Qazírgí qoǵamda memlekettík qyzmetterdíń sapasy árbír azamattyń ómírínde mańyzdy ról atqarady. Alaıda belgílengen tártíp pen zańnama normalaryna qaramastan, memlekettík qyzmetter árdaıym uaqytynda, tolyq kólemde jáne sapaly kórsetíle bermeıdí. Qyzmet alushylardyń qūqyqtarynyń būzyluy – keń taralǵan qūbylys, bíraq kóbínese tıístí deńgeıde nazar audarylmaı qalady. Osyǵan qaramastan, árbír azamattyń óz qūqyqtaryn qorǵauǵa jáne ádíldíkke qol jetkízuge múmkíndígí bar.
Qandaı qūqyqtar kóbíne būzylady?
- Memlekettík qyzmetterdí uaqytyly kórsetpeu – qūjattardy beru, anyqtamalardy ūsynu, rásímderdí júrgízu barysynda kídírísterdíń boluy.
- Memlekettík qyzmet kórsetuden zańdy negízsíz bas tartu.
- Qyzmet kórsetu sapasynyń tómendígí – aqparattyń tolyq berílmeuí, dórekílík, ótíníshterdí elemeu.
- Shaǵymdardy qarau merzímderíníń saqtalmauy.
Óz qūqyqtaryńyzdy qorǵau nege mańyzdy?
Óz qūqyqtaryn qorǵau – būl tek ádíldíkke qol jetkízu ǵana emes, sonymen bírge búkíl qoǵam úshín memlekettík qyzmetterdíń sapasyn jaqsartudyń tıímdí joly. Árbír negízdelgen talap pen árbír ótínísh júıelí máselelerdí anyqtauǵa jáne memlekettík qyzmet kórsetetín mekemelerdíń jauapkershílígín arttyruǵa yqpal etedí.
Sonymen qatar, Qazaqstan Respublıkasynyń zańnamasy azamattarǵa óz múddelerín qorǵaudyń keń múmkíndíkterín ūsynady – qoldau qyzmetíne júgínuden bastap uákílettí organǵa shaǵym beruge deıín.
Almaty qalasy boıynsha Qazaqstan Respublıkasynyń Memlekettík qyzmet ísterí agenttígíníń Departamentí memlekettík qyzmetterdíń sapasyn baqylaudy jáne zańnamanyń saqtaluyn júıelí túrde kúsheıtíp keledí. Túsken ótíníshterdí taldau kórsetkendeı, uákílettí organnyń der kezínde aralasuy azamattardyń būzylǵan qūqyqtaryn tıímdí qalpyna keltíruge jáne memlekettík organdardyń qyzmet nátıjelerí úshín jauapkershílígín arttyruǵa múmkíndík beredí.
Departamentke kelíp túsken árbír ótínísh mūqıyat jáne obektıvtí túrde qaralady. Shaǵymdar tekseru júrgízu úshín tıístí qūzyrettí organdarǵa joldanady, al anyqtalǵan qūqyqbūzushylyqtar tártíptík shara qoldanuǵa, nūsqama engízuge jáne basqarushylyq protsesterdí túzetuge negíz bolady.
Tájírıbe kórsetkendeı, sotqa deıíngí shaǵymdanu mehanızmí azamattardyń qūqyqtaryn qorǵaudyń mańyzdy qūraly bolyp qala beredí jáne sot organdaryna júgínbeı-aq, qūqyq būzushylyqtardy uaqtyly joyuǵa múmkíndík beredí.
1. Mektepke deıíngí bílím beru salasyndaǵy aqparatty túzetu
Mysaldardyń bírí – qyzmet alushy B.N. Jomarttyń ótíníshí. Ol resmı ınternet-resurstarda mektepke deıíngí ūıym turaly málímetterdíń dūrys ornalastyrylmaǵanyn habarlaǵan.
Júrgízílgen tekseru elektrondyq júıedegí derekterdíń tolyq emestígín anyqtady. Qarau qorytyndysy boıynsha:
- mektepke deıíngí ūıymnyń jauapty tūlǵalaryna nūsqama engízíldí;
- saıttaǵy aqparat tolyq jańartyldy;
- kínálí qyzmetkerler tártíptík jauapkershílíkke tartyldy.
Būl jaǵdaı tehnıkalyq sıpattaǵy kemshílíkterdíń ózí azamattardyń qūqyqtaryna tíkeleı áser etetínín jáne jedel áreket etudí talap etetínín kórsettí.
2. Jer uchaskeleríníń nysanaly maqsatyn ózgertu kezínde qūqyqtardy qalpyna keltíru
2024–2025 jyldary túsken ótíníshterdíń bírqatar bólígí Almaty qalasynyń Qala qūrylysyn jáne sáulettí josparlau basqarmasy kórsetetín «Jer uchaskesíníń nysanaly maqsatyn ózgertu turaly sheshím beru» memlekettík qyzmetíne qatysty boldy.
Tekseru nátıjelerí qūqyqbūzushylyqtardyń bar ekenín kórsettí — negízsíz bas tartulardan bastap, reglamentte kózdelgen rásímderden auytqularǵa deıín. S.M.Jáníbekovtíń ótíníshí
Aryzdy qarau barysynda anyqtalǵandary:
- negízsíz bas tartu faktílerí;
- qyzmet kórsetu tártíbíníń būzyluy;
- zańnama talaptarynyń saqtalmauy.
Tekseru qorytyndysy boıynsha:
- qyzmet alushynyń qūqyqtary tolyq qalpyna keltíríldí;
- būzushylyqtardy joyu jónínde Basqarmaǵa míndettí nūsqama engízíldí;
- qyzmet zańnama normalaryna tolyq sáıkes kórsetíldí.
N.A. Koksheevanyń shaǵymy
Osyǵan ūqsas másele boıynsha tómendegíler anyqtaldy:
- zańsyz bas tartu;
- qūjattardy qarau kezínde belgílengen rásímderdíń saqtalmauy.
Departamenttíń aralasuy nátıjesínde:
- memlekettík organnyń sheshímí kúshín joıdy;
- azamattyń qūqyqtary qalpyna keltíríldí;
- jer uchaskesíníń nysanaly maqsatyn ózgertu rásímí zańǵa sáıkes júrgízíldí.
D.A. Revshanovtyń ótíníshí boıynsha
Shaǵymdy tekseru barysynda tómendegíler de rastaldy:
- bas tartudyń zańsyzdyǵy;
- ótíníshtí qarau kezínde rásímdík normalardyń būzyluy.
Qyzmet alushynyń qūqyqtary qalpyna keltíríldí, al aldaǵy uaqytta osyndaı faktílerge jol bermeu maqsatynda Basqarmaǵa ūsynystar men sharalar joldandy.
Tekseru materıaldary kórsetkendeı:
- būzushylyqtar kóbíne reglamentterdíń saqtalmauy, negízsíz bas tartular jáne zańnama normalaryn dūrys qoldanbaumen baılanysty;
- Departamenttíń der kezínde áreket etuí qatelíkterdí jedel túzetuge, tártíptík tájírıbení kúsheıtuge jáne memlekettík qyzmetter kórsetu protsesteríníń ashyqtyǵyn arttyruǵa múmkíndík beredí;
- sotqa deıíngí shaǵymdanu tetígíníń tıímdílígí naqty mysaldarmen dáleldendí — atalǵan barlyq qyzmet alushylardyń qūqyqtary tolyq kólemde qalpyna keltíríldí.
Qyzmet alushylardyń būzylǵan qūqyqtaryn qalpyna keltíru – būl tek memlekettíń míndetí ǵana emes, azamattar men júıe arasyndaǵy senímníń negízí. Tek bírlesken kúsh-jíger arqyly ǵana qūrmet, adaldyq jáne jauapkershílík qalypty qūndylyqtarǵa aınalatyn orta qūruǵa bolady.
Árbír azamat sapaly memlekettík qyzmet aluǵa qūqyly – jáne árkím osy qūqyqtarynyń oryndaluyna qol jetkíze alady.