Bírínshí jartyjyldyqta memlekettík áleumettík saqtandyru qorynan 94 myńnan astam almatylyq áleumettík tólem aldy, – dep habarlaıdy aqshamnews.kz tílshísí.
Tūrǵyndardy qoldauǵa jalpy 48,5 mlrd teńge baǵyttalǵan. Onyń kóbí júktílík pen bosanuǵa, bala kútímíne arnalǵan tólem. Óńírlík kommunıkatsıyalar qyzmetínde halyqty áleumettík qorǵau salasyndaǵy retteu jáne baqylau komıtetí departamentíníń basshysy Mūrat Mūratbekov pen «Memlekettík áleumettík saqtandyru qory» AQ Almaty qalalyq bólímshesí dırektorynyń orynbasary Balǵyn Satbekqyzy osylaı dep málímdedí.
Áleumettík tólemníń kóbí balaly otbasylarǵa baǵyttalǵan. Júktílík pen bosanuǵa baılanysty áleumettík tólemdí 9 586 jūmys ísteıtín áıel alyp, olarǵa jalpy 12,1 mlrd teńge tóleníptí. Taǵy 46 283 adam balanyń bír jarym jasqa tolǵanǵa deıíngí kútímíne áleumettík tólem aldy. Būǵan 21,8 mlrd teńge jūmsalǵan. Būdan bólek, eńbekke qabílettílígínen, asyraushysy men jūmysynan aıyrylǵandarǵa da áleumettík tólem taǵaıyndaldy.
Mūrat Mūratbekovtíń aıtuynsha, míndettí áleumettík saqtandyru júıesí búgínde azamattardyń ómíríndegí túrlí áleumettík jaǵdaıdy qamtyp, qoldau kórsetedí. Memleket áleumettík tólemdí taǵaıyndau tetígín jetíldíríp, olardy barynsha qoljetímdí árí ashyq etuge talpynyp jatyr. Departament basshysy qyzmettíń tsıfrlanuyna kóńíl bólíp otyrǵanyn, sonyń arqasynda kóp ótíníshtí qashyqtan rásímdeu múmkín bolǵanyn atap óttí.
Balǵyn Sátbekqyzynyń aıtuynsha, eń sūranysqa ıe qoldau sharalarynyń bírí – balaly otbasylarǵa beríletín áleumettík tólem. Onyń sózínshe, áleumettík audarymdardyń uaqytyly tólenuí men eńbek qatynasynyń resmı túrde rásímdeluí tólemdí alu múmkíndígí men olardyń mólsheríne tíkeleı áser etedí. Sonymen qatar ol ótíníshtí qarau barysynda qor zań būzushylyqtyń aldyn alu men áleumettík tólemníń zańdy taǵaıyndaluyn qamtamasyz etu maqsatynda qajettí tekseru júrgízetínín de aıtty.
2026 jyldyń bírínshí jartyjyldyǵynda júktílík pen bosanuǵa baılanysty áleumettík tólemníń ortasha mólsherí shamamen 1,4 mln teńgení qūrady. Byltyrǵy osy uaqytta būl kórsetkísh 1,6 mln teńge bolǵan.
Osylaısha, ortasha tólem mólsherí 254,9 myń teńgege nemese 15,5 paıyzǵa tómendedí.
Spıkerlerdíń túsíndíruínshe, būl tómendeu zańnamaǵa engízílgen ózgeríske baılanysty. Endí áleumettík tólemdí esepteu kezínde eskeríletín ortasha aılyq tabystyń eń joǵary mólsherí eń tómengí jalaqynyń jetí eselengen kólemímen shekteledí. Qazírgí tańda būl soma 595 myń teńgení qūraıdy. Būl rette tólemníń naqty mólsherí sońǵy 12 aı íshínde áleumettík audarymdar júrgízílgen tabysqa jáne júktílík pen bosanuǵa baılanysty demalystyń ūzaqtyǵyna qaraı jeke esepteledí.
Bıyl eń joǵary ósím jūmysynan aıyryluyna baılanysty áleumettík tólemder boıynsha tírkeldí. Eger ótken jyldyń bírínshí jartyjyldyǵynda mūndaı tólemdí 17 707 adam alyp, oǵan 5,9 mlrd teńge jūmsalsa, bıyl olardyń sany 25 510 adamǵa jetíp, tólem kólemí 9,5 mlrd teńgege jetken. Ósím – 59 paıyz.
Sondaı-aq asyraushysynan aıyryluyna baılanysty áleumettík tólem alushylar sany da artty. Bıylǵy alǵashqy alty aıda mūndaı qoldaudy 5 223 otbasy alyp, jalpy 2,1 mlrd teńge tólendí. Ótken jyly būl kórsetkísh 1,7 mlrd teńgení qūraǵan bolatyn. Osylaısha tólem kólemí 24 paıyzǵa óstí.
Eńbekke qabílettílígínen aıyrylǵan azamattarǵa da qoldau kórsetíp jatyr. Alty aı íshínde būl tólemdí 7 413 adam alyp, jalpy 2,9 mlrd teńge tólendí. Ótken jylmen salystyrǵanda alushylar sany azdap tómendegenímen, tólemníń jalpy kólemí shamamen 8 paıyzǵa artypty.
Sonymen qatar mamandar júktílík pen bosanuǵa baılanysty áleumettík tólemdí rásímdeu kezínde jıí kezdesetín qatelík turaly aıtyp berdí. Olardyń aıtuynsha, eńbek qatynasynyń resmı rásímdelmeuínen, jūmys berushíníń áleumettík audarymdy uaqytyly tólemeuínen, qūjattaǵy málímettíń memlekettík aqparattyq júıedegí derepmen sáıkes kelmeuínen jáne qūjattar toptamasynyń tolyq ūsynylmauynan kóp másele tuyndaıdy eken.
Keıbír jaǵdaıda qor qosymsha tekseru júrgízedí. Būǵan áleumettík audarymdardyń uaqytyly tólenbeuí, tabys kólemí men tólengen áleumettík audarymdardyń sáıkes kelmeuí, ártúrlí óńírlerdegí bírneshe jūmys berushíden bír mezgílde áleumettík audarymdardyń túsuí nemese áıeldíń júktílík boıynsha esepke tūrǵanǵa deıín áleumettík audarymdardyń bolmauy negíz boluy múmkín. Eger tekseru barysynda zań būzushylyq anyqtalsa nemese áleumettík tólemdí taǵaıyndauǵa zańdy negíz bolmasa, tólem taǵaıyndaudan bas tartu turaly sheshím qabyldanady.
Spıkerler tsıfrlyq servısterdíń damuy turaly da bayandady. Bala tuuy tírkelgennen keıín ata-analarǵa SMS-habarlama jíberíledí. Sol arqyly memlekettík organdarǵa barmaı-aq bala tuuyna baılanysty memlekettík járdemaqyny jáne bala bír jarym jasqa tolǵanǵa deıíngí kútímíne baılanysty áleumettík tólemdí rásímdeuge bolady.
Memlekettík áleumettík saqtandyru qoryna áleumettík audarymdar tólenbegen jūmys ístemeıtín analarǵa bala bír jarym jasqa tolǵanǵa deıíngí kútímíne baılanysty aı saıynǵy memlekettík járdemaqy respublıkalyq byudjet qarajaty esebínen tólenedí.
Búgínde áleumettík tólemge ótíníshtí ekínshí deńgeılí bankterdíń mobıldí qosymshalary, eGov.kz portaly jáne Enbek.kz elektrondyq eńbek bırjasy arqyly da beruge bolady. Elektrondyq formatta bala kútímíne baılanysty áleumettík tólemdí, sondaı-aq mansap ortalyǵynda jūmyssyz retínde tírkelgen jaǵdaıda jūmysynan aıyryluyna baılanysty áleumettík tólemdí rásímdeu qyzmetí qoljetímdí.
Spıkerlerdíń aıtuynsha, áleumettík tólemge tek jaldamaly qyzmetkerler ǵana emes, míndettí áleumettík saqtandyru júıesíne qatysyp, áleumettík audarymdar tóleıtín ózín-ózí jūmyspen qamtyǵan azamattar men platformalyq jūmyspen qamtu salasynyń ókílderí de qūqyly. Olar júktílík pen bosanuǵa, bala bír jarym jasqa tolǵanǵa deıíngí kútímge, eńbekke qabílettílígínen aıyryluǵa, jūmysynan, asyraushysynan aıyryluǵa baılanysty áleumettík tólem ala alady. Tólem mólsherí 5 nemese 1 paıyzdyq mólsherleme boıynsha áleumettík audarym júrgízílgen tabysqa qaraı esepteledí.
Salalyq mekeme ókílderíníń aıtuynsha, tsıfrlyq servıstí odan árí damytu memlekettík qyzmet kórsetu merzímderín qysqartyp, mekemearalyq derekter almasu arqyly qajettí qūjattar sanyn azaıtyp, áleumettík tólemdí alu rásímín Almaty tūrǵyndaryna barynsha yńǵaıly árí qoljetímdí etedí.