Toqaev Joǵary Eurazıyalyq ekonomıkalyq keńestíń keńeıtílgen qūramdaǵy otyrysynda sóıledí, – dep habarlaıdy aqshamnews.kz tílshísí.
Qasym-Jomart Toqaev Astanadaǵy ís-sharalarǵa qatysqany úshín EAEO-ǵa múshe elderdíń jáne baıqaushy memleketterdíń basshylaryna, sondaı-aq arnaıy shaqyrylǵan qonaqtarǵa alǵys aıtty.
"Búgíngí kezdesuímíz erekshe mánge ıe. 2014 jyly dál osy kúní Bírlestígímízdíń negízín qalaǵan Shartqa qol qoıyldy. Joǵary keńestíń sheshímímen 29 mamyr – Eurazıyalyq ekonomıkalyq odaq kúní bolyp resmı túrde jarıyalandy. Bírlestígímízdíń on jyldan astam tarıhy bar. Osy uaqyt íshínde ekonomıkalyq ıntegratsıyany tereńdetu boıynsha auqymdy jūmys atqaryldy. Atap óterlík jaıt, būl kúnderí Astanada Joǵary keńestíń otyrysymen qatar, Eurazıyalyq ekonomıkalyq forum ótíp jatyr. Forum qorytyndysy san qyrly ískerlík seríktestígímízge tyń serpín beretíníne senímdímín", – dedí Prezıdent.
Memleket basshysy Eurazıyalyq ekonomıkalyq odaq makroekonomıkalyq damudyń oń dınamıkasyn saqtap otyrǵanyna toqtaldy.
"Boljamǵa saı, 2026-2027 jyldary EAEO elderíníń jıyntyq íshkí jalpy óním ósímí 2,5 paıyzǵa juyqtauǵa tıís. Jahandyq naryqtaǵy tūraqsyzdyqqa qaramastan, byltyr elderímíz arasyndaǵy tauar aınalymy 95 mıllıard dollardan asty. Bıyl ózara sauda-sattyq kólemí 6 paıyzǵa ūlǵayady dep kútíp otyrmyz. Būl 100 mıllıard dollarlyq mejení eńseruge múmkíndík beredí. Degenmen halyqaralyq ūıymdardyń jahandyq naryqtaǵy jaǵdaıǵa bergen baǵasy kóńíl kónshítpeıdí. Halyqaralyq valyuta qorynyń bayandamasyna sáıkes, bıyl álem ekonomıkasy 3 paıyzǵa deıín bayaulaıtyny jónínde aıtylyp júr. Árıne, dúnıe júzíndegí qūrylymdyq ózgeríster EAEO-nyń ekonomıkalyq damuyna da áser etpeı qoımaıdy. Qazírgí sátte Bírlestígímízdí jańa jaǵdaılarǵa beıímdeu, íshkí ornyqtylyqty nyǵaıtu jáne básekege qabílettílíktí arttyru óte ózektí míndet bolyp tūr", – dedí Memleket basshysy.
Joǵary keńestíń tóraǵasy retínde Qazaqstan Prezıdentí ıntegratsıyalyq qūrylymdy odan árí qarqyndy damytudy kózdeıtín bírqatar strategıyalyq basymdyqty atady
Sonymen qatar elímízdíń ūsynystaryna qoldau kórsetkení úshín áríptesteríne alǵys aıtty.
"Jasandy ıntellektíní jauapkershílíkpen damytu jóníndegí bírlesken málímdemení qabyldau maqsatymyzdyń ortaq ekenín kórsetken mańyzdy sheshím boldy. Osy saladaǵy belsendí yqpaldastyqqa úmít artamyn. Kúsh-jígerímízdí kelesí basym baǵyttarǵa jūmyldyrudyń mání zor dep sanaımyn. Bírínshí. Eurazıyalyq ıntegratsıyanyń tsıfrlyq negízín nyǵaıtu. Tsıfrlandyru men jasandy ıntellekt arqyly jańa tehnologıyalyq júıe qalyptastyru kezínde derekterdí jedel óńdeu, avtomattandyru jáne ınnovatsıyany jappaı engízu tabystyń negízgí faktoryna aınala bastady. Sarapshylardyń paıymyna súıensek, álemde jasandy ıntellekt tehnologıyalaryna qūıǵan qarjy kólemí 1 trıllıon dollarlyq mejeden asty. Aldaǵy onjyldyqta onyń jahandyq ekonomıkadaǵy jıyntyq úlesí bírneshe ese kóbeıíp, 7 trıllıon dollarǵa jetuí múmkín. Ozyq tehnologıyalar eurazıyalyq ıntegratsıyanyń quatty katalızatoryna aınaluy kerek. Būl qazírdíń ózínde júzege asa bastady. EAEO keńístígínde osy baǵyttaǵy jūmys dáıektí túrde jalǵasyp keledí dep nyq senímmen aıtuǵa bolady. Transformatsıya óndírís jáne logıstıkadan bastap, auyl sharuashylyǵy men memlekettík basqaruǵa deıíngí barlyq salany qamtıdy", – dedí Qasym-Jomart Toqaev.
Memleket basshysynyń aıtuynsha, Qazaqstan jasandy ıntellektíní engízu boıynsha bírqatar júıelí sharany qolǵa aldy
"Astana Hub bazasynda qarqyndy ílgerílep kele jatqan árí tolyqqandy startap-ekojúıe qalyptasuda. Elímízde 100-den astam jańa joǵary tehnologıyalyq kompanıya jedel damyp keledí. Qazaqstan tehnologıyany netto-eksporttaushy mártebesín resmı túrde dáleldedí. ÍT qyzmetter eksportynyń kólemí 1 mıllıard dollardan asty. Bízdíń bastapqy jetístíkterímíz halyqaralyq deńgeıde moıyndaldy. EGDI (E-Government Development Index) jahandyq reıtıngíne sáıkes, Qazaqstan 24-oryn alady. Al onlaın qyzmetterdíń sapasy boıynsha álemdegí úzdík ondyqqa kíredí. Endígí míndet – osy tabysty tájírıbení keńínen taratu. Astanada Halyqaralyq Alem.ai jasandy ıntellekt ortalyǵy íske qosyldy. Būl talantty baǵdarlama ázírleushíler shoǵyrlanǵan ortalyq qana emes, jasandy ıntellekt negízíndegí qoldanbaly sheshímderdí oılap tabatyn árí engízetín aımaqtaǵy basty alań sanalady. EAEO-ǵa múshe memleketterdíń tsıfrlandyru salasyndaǵy jetístíkterín, memlekettík basqarudaǵy platformalyq sheshímderí men zamanauı tásílderdí engízu úlgílerín mūqıyat zerdeleımíz árí joǵary baǵalaımyz. Odaqqa múshe elderdíń árqaısysy tsıfrlyq transformatsıyanyń jekelegen baǵyttarynda aıtarlyqtaı tájírıbe jınady. Ūlttyq qūzíretterdí damytumen qatar bírlesken tehnologıyalyq bastamalardy qalyptastyruǵa belsendí túrde atsalysqan jón. Úzdík tájírıbeler men tıímdí sheshímderdí bólísuímíz kerek. Būl EAEO ayasyndaǵy tsıfrlyq damudy jedeldetíp, ekonomıkalarymyzdyń básekege qabíletín arttyruǵa múmkíndík beredí", – dedí Prezıdent.
Qasym-Jomart Toqaev Eurazıyalyq ekonomıkalyq odaqqa múshe elderdegí óndírís oshaqtary men agroónerkásíp keshenín tsıfrlyq transformatsıyalaudyń mańyzyna nazar audardy
Prezıdenttíń paıymynsha, ekonomıkany tsıfrlandyru – tehnologıyalyq trend qana emes, básekege qabílettí boludyń basty kepílí.
"Qazaqstan būl synaqqa auqymdy Tsıfrlyq transformatsıya tūjyrymdasyn qabyldau arqyly júıelí árekettermen jauap bermek. Ónerkásíp sektory men tau-ken jáne metallurgıya kesheníndegí robottandyru, "būlttyq" sheshímder, írí kásíporyndardyń "tsıfrlyq telnūsqasy" ónímdílíktí ūlǵaıtyp, shyǵyndy azaıtady. Auyl sharuashylyǵyn avtomattandyru mol óním jınauǵa, su únemdeuge, qorshaǵan ortaǵa zıyandy azaıtuǵa septígín tıgízedí. Mal sharuashylyǵyna qaǵaz júzíndegí qūjat aınalymynan bas tartyp, eseptíń dáldígín arttyratyn bírqatar tsıfrlyq júıe engízíldí. Elímízdíń túkpír-túkpírínde 650-den astam "aqyldy" fermalar jūmys ístep tūr. Onda sıyr sauu, bordaqylau jáne mıkroklımatty qadaǵalau úrdísterí avtomattandyrylǵan júıelermen jabdyqtalǵan. Egín jáne tūqym sharuashylyǵynda ónímdí "egís dalasynan tūtynushy dastarqanyna deıín" jetkízu tízbegín qadaǵalaıtyn júıe engízílíp jatyr. Tyńǵylyqty josparlau men tsıfrlyq boljau múmkíndíkterín paıdalanu nátıjesínde Qazaqstanda ekínshí jyl qatarynan egín bítík shyǵyp, 27 mıllıon tonna kólemínde astyq jınaldy. Būl – rekordtyq kórsetkísh. Auyl sharuashylyǵy jerlerín jappaı tsıfrlandyru jūmysy júrgízílude. Agrodrondar, jerseríktík navıgatsıyalar men meteostantsıya málímetterí keńínen qoldanyla bastady. Jer telímín paıdalanuǵa beru úderísí elektrondy formatqa kóshíríldí. Dıhandar men sharualardy memleket tarapynan qoldau tetíkterí tolyqtaı elektrondyq formatqa auysty. Būl jemqorlyq táuekelderín azaıtady", – dedí Qasym-Jomart Toqaev.
Qazaqstan Prezıdentí EAEO-nyń syrtqy sauda-ekonomıkalyq áleuetín íske asyru mańyzdy ekenín aıtty
Memleket basshysynyń píkírínshe, Odaqtyń Arab álemí, Ońtústík-Shyǵys Azıya, Afrıka jáne Latyn Amerıkasy elderímen, sondaı-aq bedeldí óńírlík ekonomıkalyq bírlestíktermen baılanystaryn odan árí keńeıtu qajet.
"Qazír Úndístanmen erkín sauda aımaǵyn qūru jónínde kelíssózder belsendí júrgízílíp jatyr. Būl jūmys basqa da qyzmet baǵyttary sıyaqty nazar audaruǵa laıyq. Meníń oıymsha, shaǵyn qūramdaǵy kezdesude Belarus Prezıdentí óte dūrys ūsynys aıtty. Erkín sauda aımaǵyn qūratyn seríktester de, sondaı-aq baıqaushy mártebesíne ıe bolatyn elder de mūqıyat tańdaluy qajet. Yaǵnı bárín bírdeı emes, shyn mánínde belgílí bír talaptarǵa saı keletín jáne Eurazıyalyq ekonomıkalyq odaqqa paıda ákeletín elderdí qabyldau kerek", – dedí Qasym-Jomart Toqaev.
Memleket basshysy Qazaqstan EAEO organdaryna tóraǵalyǵy ayasynda múshe memleketterdíń ortaq ekonomıkalyq áleuetín nyǵaıtuǵa, ornyqty damuyn qamtamasyz etuge aldaǵy uaqytta da barynsha járdemdese beretínín málímdedí.
"Bíz bírlese kúsh jūmyldyra otyryp, mańyzdy nátıjege qol jetkíze alamyz jáne Odaq ayasyndaǵy yntymaqtastyqty jańa árí sapaly deńgeıge shyǵaramyz. Men būǵan kámíl senemín. Byltyr EAEO qyzmetíníń strategıyalyq baǵyttaryn júzege asyru jóníndegí ís-sharalar josparyn tabysty ayaqtadyq. Aldymyzda Eurazıyalyq ıntegratsıyany odan árí damytu turaly deklaratsıyada qarastyrylǵan kóptegen míndet tūr. Sóz sońynda alǵa qoıǵan maqsattarǵa jetu jolynda barshańyzǵa tabys tíleımín", – dedí Qazaqstan Prezıdentí.