2026 jylǵy 11 aqpanda Astana qalasynda Eurazıyalyq ıntegratsıya ınstıtutynyń (EII) «Ashyq sayasat» saraptamalyq klubynyń alańynda «Konstıtutsıya-2026: Qazaqstannyń sayası jańǵyruynyń jańa kezeńí» taqyrybynda píkírtalas óttí, dep habarlaıdy Aqshamnews.kz.
Saraptamalyq kezdesu sheńberínde memlekettík basqaru júıesín, bír palataly parlamenttíń qyzmetín, partıyalyq damudy jáne sayası jańǵyrtudyń basqa da baǵyttaryn qozǵaıtyn jańa Konstıtutsıya jobasynyń negízgí erejelerí talqylandy.
Eurazıyalyq ıntegratsıya ınstıtutynyń Ǵylymı-teorıyalyq taldau jáne ádísnamalyq qamtamasyz etu departamentíníń basshysy Arman Eshmūratov ózíníń kíríspe sózínde Konstıtutsıyanyń jańa jobasynyń qoǵamda jan-jaqty árí belsendí talqylanyp jatqanyn atap óttí.
«Jańa Konstıtutsıya jobasy túrlí dıalog alańdarynda, áleumettík jelílerde, BAQ-ta jáne sarapshylar qauymdastyǵynda belsendí talqylanyp kele jatyr. Ūsynystar ázírleu úshín arnaıy Jūmys toby, sodan keıín deputattar, zańgerler jáne basqa sarapshylardan tūratyn Konstıtutsıyalyq komıssıya qūryldy. EGov jáne eOtinish platformalary arqyly Komıssıyanyń qarauyna azamattar, kásípodaqtar, salalyq, eríktí jáne basqa da ūıymdardan ekí myńnan astam ótínísh jíberíldí. Nátıjesínde 30 qańtarda Qazaqstan Respublıkasynyń jańa Konstıtutsıyasynyń jobasy jarıyalandy. Talqylau nátıjesínde túpkílíktí túzetuler engízílgennen keıín joba búgín Memleket basshysyna ūsynylyp, ol referendum kúnín 15 nauryzǵa belgíledí», – dedí ol.
A. Eshmūratovtyń aıtuynsha jańa Konstıtutsıya eldí odan árí sayası jańǵyrtuǵa baǵdarlanǵan jáne Memleket basshysynyń aldyńǵy sayası reformalar jıyntyqtarynyń jalǵasy bolyp tabylady. Ūsynylǵan ózgeríster memlekettík ınstıtuttardy nyǵaıtuǵa, memlekettík júıeníń tūraqtylyǵy men basqaru sapasyn arttyruǵa baǵyttalǵan.
Sarapshylardyń erekshe nazary azamattardyń múddeleríníń ókíldígín kúsheıtuge jáne sayası protsesterge degen senímdí arttyruǵa múmkíndík beretín partıyalyq júıení damytuǵa jáne sayası básekelestík úshín múmkíndíkterdí keńeıtuge audaryldy.
Qazaqstandyq qoǵamdyq damu ınstıtutynyń «MediaLab» Ortalyǵynyń basshysy Jaqsybek Jıenálıevtíń píkírínshe, proportsıonaldy júıege kóshu partıyalyq órístíń damuyn yntalandyrady.
«Proportsıonaldy negízde qūrylatyn bír palataly parlamenttí engízu sayası partıyalardyń saılaushylar aldyndaǵy jauapkershílígín arttyrady. Bolashaqta sayası bírlestíkter íshínde kadrlyq ózgeríster boluy múmkín. Jańa partıyalyq bastamalardyń paıda boluyn joqqa shyǵaruǵa bolmaıdy», – dedí Jıenálıev.
Delıberatıvtí demokratıyany damytuda Qazaqstan Halyq keńesí jańa organnyń mańyzy zor. Qoldanbaly etnosayası zertteuler ınstıtutynyń dırektory Luıza Uzarova sheshím qabyldauda azamattyq qoǵamnyń kóbírek qatysu qajettílígíne nazar audardy.
«Qazaqstan Halyq keńesín qūru-uaqyt talaptaryna sáıkes keletín naqty qadam. Onda qoǵamdyq ūıymdar, etnomádenı bírlestíkter jáne máslıhat deputattary men qoǵamdyq keńes múshelerí atynan óńírlík múddeler ūsynylady. Būl organ zań shyǵaru bastamasyn júzege asyrady. Osy tūrǵydan, azamattyq qoǵam sheshím qabyldau protsesíne tereńírek enedí dep aıtuǵa bolady», – dep atap óttí sarapshy.
Parlamentarızm ınstıtutynyń bas mamany Nūrjan Sáulenníń aıtuynsha, Halyq keńesí – sarapshylar, qoǵamdyq ūıymdar men ınstıtuttar qoǵamdyq-sayası damudyń ózektí máselelerí boıynsha óz píkírlerín aıta alatyn jańa alań.
«Bolashaqta osy organnyń arqasynda zań shyǵaru protsesí jedeldetíluí múmkín. Azamattyq qoǵamnyń ūsynystaryn eskere otyryp, Halyq keńesí jūmysynyń reglamentí men tetígín egjeı-tegjeılí belgíleu mańyzdy. Tıísínshe, referendum qorytyndysy boıynsha jańa Konstıtutsıyanyń jobasy maqūldanǵan jaǵdaıda, osy ınstıtuttyń qyzmetín retteıtínjeke zań qabyldau qajet bolady», – dedí ol.
Sarapshylar sondaı-aq memleket damuynyń strategıyalyq baǵyttary retínde ǵylym men ınnovatsıyany konstıtutsıyalyq anyqtaudyń mańyzdylyǵyn atap óttí. Qoldanbaly etnosayası zertteuler ınstıtuty dırektorynyń orynbasary Dínmūhammed Ǵalıdíń aıtuynsha, būl adamı kapıtaldy nyǵaıtuǵa jáne ekonomıkany tehnologıyalyq jańartuǵa ūzaq merzímdí baǵdar beredí.
«Konstıtutsıya jobasynyń kíríspesínde bílím, ǵylym jáne ınnovatsıyaǵa baǵdarlardy belgíleu bízdíń bírtūtas halyq retínde damudyń zıyatkerlík vektoryn tańdaıtynymyzdy kórsetedí. Būl eldíń ǵylymı salada aıtarlyqtaı áleuetíníń boluyn rastaıdy jáne mūnaı-gazǵa táueldílíkten bílím men tehnologıyalarǵa negízdelgen ekonomıkaǵa bírtíndep kóshu úshín múmkíndík jasaıdy. 3-bapta ǵylymǵa da nazar audarylady, būl meníń oıymsha, osy baǵyttaǵy memlekettík baǵdarlamalardy júıelí qoldauǵa ákeledí. Būl elímízdíń adamı kapıtalyn arttyruǵa kómektesedí jáne jastardy ǵylymdy ómírdegí basty qyzmet retínde tańdauǵa yntalandyrady dep úmíttenemín», – dep atap óttí ol.
Saraptamalyq klub otyrysynyń qorytyndysy boıynsha praktıkalyq ūsynymdar ázírleníp, múddelí memlekettík organdarǵa jíberíledí.
