2026 jylǵy 2–3 mausym aralyǵynda «Qazaqstannyń qoljazba mūrasy: saqtau, zertteu jáne tsıfrlyq gumanıtarıstıka» atty halyqaralyq konferentsıya ótedí, – dep habarlaıdy aqshamnews.kz tílshísí.
Auqymdy ǵylymı ís-shara Qazaqstandaǵy qoljazba qorlaryn saqtau, olardy ǵylymı aınalymǵa engízu, tsıfrlyq formatqa kóshíru jáne osy saladaǵy halyqaralyq yntymaqtastyqty nyǵaıtuǵa baǵyttalǵan mańyzdy akademıyalyq bastama.
Konferentsıya baǵdarlamasyna Qazaqstan, Túrkıya, AQSh, Ūlybrıtanıya, Ózbekstan, Reseı, Kuba jáne Ázerbaıjan syndy segíz memleketten 50-den astam ǵalymdar men salalyq sarapshy-mamandar bayandama jasaıdy. Konferentsıyaǵa Harvard unıversıtetí, Oksford unıversıtetí, Indıana unıversıtetí, Túrkıya qoljazbalar basqarmasy, Islam tarıhy, ónerí jáne mádenıetín zertteu ortalyǵy (IRCICA), Ózbekstan Ǵylym akademıyasynyń ǵylymı ınstıtuttary, ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ūlttyq unıversıtetí, Abaı atyndaǵy Qazaq ūlttyq pedagogıkalyq unıversıtetí, Astana IT University, «Ǵylym ordasy» jáne Qazaqstannyń ūlttyq kítaphanalary men ortalyq arhıvterí qatysady.
Konferentsıyada Qazaqstan men Ortalyq Azıyadaǵy qoljazbalar mūrasyn kópqyrly tūrǵydan qarastyruǵa basymdyq beríledí. Baǵdarlamada ortaǵasyrlyq mūsylman eńbekterín ǵylymı aınalymǵa engízu, qazaq dalasyna qatysty arab, parsy jáne túrkí derekterín taldau, Qazaqstandaǵy arab jazuyndaǵy qoljazbalardyń taqyryptyq jáne tarıhı erekshelíkterín ashu sıyaqty máseleler qamtylǵan.
Būǵan qosa, konferentsıyanyń bólek bír úlken baǵyty retínde tsıfrlyq gumanıtarıstıka men jasandy ıntellekt tehnologıyalaryn qoldanu qarastyrylady. Astana IT University zertteushílerí shaǵataı tílíndegí mátínderdí tanuǵa arnalǵan OCR júıelerí men tíldík modelder jasau boıynsha bayandamalar ūsynady, sheteldík mamandar metrıka kítaptar men tarıhı qūjattar korpusy negízínde optıkalyq mátín tanu modelderín oqytudyń ǵylymı‑praktıkalyq qyrlaryn túsíndíredí. AQSh pen Europa ǵalymdary AQSh kítaphanalaryndaǵy ıslam qoljazbalary qorymen jūmys ísteu, Jíbek joly boıyndaǵy jazba mūralardy tsıfrlandyru, elektrondy katalogtar qūru tájírıbesímen bólísedí. Būl baǵyttar dástúrlí qoljazbatanudy derekter ǵylymy jáne tsıfrlyq gumanıtarıstıkamen ūshtastyruǵa jaǵdaı jasaıdy.
Konferentsıyamen qosa 4-10 mausymda «Qoljazbatanu jáne tsıfrlyq gumanıtarıstıka» halyqaralyq jazǵy mektebí ūıymdastyrylady. Jazǵy mektepke Qazaqstan, Túrkıya, AQSh jáne Japonıyadan kelgen kemínde 14 jetekshí maman men oqytushy qatysady. Olardyń qatarynda Tokıo shet tílderí unıversıtetíníń, Harvard unıversıtetíníń, Túrkıya qoljazbalar basqarmasynyń, IRCICA ortalyǵynyń, Indıana unıversıtetíníń, ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ūlttyq unıversıtetíníń, Q.A. Yasauı atyndaǵy Halyqaralyq qazaq-túrík-unıversıtetíníń, ūlttyq kítaphanalar men «Ǵylym ordasy» restavratsıya ortalyqtarynyń sarapshylary bar.
Jazǵy mektep baǵdarlamasy bírneshe negízgí modulden tūrady. Bírínshí modul shaǵataı tílín oqytu ádístemesíne jáne shaǵataı tílíndegí mátínder korpusyn qazaq zertteulerímen baılanystyruǵa arnalsa, ekínshí modulde túrkí jáne ıslam qoljazbalaryna qatysty konservatsıya, restavratsıya jáne passıvtí saqtau tájírıbelerí úıretíledí. Úshínshí modulde AQSh pen Túrkıya kítaphanalary men ǵylymı ortalyqtarynyń ıslam derekkózderímen jūmys ísteu mádenıetí, qoljazbalar men sırek kítaptardy katalogtau, halyqaralyq standarttarǵa saı sıpattau tájírıbesí kórsetíledí.
Atalǵan ekí ís-shara QR Ǵylym jáne joǵary bílím mınıstrlígíníń VR28712621 «Qazaqstannyń qoljazba mūrasy: tírkeu, restavratsıyalau, ǵylymı katalogtau, tsıfrlandyru jáne keshendí kodıkologıyalyq zertteuler» atty baǵdarlamany íske asyru ayasynda ótkízílíp jatyr.
Konferentsıya men jazǵy mekteptíń mekenjaıy: Almaty q., Shevchenko kóshesí, 28
«Ǵylym ordasy» RMK, Úlken konferentsıya zaly men Ortalyq ǵylymı kítaphananyń Halyqaralyq zaly
Ūıymdastyru komıtetí