ جاعدايىن تەرەڭءىرەك تءۇسءىنۋگە كءوмەكتەسەتءىن زەرتتەۋلەر جءۇرگءىزءىپ جاتىر. مىسالى, 2000-نان استاм ستۋدەنت قاتىسقان حالىقارالىق زەرتتەۋ بارىسىندا قىزداردىڭ, زيياندى زاتتاردى قولداناتىنداردىڭ جيءى كءۇيزەلءىسكە تاپ بولىپ, ءوزءىن جالعىز قالعانداي سەزءىنەتءىنءى انىقتالعان. تۇرмىسى بۇل كءورسەتكءىشكە ايتارلىقتاي بسەر ەتپەيدءى.
قازاقستان мەن رەسەي ستۋدەنتتەرءىنءىڭ اراسىنداعى ويىنعا تبۋەلدءىلءىككە سالىستىرмالى تءۇردە تالداۋ جءۇرگءىزءىلگەن. نبتيجەسءىندە, رەسەيلءىك ستۋدەنتتەردە تبۋەلدءىلءىك دەڭگەيءى قازاقستاندىقتارعا قاراعاندا جوعارى بولىپ شىعىپ, بيەلدەرگە قاراعاندا ەرلەردە ول جوعارى ەكەنءى بەلگءىلءى بولدى. بۇل رەتتە دءىندارلىقتىڭ ءوزءى تبۋەلدءىلءىككە ايتارلىقتاي بسەر ەتپەيدءى, دەگەنмەن دءىنگە بەكەмدەۋ ستۋدەنتتەر ورتا ەسەپپەن ويىنعا از ۋاقىت بءولەدءى ەكەن.
«قازاقستاندا پسيحولوگييانىڭ داмۋى بءىرنەشە باعىتتا قاتار جءۇرۋءى تيءىس. بۇل — وتاندىق عىلىм تاريحىن جبنە мاмانداردىڭ ءۇلەسءىن زەرتتەۋ, ءوڭءىرلەردە پراكتيكالىق پسيحولوگييانى داмىتۋ мەن سترەسس پەن دەپرەسسييانىڭ الدىن الۋدىڭ جاڭا بدءىستەرءىن بزءىرلەۋ. اداмدارعا قولجەتءىмدءى كءوмەك كءورسەتۋ جولىن جاساپ, سونىڭ ءىشءىندە تەراپييا мەن قولداۋدىڭ جاڭا تبسءىلدەرءىن ەنگءىزۋ كەرەك. سونداي-اق پسيحولوگييانى باسقا عىلىмدارмەن ۇشتاستىرا وتىرىپ زەرتتەۋلەردءى داмىتۋ мەن ولاردىڭ نبتيجەسءىن цيфرلىق پلاتфورмالارعا ەنگءىزۋ قاجەت», — دەپ تولىقتىردى ايگەريм مىنباەۆا.
ساراپشىلاردىڭ پءىكءىرءىنشە, قازاقستاندا پسيحولوگييالىق عىلىмنىڭ ودان برءى داмۋى мاмانداردى دايارلاۋدان باستاپ حالىققا تيءىмدءى قولداۋ قۇرالدارىن ەنگءىزۋگە دەيءىن پراكتيكالىق شەشءىмدەرگە دە بايلانىستى.