Qazaqstanda 2024 jyly alǵash ret «Fetaldyq medıtsına» jobasy qolǵa alyndy.
Bír jyl íshínde ana men bala densaulyǵyna qatysty būl salada auyz toltyryp aıtarlyqtaı jetístíkter joq emes. Aldaǵy jyldary baǵdarlamany keńeıtu josparlanuda, onyń íshínde jyl saıyn elímízdíń jetekshí medıtsınalyq ortalyqtarynda 150-ge juyq fetaldyq operatsıya jasalmaq. Qazír mūny tek Almaty balalar kardıohırurgıyasy ortalyǵynyń jáne elordadaǵy Ana men bala ortalyǵynyń mamandary ǵana jasaıdy. Fetaldy medıtsına qarapaıym adamǵa túsíníktí tílmen aıtqanda, ananyń qūrsaǵyna bítken ūryqqa ota jasaudy bíldíredí. Osy taqyrypty ízdenu barysynda Almaty qalasyndaǵy Perınatologıya jáne balalar kardıohırurgıyasy ortalyǵynyń fetaldy hırurgıya bólímíníń jetekshísí, joǵary sanatty dáríger, densaulyq saqtau magıstrí, Almaty qalasy boıynsha prenataldy ultradybystyq dıagnostıka jóníndegí shtattan tys maman, ISUOG (Halyqaralyq ūryqtyq medıtsına jáne ultradybystyq zertteu qoǵamy) múshesí Zanılova Valentına Sergeevnamen sūhbattasudyń sátí tústí.
- Valentına Sergeevna, fetaldy medıtsına degen ne jáne ís júzínde ol qandaı máselelerdí sheshedí?
Fetaldy medıtsına — būl, negízínde, sábı dúnıege kelmeı tūryp oǵan qamqorlyq kórsetu. Qazírgí tańda bíz qūrsaqtaǵy sábıdíń qalaı damyp jatqanyn kóríp, túrlí kúrdelí aqaulardy óte erte kezeńde anyqtaı alamyz — típtí anasynyń jatyrynda jatqan kezínde-aq ony emdeu múmkíndígí bar. Būl salanyń míndetterí ońaı emes, bíraq óte mańyzdy: patologıyany der kezínde anyqtap, kómektesu múmkín be, joq pa — sony baǵalau jáne eger qandaı da bír úmít oty jylt etse, asqan saqtyqpen árí kásíbı túrde aralasu. Būl balanyń jaryq dúnıege kelíp, ómír súruíne múmkíndík beru úshín jasalady.
- Síz hırurgıyanyń tar sheńberlí salasyna qalaı keldíńíz?
Shynymdy aıtsam, būl salaǵa aldyn ala josparlap kelgen joqpyn. Bíraq ózímníń dál osy salada shynymen paıdaly bola alatynymdy íshkí túısígímmen sezíngen bolarmyn. Bárí prenataldy dıagnostıkanyń múmkíndíkteríne tańdanudan bastaldy: UDZ arqyly álí dúnıege kelmegen ómírdí kóríp, sezuge bolatyny mení erekshe áserge bóledí. Keıínnen osyndaı operatsıyalyq aralasu arqasynda sábıge ómír syılauǵa bolatyn naqty jaǵdaılarmen ūshyrastym. Sondaı sátterdíń bírínde men óz ornymdy tapqanymdy anyq túsíndím.
- Qūrsaqtaǵy ūryqqa jasalatyn operatsıyalar kezínde qandaı boljamdarǵa súıenesízder? Ol nege baılanysty?
Boljam kóptegen faktorǵa baılanysty — qoıylǵan dıagnozǵa, júktílík merzímíne, balanyń jáne ananyń jaǵdaıyna. Keıde múmkíndík joǵary bolyp, bíz jaqsy nátıje turaly senímmen aıta alamyz. Al keıde asqan saqtyqty qajet etetín, eń kíshkentaı úmítke sením artatyn kezde bolady. Bíraq eń bastysy — bala súıgísí kelgen ata-analar jaǵdaıdy tolyq túsínuí kerek. Men olarmen barynsha ashyq, shynaıy árí qūrmetpen sóılesuge tyrysamyn — óıtkení bíz būl qıyn sheshímderdí bírge qabyldaımyz.
- Operatsıya qalaı ótedí: kezeńderí, ádísterí, erekshelíkterí qandaı? Onyń bosanu tásílíne áserí bar ma?
Fetaldy aralasular kóbínese teríge mınımaldy tesu arqyly júrgízíledí — mysaly, ınvazıvtí prenataldy dıagnostıka kezíndegídeı ıne arqyly punktsıya jasaluy múmkín nemese fetoskopıyalyq tehnıka qoldanylady. Sońǵysynda az ǵana tesu arqyly íshke kamera men arnaıy qūraldar engízíledí. Sondaı-aq amnıotıkalyq sūıyqtyq kólemí būzylǵanda shunt ornatu ádísí qoldanylady. Árbír aralasu óte mūqıyat esepteudí, bílíktí komandanyń úılesímdí jūmysyn jáne asa ūqypty ís-árekettí talap etedí. Mūndaı protseduralardan keıín júktílík jalǵasady, al bosanu tásílí jaǵdaıǵa qaraı jeke anyqtalady.
- Osy kezge deıín qansha ūryqqa operatsıya jasadyńyz jáne olardyń qaısysy eń mańyzdy boldy?
Búgíngí kúnge deıín bíz 45 fetaldy operatsıya jasadyq. Árbír operatsıya — bír taǵdyr, sondyqtan ár jaǵdaıǵa bar nazarymyzben, bar kúsh-jígerímízben qaraımyz. Eń jıí kezdesetín másele — feto-fetaldy transfuzıyalyq sındrom. Mūndaı jaǵdaılarda fetoskopıyalyq lazerlík koagulyatsıya ádísímen qan tamyrlaryna aralasu júrgízemíz. Sonymen qatar qūrsaqta su kóp bolǵan jaǵdaıda amnıoreduktsıya, al suy az jaǵdaıda amnıoınfuzıya jasaımyz. Būl — asa dáldíktí, komanda arasyndaǵy úılesímdí jūmysty jáne íshteı ózíńdí jınap, úlken jauapkershílíktí talap etetín kúrdelí, mańyzdy otalar. Keıbír otbasylar bízben keıín de baılanysta bolady — balalardyń suretterín jíberíp, jyly lebízderín bíldíríp jatatyndar da bolady. Mūndaı sátter bízge zor ruhanı qoldau beredí árí jasap jatqan ísímízdíń shynaıy mańyzyn taǵy bír dáleldeıdí.
- Ūryq kezínde jasalǵan operatsıyalardan keıín dúnıege kelgen balalar bar ma? Olardyń jaǵdaıy turaly ne belgílí?
Iá, operatsıyalyq aralasudan keıín tuǵan balalar bar. Búgíngí tańda 24 sábı ómírge keldí. Ūryq hırurgıyasy bízdíń tájírıbemízde shamamen bír jyl boıy belsendí damyp kele jatqanyna qaramastan, bíz alǵashqy naqty nátıjelerdí kóríp otyrmyz. Osylaı ómírge kelíp jatqan náresteler bar, olardy baqylaımyz, damuyna da mán beremíz. Árıne, ár jaǵdaı jeke nazar audarudy jáne qoldaudy qajet etedí, bíraq bastysy — būl balalardyń múmkíndígí bar jáne olar ony paıdalandy. Bízdíń jūmysymyzda būl eń úlken quanysh jáne bar ístegen ísímízdíń mání deuge bolady.
- Qazaqstanda fetaldy medıtsınanyń bolashaǵy qandaı dep oılaısyz?
Qazaqstanda fetaldy medıtsınanyń bolashaǵyna zor úmít artuǵa bolady. Bíz Densaulyq saqtau mınıstrlígíníń kúshtí qoldauyn sezíníp otyrmyz, al Almaty qalasynda būl baǵytqa qala ákímdígí men jergílíktí densaulyq saqtau basqarmasy da belsendí túrde qoldau kórsetude. Fetaldy hırurgıya jobasynyń Perınatologıya jáne balalar kardıohırurgıyasy ortalyǵynda júzege asuyna Gúlnara Qaztaıqyzy úlken úles qosty. Onyń kúsh-jígeríníń arqasynda būl baǵyttyń naqty júzege asuyna qajettí barlyq kezeńderden óttík. «AYaLA» qoryn da erekshe atap ótkím keledí: dál osy qordyń qamqorlyǵy men qoldauynyń arqasynda būl salany damytu, naqty otbasylarǵa kómektesu, tūraqty baza qūru múmkín bolyp otyr. Būl — memlekettíń, dárígerler men qaıyrymdylyq ūıymdarynyń bírlesken áreketí ómírdíń eń alǵashqy kezeńínde taǵdyrlardy ózgerte alatynynyń jarqyn úlgísí.
- Búgíngí kúní bízdíń elde nemese bízdíń qalada ūryq hırurgıyasy kímge qol jetímdí? Osyndaı operatsıya qajet otbasylar úshín qarjylyq, aımaqtyq nemese basqa shekteuler bar ma?
Búgíngí tańda ūryqtyń aralasuyna qol jetímdílík keńeıíp keledí, ásírese Almatyda. Mūnda Ayala qorynyń qoldauy sheshushí ról atqarady-onyń arqasynda oǵan mūqtaj adamdar kómek alady. Sonymen bírge belgílí bír qıyndyqtar da joq emes, ol negízínen aımaqtyq qol jetímdílíkte baıqalady. Bíraq memlekettík qoldaudyń jáne beı-jaı qaramaıtyn mamandardyń qatysuynyń arqasynda kóptegen otbasylar shetelge shyqpaı-aq óz elínde emdeluge múmkíndík alyp otyr.
Búgínde Valentına Zanılova jetekshílík etetín fetaldy hırurgter tobynda 4 bílíktí maman jemístí eńbek etíp, ana men balanyń qauyshuyna kásíbı túrde óz úlesterín qosyp júr.
